Londra’daki British Museum, antik Orta Doğu galerilerindeki bazı harita ve bilgilendirme panolarında yer alan “Filistin” ifadesini kaldırma kararı aldı. Müze yönetimi, değişikliğin gelen şikâyetler üzerine ve terimin antik dönemler için “anakronik” olduğu gerekçesiyle yapıldığını açıkladı.
Karar, daha önce koleksiyonlarındaki eserlerin edinilme biçimi ve müzede yaşanan hırsızlık olayları nedeniyle eleştirilen kurumun bir kez daha tartışmaların odağına yerleşmesine yol açtı.
Müzenin kararı aynı zamanda, akademik terminoloji ile güncel siyasi bağlam arasındaki gerilime dair tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Şikâyet UKLFI’den
İngiliz basınından The Telegraph’ın haberine göre değişikliğin ardından, İngiltere merkezli UK Lawyers for Israel (UKLFI) grubunun müze yönetimine gönderdiği mektup gündeme geldi.
Grup, Müze Direktörü Nicholas Cullinan’a yazdığı mektupta, “Filistin” adının binlerce yıl boyunca tüm bölge için geriye dönük biçimde kullanılmasının tarihsel değişimleri sildiğini ve “yanıltıcı bir süreklilik izlenimi” yarattığını savundu.
Mektupta, söz konusu kullanımın MÖ 1000 civarında ortaya çıkan İsrail ve Yahuda krallıklarını görünmez kıldığı ve İsrailoğulları ile Yahudi halkının kökenlerini yanlış biçimde yeniden çerçevelediği öne sürüldü. UKLFI, ilgili dönemler için Kenan, İsrail ve Yahuda krallıkları ya da Yahudiye gibi tarihsel isimlerin kullanılmasını talep etti.
Müze: ‘Artık nötr algılanmıyor’
British Museum’dan yapılan açıklamada, “Filistin” ifadesinin 19’uncu yüzyıl sonlarından itibaren Batı ve Ortadoğu akademik literatüründe güney Levant için coğrafi ve “nötr” bir tanım olarak yerleştiği belirtildi. Ancak açıklamada, terimin artık siyasi çağrışımlardan bağımsız algılanmadığının kabul edildiği ifade edildi.
Müze sözcüsü, antik kültürel bölgeleri gösteren haritalarda, geç ikinci binyıl MÖ döneminde güney Levant için “Kenan” teriminin kullanılacağını bildirdi. Modern sınırları gösteren haritalarda ise Birleşmiş Milletler terminolojisinin esas alındığı; Gazze, Batı Şeria, İsrail ve Ürdün gibi ifadelerin yer aldığı aktarıldı. “Filistinli” ifadesinin ise uygun durumlarda kültürel veya etnografik bir kimlik olarak kullanılmaya devam edeceği kaydedildi.
Levant ve Mısır galerilerinde daha önce Doğu Akdeniz’in doğu kıyıları “Filistin” olarak etiketlenmiş, bazı topluluklar da “Filistin kökenli” şeklinde tanımlanmıştı. Yeni düzenlemeyle MÖ 2000–300 dönemini kapsayan panolarda Kenan ve Kenanlılar ile İsrail ve Yahuda krallıklarının yükselişine atıf yapıldığı belirtildi.
İmza kampanyası başlatıldı
Kararın ardından Change.org’da başlatılan bir imza kampanyasına 5 binden fazla kişi destek verdi. Kampanya metninde, değişikliğin “tarihsel kanıtlarla desteklenmediği” ve Filistin varlığının kamusal hafızadan silinmesine yönelik daha geniş bir eğilimin parçası olduğu ifade edildi.
