İran savaşının başlangıcından bir gün önce Avrupa piyasalarında 32 Euro olan doğalgaz fiyatı, piyasaların açılması ve savaşın devam etmesiyle 5. gününde yüzde 62 artışla 53 Euro’ya ulaştı.
Dünyanın jeopolitik önemi en yüksek yerlerinden olan Hürmüz Boğazı’nın savaş tehditleri altında olması, sıvılaştırılmış doğalgaz LNG taşıyan gemi rotalarının tıkanması fiyatları yukarıya çekmeye başladı.
Uzmanlar, Ortadoğu’daki devam eden savaşın tetiklediği doğalgaz fiyatlarındaki uzun süreli artışın Avrupa büyümesini sekteye uğratma ve bazı Asya ekonomilerini de ciddi şekilde etkileme riski taşıdığını belirtti.
Hollanda Doğalgaz Transferi Sözleşmesi (TTF) vadeli işlemleri 3 Mart Salı günü megawatt saat başına 60 Euro’nun üzerine çıktı. Haftalık bazda fiyatların yaklaşık yüzde 76 daha yükseldiği belirtiliyor.
Asya piyasalarında Japonya, Kore, Çin ve Tayvan’a yapılan teslimatları kapsayan Kuzeydoğu Asya LNG referans fiyatı bir yıllık zirveye ulaştı ve megawatt saat başına yaklaşık 43 euro seviyesine çıktı.
LNG arzı yaklaşık yüzde 19 azaltacak
Dünyanın en büyük LNG üreticilerinden Katar, İran’ın Ras Laffan ve Mesaieed Sanayi Şehri’ne düzenlediği insansız hava aracı saldırılarının ardından 2 Mart’ta üretimi durdurduğunu bildirmişti. Goldman Sachs, bu duraklamanın kısa vadede küresel LNG arzını yaklaşık yüzde 19 azaltacağını tahmin ediyor.
Uzmanlara göre Avrupa ve Asya’nın büyük bir kısmı, hem yerli kaya gazı hem de LNG üretiminden faydalanan ABD’ye kıyasla potansiyel doğalgaz fiyat şoklarına daha fazla maruz kalıyor. Öte yandan Avrupa’nın ise aldığı doğalgazın yüzde 25’inin LNG olduğu belirtiliyor. Bu da Avrupa’yı şoklara daha açık kılıyor.
Küresel LNG üretiminin yaklaşık yüzde 20’sinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği belirtilirken uzun süreli bir aksamanın Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başladığı 2022’deki gibi bir şok dalgası yaratabileceği ifade ediliyor.
Gemiler rotayı Asya’ya çevirdi
Küresel doğal gaz fiyatlarındaki artış, Avrupa’ya gitmekte olan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerinin rotasını değiştirerek Asya’ya yönelmesine neden oldu.
Analitik firma Kpler, bahsedilen geminin BW Brussels olduğunu ve bunun Avrupa’dan Asya’ya yönelen ilk tanker örneği olduğunu ifade etti.
Kpler, tanker yön değişikliğinin Asya alıcılarının arz için daha agresif bir rekabet içine girdiğini gösterdiğini belirtti. Firma, “Asya pazarları Katar kaynaklarına oldukça bağımlı ve hem Asya hem Avrupa’da fiyatlar yükseliyor, bu nedenle bağlı olmayan kargolar için daha fazla yönlendirme olası” açıklamasında bulundu.
Söz konusu durum, Avrupa’nın Title Transfer Facility (TTF) fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir.
Avrupa LNG ithalatının yarısından fazlası ABD kaynaklı olurken, Güney Asya ülkeleri Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne bağımlı. 2025’te Pakistan LNG ithalatının yüzde 99’unu, Bangladeş ve Hindistan ise yüzde 59’unu bu iki ülkeden sağladı. Katar ve BAE’den LNG ihracatı sadece Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor.
İran Devrim Muhafızları ülkenin Hürmüz Boğazı’nın tümünün kontrolünün İran’da olduğunu açıkladı. 4 Mart sabahında ABD, 17 İran gemisinin batırıldığını bildirdi.
