Suriye’nin kuzeydoğusunda bulunan El Hol kampının boşaltılmasının ardından, IŞİD’e katılan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kadınların Türkiye’ye dönmeye başladığı öğrenildi. Kadınların önemli bir bölümünün halen İdlib’de bulunduğu belirtiliyor.
Kısa Dalga’dan Hale Gönültaş’ın haberine göre kadınların bir kısmı Suriye sınırından kaçak yollarla Türkiye’ye geçti. Bazı kadınlar ise Türkiye’de anlaştıkları avukatlar aracılığıyla, çocuklarıyla birlikte “etkin pişmanlık” hükümlerinden yararlanmak istediklerini belirterek güvenlik güçlerine teslim oldu.
Haseke’de bulunan El Roj kampında ise sayıları 250’yi aşan Türkiye vatandaşı kadın ve çocuk bulunuyor. Ankara ile Şam arasında süren temaslar kapsamında bu kişilerin de önümüzdeki süreçte Türkiye’ye getirilmesi bekleniyor.
Çatışmalar kampın kapılarını açtı
Şubat ayında Haseke’de Heyet Tahrir el Şam (HTŞ) ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında yaşanan çatışmalar sırasında El Hol kampının kapılarının açılmasıyla, kampta bulunan IŞİD’li kadınlar ve 12 yaş altı çocukların önemli bir bölümü kaçtı.
Kadınların aileleri ve bölgedeki kaçakçılarla kurulan temaslardan elde edilen bilgilere göre, kamptan çıkanların büyük bölümü Haseke’den İdlib’e geçti. Uzun süredir kampta tutulan yakınlarını Türkiye’ye getirmek isteyen bazı aileler de İdlib’e giderek çocukları ve gelinleriyle buluşmaya çalıştı.
Ankara’da yaşayan bir ailenin, çatışmalarda hayatını kaybeden oğullarının ardından gelin ve torunlarını Türkiye’ye getirmek için girişimlerde bulunduğu öğrenildi. Ailenin anlaştığı avukatın, “terör örgütüne katılma” kaydı bulunan kadınla temas halinde olduğu belirtilirken, kadının Türkiye’ye dönme konusunda kararsız olduğu ifade edildi.
Sınır hattında belirsizlik
İdlib’de bulunan bazı kadınların, ailelerinin tuttuğu avukatlar aracılığıyla güvenlik güçleriyle temasa geçerek “etkin pişmanlık” talebinde bulunduğu bildirildi. Sınıra getirilen kadınların gözaltına alındığı, kaçak yollarla Türkiye’ye geçenlerin ise sınır köylerinde karşılandığı aktarıldı.
Bu kişilerin, Türkiye’de belirli bir süre bekledikten sonra hukuki durumlarına dair net bilgi aldıktan sonra teslim olmayı planladıkları ifade ediliyor.
Ankara-Şam hattında El Roj görüşmeleri
El Roj kampında tutulan 250’yi aşkın Türkiye vatandaşı kadın ve çocuğun Türkiye’ye getirilmesine ilişkin Ankara ile Şam arasında yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlandığı belirtiliyor. Bu kapsamda önümüzdeki aylarda yeni bir dönüş sürecinin başlaması bekleniyor.
Asıl soru: Rehabilitasyon nasıl olacak?
Uzmanlara göre, Türkiye’ye getirilecek kadın ve çocukların topluma yeniden kazandırılması süreci en kritik başlık olarak öne çıkıyor.
2019 yılında Irak’taki Rusafa Cezaevi’nden getirilen 250 çocuğun devlet korumasına alınarak travma tedavisi gördüğü, ancak bu çocukların önemli bir bölümünün eğitim süreçlerine devam etmediği biliniyor.
Hale Gönültaş’ın sorularını yanıtlayan Uluslararası Radikalizm Gözlemevi Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Hilmi Demir, Türkiye’de IŞİD’li kadın ve çocuklara yönelik sistematik bir deradikalizasyon programına dair somut verilerin bulunmadığını belirtiyor.
Demir, bu tür programların uzun soluklu ve maliyetli olduğuna dikkat çekerek, “Her aile için ayrı bir süreç planlanmalı. Sosyal uyum, eğitim, meslek kazandırma ve psikolojik destek gibi çok sayıda aşamayı içeren kapsamlı bir program gerekir” değerlendirmesinde bulundu.
Demir’e göre, dünyada bu alanda tamamen başarılı bir model bulunmazken, sürecin bilimsel yöntemlerle ve uzman ekiplerle yürütülmesi hayati önem taşıyor.
