Bilim insanları, Bulgaristan’da bulunan yaklaşık 7,2 milyon yıllık bir uyluk kemiğinin (femur) iki ayak üzerinde yürüyebilen bir maymuna veya erken dönem insansı türe ait olabileceğini açıkladı. Bulgular doğrulanırsa, insan evriminde kritik bir adım olan iki ayak üzerinde yürümenin Afrika yerine Avrupa’da ortaya çıkmış olabileceği ihtimali gündeme gelecek.
Araştırma, Almanya’daki Tübingen Üniversitesi’nden Madelaine Böhme liderliğindeki ekip tarafından yürütüldü. Ekip 2008 yılından bu yana Bulgaristan’ın güneyindeki Chirpan yakınlarında bulunan Azmaka bölgesinde kazı çalışmaları yürütüyor.
7,2 milyon yıllık uyluk kemiği bulundu
Araştırmacılar 2016 yılında bölgede tek bir sağ uyluk kemiği buldu. Yaklaşık 21,5 santimetre uzunluğundaki kemiğin büyük kısmının iyi korunmuş olduğu ve yalnızca alt kısmının bir bölümünün eksik olduğu belirtildi. Araştırma ekibi fosili “Diva” olarak adlandırdı.
Fransa’daki Bordeaux Üniversitesi’nden Clément Zanolli, bulguyu “çok nadir görülen ve oldukça iyi korunmuş bir fosil” olarak tanımladı.
Araştırmacılar kemiğin ayrıntılı ölçümlerini yaptı ve bilgisayarlı tomografi (CT) taramasıyla yapısını analiz etti.
İki ayak üzerinde yürüyüşe işaret eden özellikler
Bilim insanlarına göre kemikte, iki ayak üzerinde yürüyüşe işaret edebilecek bazı anatomik özellikler bulunuyor.
Kemiğin üst kısmındaki boyun bölümünün uzun ve düz olması, dik yük taşıyabilme özelliğine işaret ediyor. Bu özellik genellikle iki ayak üzerinde yürüyen insansı türlerde görülüyor.
Ayrıca kemiğin arka kısmında, vücudu dik tutmaya yardımcı olan kalça kaslarının bağlandığı bir çıkıntı bulunuyor. Araştırmacılar bunun da iki ayak üzerinde yürüyüşle ilişkili olabileceğini söylüyor.
Graecopithecus türüne ait olabilir
Azmaka bölgesinde şimdiye kadar tanımlanan tek maymun türü Graecopithecus freybergi. Bu tür daha önce Yunanistan’da bulunan hasarlı bir çene kemiği ve Kuzey Makedonya’da bulunan bir dişle biliniyordu.
Araştırma ekibi, yeni bulunan femurun büyük ihtimalle bu türe ait olduğunu düşünüyor. Ancak bilim insanları bu bağlantının henüz kesin olmadığını belirtiyor.
Bilim insanları temkinli
Bazı araştırmacılar bulgunun ilgi çekici olduğunu ancak kesin sonuçlar için daha fazla fosile ihtiyaç olduğunu söylüyor.
Clément Zanolli’ye göre kemikte hem iki ayaklı hem de dört ayaklı hareket biçimlerine benzeyen özellikler bulunuyor. Bu nedenle canlı türünün nasıl hareket ettiğini kesin olarak belirlemek zor.
Toronto’daki OCAD Üniversitesi’nden Kelsey Pugh ise tek bir kemik üzerinden iki ayaklı yürüyüşü kesin biçimde tespit etmenin oldukça zor olduğunu vurguluyor.
Avrupa’dan Afrika’ya göç ihtimali
Araştırma ekibi, erken insansı türlerin Avrupa’da ortaya çıkmış olabileceğini ve daha sonra iklim değişimleri nedeniyle Afrika’ya göç etmiş olabileceğini öne sürüyor.
Araştırmacılara göre 8,75 ile 6,25 milyon yıl önce yaşanan iklim değişimleri bu göçü tetiklemiş olabilir.
Ancak bilim insanları, insan evriminin erken dönemlerine dair kesin sonuçlara ulaşmak için daha fazla fosil ve kanıta ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
