Anayasa Mahkemesi (AYM), 2013 Gezi Parkı eylemleri sırasında Taksim’de TOMA’dan sıkılan tazyikli su nedeniyle köprücük kemiği kırılarak yaralanan kadının, polisler hakkında açtığı davaların beraat ve tazminat talebinin reddedilmesi üzerine yaptığı bireysel başvuruda hak ihlali kararı verdi. Mahkeme, başvurucuya 150 bin lira manevi tazminat ödenmesine ve olayla ilgili yeni soruşturma başlatılmasına hükmetti.
Gezi Parkı eylemleri sırasında yaralanan kadın, polisler hakkında açtığı ceza davasında beraat etmiş, manevi tazminat istemli davası ise reddedilmişti. Kadın, etkin bir soruşturma yürütülmemesi nedeniyle Anayasa’nın toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı, insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağı ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini iddia ederek AYM’ye başvurmuştu.
AYM kararında neler var?
AYM Birinci Bölümü, başvurucunun: Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının maddi ve usul boyutlarının, Anayasa’nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının, Anayasa’nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Mahkeme, kararın bir örneğinin başvurucunun yaralanması olayı hakkında ceza soruşturması başlatılması için İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na, tazminat davası yönünden de yeniden yargılama yapılmak üzere İstanbul 2. İdare Mahkemesi’ne gönderilmesine hükmetti.
Başvurucuya ise 150 bin lira manevi tazminat ödenecek.
Gerekçede öne çıkanlar
AYM gerekçesinde, başvurucunun idari ve adli soruşturmalarda görev alan polis müfettişleri ve savcıların, yaralanma anına ilişkin görüntülerin sonradan yok edildiğini ve bilirkişi raporuna göre kendisini yaralayan polislerin hukuka aykırı gerekçelerle beraat ettiğini vurguladı.
Mahkeme, “TOMA’dan sıkılan suyun basıncı, mesafesi ve açısı dikkate alındığında taksirli sorumluluk oluşabilir. Ancak Asliye Ceza Mahkemesi bu vechnileri değerlendirmemiştir” ifadelerini kullandı. Ayrıca meçhul şüpheliler hakkında suç duyurusunda bulunulmadığı ve failin tespiti ile gerekli cezalandırmanın sağlanmadığı belirtildi.
Tazminat talebinin reddi de ihlal gerekçesi olarak değerlendirildi. AYM, başvurucunun barışçıl bir gösteriye katıldığı, herhangi bir şiddet eyleminde bulunmadığı hâlde ağır fiziksel şiddete maruz kaldığını, bunun insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele ve etkili başvuru hakkı ihlali oluşturduğunu kaydetti.
Mahkeme, ayrıca köprücük kemiği kırılacak şekilde yaralanmanın, kullanılan kamusal gücün orantısız olduğunu gösterdiğini ve bu durumun toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı üzerinde caydırıcı bir etkisi bulunduğunu vurguladı.
