Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Financial Times’a demeç verdi. Fidan, hem ABD hem de İran’ın nükleer anlaşma sağlamak için uzlaşmaya hazır göründüğünü söyledi. Ancak görüşmeleri Tahran’ın balistik füze programını da kapsayacak şekilde genişletmenin “savaştan başka bir şey getirmeyeceğini” ifade etti.
Hakan Fidan, ABD ve İran’ın nükleer anlaşma için taviz vermeye hazır olduğunu belirtti.
Fidan, “Amerikalıların net sınırlar içinde İran’ın zenginleştirme faaliyetini tolere etmeye istekli görünmesi olumlu” dedi ve ekledi:
“İranlılar artık Amerikalılarla bir anlaşmaya varmaları gerektiğini kabul ediyor ve Amerikalılar da İranlıların belirli sınırları olduğunu anlıyor. Onları zorlamaya çalışmak anlamsız.”
Washington’ın, İran’ın uranyum zenginleştirmesini tamamen durdurma şartını esnetebileceği; İran’ın ise uranyum zenginleştirme seviyelerine kısıtlama ve sıkı denetimi kabul edebileceği ifade edildi.
‘Yeni bir savaş’ uyarısı
Ancak Dışişleri Bakanı, müzakerelerin füze programı ve vekil güçleri kapsayacak şekilde genişletilmesinin nükleer süreci kilitleyeceği ve “yeni bir savaşa” yol açabileceği konusunda uyarılarda bulundu.
Fidan, ABD’nin İran’ın füze programı ve milis gruplara destek gibi başlıkları da aynı anda masaya koymakta ısrar etmesi halinde nükleer müzakerelerin zora girebileceğini vurgulayarak “ABD tüm konuları aynı anda ele almakta ısrar ederse korkarım nükleer dosya bile ilerlemez. Sonuç bölgede yeni bir savaş olabilir.” ifadelerini kullandı.
Fidan, Ankara ve bölgedeki diğer hükümetlerin İran’ın balistik füze programı ve militanlara verdiği desteğe karşı “yaratıcı fikirler geliştirmeye çalıştığını” ve “yapıcı ve etkili bir rol” oynayabileceklerini söyledi.
‘Bölgesel güvenliği etkiliyor’
Hakan Fidan, “Amerikalılar İran’ın nükleer yetenekleri konusunda derin endişe duyuyor. Ancak diğer konular bölge ülkeleriyle yakından bağlantılı, çünkü füzeler ve vekil güçler bölgesel güvenliği etkiliyor; küresel bir erişimleri yok.” ifadelerini kullandı.
Netanyahu-Trump görüşmesi
Fidan, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun Beyaz Saray ziyareti sırasında Trump’ı etkilemeye çalışacağından endişe duyduğunu söyledi. “İsrail için bölgede askeri üstünlük konumunu korumak merkezi bir önceliktir, İran füzelerinin varlığı bu hedefi zorlaştırıyor.” dedi
Dışişleri Bakanı Fidan, 2015’teki hataya düşülmemesi gerektiğini ve bölge ülkelerinin dışlanmamasının önemini vurguladı. İsrail’in askeri üstünlük önceliği nedeniyle İran’ın füze programını engellemek istediğini, ancak İran’ın bu konuyu tartışmaya kapattığını belirtti.
Olası ABD saldırısı
Dışişleri Bakanı olası ABD saldırısını da değerlendirdi. Fidan, “Rejim değişikliğinin gerçekleşeceğini düşünmüyorum. Elbette, hükümet organları ve bazı diğer hedefler ağır hasar görecek, yok edilecek. Ancak rejim, siyasi bir varlık olarak işlevsel bir varlık olmaya devam edecektir.” ifadelerini kullandı.
ABD temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Muskat’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile dolaylı görüşmeler gerçekleştirmişti. Türkiye, Katar, Umman ve Mısır’ın arabuluculuk çabalarıyla gerçekleşen bu temas, ABD’nin Haziran ayındaki hava saldırılarından bu yana ilk adım oldu.
Hem Washington hem de Tahran, ABD’nin Haziran ayında İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü 12 günlük savaşa katılarak İslam Cumhuriyeti’nin nükleer tesislerini bombalamasından bu yana yapılan bu ilk görüşmeleri “olumlu bir ilk adım” olarak nitelendirdi. Diplomatlar bir anlaşmaya varılmasının önünde büyük zorluklar olduğu konusunda uyarsa da taraflar yakında yeni bir tur düzenlemeyi beklediklerini ifade etti.
Başlangıçta İran’ın füzelerini ve vekil güçlerini de masaya isteyen Donald Trump, Muskat görüşmelerini “çok iyi” olarak niteledi ve sadece nükleer programı kapsayan bir anlaşmanın “kabul edilebilir” olabileceğini söyledi.
Trump’ın potansiyel bir anlaşmanın kapsamına ilişkin mesajları ise karmaşık seyrediyor. Washington daha önce İran’ın füze programına kısıtlamalar getirmesini ve Hizbullah ile Husiler gibi vekil güçlerine verdiği desteği kesmesini şart koşmuştu. Ancak Trump geçen haftaki görüşmelerin ardından sadece nükleer programını kapsayan bir anlaşmanın “kabul edilebilir” olabileceğini söyledi.
