Mehmet Fırat Özgür
Hollanda’da Demokratlar 66 Partisi (D66) lideri Rob Jetten, Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD) lideri Dilan Yeşilgöz ve Hristiyan Demokrat Çağrı (CDA) lideri Henri Bontenbal, ülkenin gelecek yılları için hazırladıkları planı kamuoyuna sundu.
Planın en dikkat çekici maddeleri, savunmaya 19 milyar euro harcanması ve sağlık ve sosyal yardımda kesintiler yapılması oldu.
Vatandaş savunmaya “özgürlük katkısı” ödeyecek
ABD, AB ve Rusya arasında gerilimin artması nedeniyle Avrupa genelinde yapılan savaş ve saldırılara hazırlık çağrıları, savunma bütçesinde karşılık buldu. Yeni hükümet, savunma ve istihbarat için milyarlarca euro yatırım yapmayı planlıyor.
Vatandaşlar ve şirketler ise “özgürlük katkısı” adı altında verecekleri vergiyle bu bütçeye yıllık 5 milyar eurodan daha fazla gelir sağlayacak.
“Özgürlük katkısının” 3,4 milyar eurosu vatandaşlar, 1,7 milyar eurosu ise şirketler tarafından sağlanacak.
Savunma bütçesine 19 milyar euro ek kaynak ayırmayı ve askeri personel sayısını 122 bine çıkarmayı planlayan hükümet, polisi daha görünür kılmayı ve hapishanelere 100 milyon euro ayırmayı da hedefliyor.
Sağlıkta zorunlu muafiyet artıyor
Hollanda’da tüm vatandaşlar, sağlık sigortasında belirli bir tutara kadar olan sağlık masraflarını kendileri öder. Zorunlu muafiyet olarak da adlandırılan bu uygulama, sağlık konusundaki tartışmalarda önemli bir yer tutuyor.
Yeni hükümet, 2026 yılında 385 euro olarak belirlenen zorunlu muafiyeti, 2024 yılında düşen hükümetin, oranı düşürme niyetinin aksine, artırarak 460 euroya çıkarmayı hedefliyor.
Gelir düzeyine bakılmaksızın herkese sunulan evde bakım hizmeti ise, gelir durumuna göre yeniden düzenlenecek.
Plana göre işsizlik ödenekleri 2 yıldan 1 yıla düşürülecek ve şu an 67 yıl 3 ay olan emeklilik yaşı artmaya devam edecek.
Üç parti lideri, sağlık ve sosyal yardımda sendikalardan tepki toplayan kesintilerin, “konut piyasasını uygun fiyatlı tutmak için gerekli” olduğunu savundu.
Mültecilere katı yasalar, iklimde nükleer enerji
Yeni hükümetin iltica konusundaki planları, nefret söylemleri ile sık sık gündeme gelen eski Göç ve İltica Bakanı Marjoleijn Faber’in hazırladığı yasaları destekliyor.
Faber’in hazırladığı yasalar, oturum izinlerini 5 yıldan 3’e düşürmeyi, kalıcı oturum izinlerini kaldırmayı ve evli olmayan partnerler ve yetişkin çocuklar için aile birleşimini kaldırmayı amaçlıyordu.
Hükümet, yeni dönemde en az 4 yeni nükleer enerji santrali açmayı planlarken, açık deniz rüzgar enerjisine ve yeşil hidrojen enerjisine yatırıp yapmayı da hedefliyor.
AB dışından gelen öğrencilere casusluk taraması
Hollandalı çocukların okuma yazma oranının düştüğüne dikkat çeken liderler, anlaşmada “Hollanda uluslararası sıralamalarda geride kalıyor. Bu durum çocuklarımızın yetenekleri ve fırsatları için zararlı olup, dolayısıyla gelecekteki ekonomimizi ve yeteneğe ihtiyaç duyan dar işgücü piyasasını da etkiliyor” ifadelerine yer verdi.
İşgücü açığı yaşanan sektörlerde çalışacak öğrencileri yetiştiren meslek öncesi ortaöğretim kurumlarının daha fazla ilgiye ihtiyaç duyduğu belirtilen anlaşmada hükümet, eğitimdeki kesintileri askıya alacak.
Öte yandan anlaşmada, yabancı uyruklu öğrencilere verilecek burs artırılırken, AB dışı öğrenci sayısının azaltılması ve casusluk taraması yapılabileceği belirtildi.
Sendikalar öfkeli
Koalisyonun planlarına Hristiyan Ulusal Sendikalar Konfederasyonu (CNV) ve Hollanda Sendikalar Konfederasyonu (FNV), tepki gösterdi.
CNV Başkanı Piet Fortuin, D66 lideri Rob Jetten’ın işçi haklarının köklerine balta vurduğunu söyleyerek, işsizliğin arttığı bir dönemde işsizlik ödeneğinin 1 yıla düşürülmesine tepki gösterdi.
Fortuin, planın işçi haklarına son 20 yılda vurulan en ağır darbe olduğunu vurgulayarak, “Bu, otuzlu yaşlarındaki kişilerin 70 yaşına kadar devletten emekli maaşı alamayacakları anlamına geliyor. Bu, zorlu meslekler için felaket. Jetten hükümeti bu önlemle emeklilik anlaşmasının işleyişine engel oluyor. Özenle hazırlanmış anlaşmalar tek bir imza ile bozuluyor” şeklinde konuştu.
FNV’nin geçici başkanı Dick Koerselman ise “İşsizlik ödeneği, engellilik ödeneği, devlet emekli maaşı ve sağlık hizmetlerinde yapılan kesintiler kabul edilemez, gereksiz ve haksızdır” diyerek anlaşmaya tepki gösterdi.
Bundan sonra ne olacak?
Üç partinin sunduğu anlaşmadaki maddeleri hayata geçirmesinin yazıldığı kadar kolay olması beklenmiyor.
Temsilciler Meclisi’nde ve Senato’da çoğunluğu olmayan hükümetin muhalefet partilerinden destek alması gerekiyor.
Öte yandan çıkar grupları ve lobi grupları da beğenmedikleri önlemleri engellemek için çaba gösterecek.
Önümüzdeki günlerde üç parti adına başbakan adayı Rob Jetten, bakanlıklar için uygun adayları değerlendirecek.
Üç parti, 4 yıl iktidar kalacak bir hükümet istiyor. Bu arzunun ne kadar süreceğini ise önümüzdeki günler gösterecek.
