Yurttaşa 23 Eylül 2012 tarihi itibarıyla tanınan, “Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru” hakkına yönelik veriler, Türkiye’de giderek artan hak ihlallerine ayna tuttu.
Birgün’den Mustafa Bildircin’in haberine göre Yüksek Mahkeme’nin 23 Eylül 2012 ile 31 Aralık 2025 tarihlerini kapsayan verileri, hak ihlallerine yönelik ağır tabloyu bir kez daha gözler önüne serdi.
Verilere göre, 23 Eylül 2012-31 Aralık 2025 döneminde AYM’den on binlerce ihlal kararı çıktı. İhlal kararları arasında, yurttaşın Anayasal haklarına yönelik engelleyici uygulamalar da yer aldı.
Anayasal haklara engel
AYM’de, Eylül 2012-Aralık 2025 döneminde toplam 84 bin 519 hak ihlali kararı alındı.
Yüksek yargı, 56 bin 443 ihlal kararı ile en çok, “Makul sürede yargılanma hakkı” konulu ihlal kararlarına imza attı. Adil yargılanma hakkının ihlali konulu karar sayısı ise 8 bin 765 karar ile ikinci oldu.
İfade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle alınan kararların sayısı da dikkati çekti. Toplumsal muhalefet üzerindeki baskıyı bir kez daha gözler önüne seren veriye göre, ifade özgürlüğünün ihlali yönünde 4 bin 896 adet, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının ihlali yönünde ise bin 747 yüksek yargı kararına imza atıldı.
AYM’den çıkan 84 bin 519 hak ve özgürlük ihlali kararlarından bazılarının türlere göre dağılımı şöyle sıralandı:
• Kötü muamele yasağı: Bin 183
• Yaşam hakkı: 329
• Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı: Bin 747
• İfade özgürlüğü: 4 bin 896
• Sendika hakkı: 441
• Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı: Bin 225
Gazeteciler hedef
Gazeteciler, Türkiye’de ifade özgürlüğüne yönelik baskının öncelikli hedefi arasında yer alıyor. Yüzlerce gazeteci hakkında soruşturma açılırken birçoğu yalnızca haberleri ve düşünceleri nedeniyle mahkûm ediliyor. 2026 yılı itibarıyla Türkiye’de çok sayıda gazeteci ve medya çalışanı tutuklu veya hükümlü olarak cezaevinde bulunuyor.
Anayasal hakların kullanılmasını dahi suç haline getiren, basın ve ifade özgürlüğünü hedef alan iklim, AYM’nin tazminat kararlarını da çarpıcı noktaya taşıyor. AYM’nin, “Hak ihlali” tespitiyle 2018-2025 döneminde hükmettiği tazminat tutarı, 445,5 milyon TL’ye ulaşıyor.
