Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), Alphabet ve Google CEO’su Sundar Pichai’ye mektup yazarak Google’ın algoritma değişikliklerinin Türkiye’deki bağımsız medyayı nasıl etkilediğini anlattı. IPI’ya göre bağımsız yayınlar yüzde 60 ila 80 arasında trafik kaybı yaşarken hükümete yakın medyanın görünürlüğü arttı.
IPI mektubunda Google’ın insan haklarını, ifade özgürlüğünü ve bilgiye erişimi koruma yönündeki kamuya açık taahhütlerini hatırlatarak bu taahhütlerin Türkiye’deki tabloya yansımadığını vurguladı.
Kuruluşa göre Ağustos 2024, Kasım 2024 ve Mart 2025’teki çekirdek algoritma güncellemeleri, ülkedeki sınırlı sayıdaki bağımsız haber kuruluşuna erişimi ciddi biçimde daralttı.
“Algoritmik şok” olarak tanımlanan bu süreç, bağımsız yayınların Google News ve Discover kaynaklı trafiğini yüzde 60 ila 80 arasında düşürerek mecraların ekonomik sürdürülebilirliğini tehdit etti.
IPI, görünürlük kaybının bazı yayınlarda finansal krize yol açtığını ve en çarpıcı sonucun Gazete Duvar’ın kapanması olduğunu kaydetti. Gazete Duvar yönetimi de Mart 2025’teki kapanma kararını açıklarken Google algoritma değişikliklerinin trafik ve gelir kaybında belirleyici rol oynadığını ifade etmişti.
IPI mektupta iki temel soruna özel vurgu yaptı. İlk olarak Google’ın mevcut sisteminin özgün haberciliği değil, “kopyala-yapıştır” içerik ekonomisini ödüllendirdiğini belirtti. Özgün haberlerin geri plana itilirken aynı içeriği toplayan ya da çalan SEO odaklı sitelerin üst sıralara çıktığını aktaran IPI, ikinci sorun olarak bağımsız medya ile devlet yanlısı medya arasındaki görünürlük farkının ciddi bir yapısal soruna işaret ettiğini vurguladı.
IPI mevcut verilerin ve uzman görüşlerinin, Google’ın haber sıralamasının hükümete yakın yayınlar lehine eğildiğine dair güçlü sorular doğurduğunu kaydetti.
IPI, bu mekanizmanın yalnızca medya pazarını değil kamunun bağımsız bilgiye erişim hakkını da olumsuz etkilediğini belirterek Google’ın bu yolla hükümetin bağımsız medyayı zayıflatma baskısını fiilen desteklediği değerlendirmesini yaptı.
IPI mektupta ayrıca zamanlama sorusunu da gündeme taşıdı. Trafik kayıplarının Türkiye’de Dijital Telif Yasası tartışmalarının yoğunlaştığı döneme denk geldiğine dikkat çeken kuruluş, bu çakışmanın bağımsız mecraların görünürlüğünün olası lisans maliyetlerini azaltmak amacıyla bilinçli olarak düşürülmüş olabileceği kaygısını doğurduğunu ifade etti ve Google’dan bu yönde somut kanıt sunmasını talep etti.
IPI, Google’dan üç somut adım atmasını istedi. İlk olarak Türkiye’deki haber sitelerine ilişkin ham trafik ve sıralama verilerinin paylaşılmasını talep eden kuruluş, ikinci olarak Ağustos 2024 ile Mart 2025 arasındaki güncellemelerin bağımsız medya ile devlet yanlısı medya üzerindeki farklı etkisini inceleyen bağımsız bir risk analizi yayımlanmasını istedi. Üçüncü talep ise Google’ın telif lisansı görüşmeleri ve anlaşmalarında bağımsız medya kuruluşlarını dışlamaması yönündeydi.
IPI mektubunu “Dile getirdiğimiz endişelerin her birine ilişkin Google’dan resmi ve somut bir yanıt talep ediyoruz” ifadesiyle noktaladı.
