İran’da siyasi, toplumsal ve ekonomik kriz derinleşerek devam ediyor. Şubat ayının son haftasına girilirken, hükümete yönelik tepkiler, protestolar ve uluslararası baskılar sürüyor. Son raporlar, Ocak ve Şubat aylarında yaşanan protesto dalgalarında binlerce kişinin hayatını kaybettiğini ya da yaralandığını, on binlerce kişinin ise tutuklandığını ortaya koyuyor.
Protestolarda yaşamını yitirenler için düzenlenen “40. gün” anmalarında halk yeniden sokaklara çıkarak hükümeti protesto etti. Yas ile direncin iç içe geçtiği bu eylemler, İran’ın dış politikasını ve bölgesel dengeleri de etkilemeye devam ediyor. Özellikle ABD ile ilişkilerde gerilim artarken, bölgesel baskılar da yoğunlaşıyor.
Jinha’dan Melek Avcı’nın sorularını yanıtlayan psikolog ve aktivist Raheleh Tarani, İran’daki güncel durumu değerlendirerek, sürecin başlangıcında ekonomik şokun belirleyici olduğunu söyledi. Tarani, “Her şey topluma yapılan ekonomik şoka karşı bir protestoyla başladı. Bu darbe, insanların günlük yaşamlarını sürdürmesini zorlaştırdı ve ciddi sıkıntılarla yüzleşmelerine yol açtı” dedi.
Tarani, bugün gelinen noktada hükümetin durumu ‘normalleşmiş’ gibi göstermeye çalıştığını ancak toplumda öfke, yas ve belirsizliğin hâkim olduğunu vurguladı. Enflasyon, fiyat artışları ve kötüleşen ekonomik koşulların halk üzerindeki baskısının sürdüğünü belirten Tarani, “Bir rahatlama yok. İnsanlar büyük bir şok içinde ve bundan sonra ne olacağını bilmiyor” ifadelerini kullandı.
İnternet kesintileri sırasında yaşanan şiddet ve katliam iddialarına da değinen Tarani, bu süreçte iletişimin neredeyse tamamen koptuğunu söyledi. Protestoların bir aşamadan sonra dış aktörlerin müdahalesine açık hale geldiğini belirten Tarani, özellikle İsrail ve ABD kaynaklı söylemlerin, eylemleri farklı bir yöne sürüklediğine dikkat çekti. Tarani, “Hareketin bir noktadan sonra manipüle edildiğine dair güçlü emareler vardı. Bu da Libya, Irak ve Suriye senaryolarının İran’da tekrarlanabileceği kaygısını doğurdu” dedi.
İran’da yaşananların bir “anlatı savaşı” ile birlikte yürütüldüğünü vurgulayan Tarani, dış müdahalenin meşrulaştırılmasına karşı çıktı. “Kolay çözümler halkın çıkarına değil” diyen Tarani, “Ben halkın gücüne inanıyorum. İnsanlar birlik olursa, dış güçlere bağımlı olmadan kendi ülkelerinde değişimi yaratabilirler” diye konuştu.
