Ekonomik taleplerle başlayan protestolar, hızla siyasi ve insan hakları boyutları kazanarak üniversiteleri, pazar yerlerini ve şehir mahallelerini kapsadı.
İran’da devam eden protestolar, 27 kent, 88 ilçe, 257 kasabaya yayıldı, 17 üniversitede de protestolar desteklenmeye başlandı.
Bu süreçte, doğrudan ateş açma, göz yaşartıcı gaz, öğrenci yurtlarına baskın ve zorla “itiraf” videoları kaydetme gibi baskı araçları kullanıldı.
Ülkedeki insan hakları örgütleri ve medya kuruluşları öldürülen, yaralanan ve gözaltına alınan protestocuların sayısı hakkında farklı bilgiler verirken Herena İnsan Hakları Örgütü’nün verilerine göre, 10 günde saldırılarda en az 29 gösterici hayatını kaybetti, 64 gösterici yaralandı ve bin 203 gösterici gözaltına alındı.
Sosyal medyada, rejim güçlerini protestoculara yönelik şiddet görüntüleri dolaşıma girerken, yaralananlar ise rejim güçlerinin olası şiddet, gözaltı ve işkencelerinden kaçınmak için hastanelere başvurmadığı belirtiliyor.
Hak savunucuları Malekşahi’de göstericilere karşı güvenlik güçlerinin doğrudan ateş açtığını bildirdi; en az dört kişinin yaşamını yitirdiği ve yaklaşık 30 kişinin yaralandığını aktardı.
Hastaneye baskın ve gözaltı
Öte yandan güvenlik güçlerinin yaralıların tedavi gördüğü İmam Humeyni Hastanesi’ne baskın düzenleyip yaralıları gözaltına aldığı kaydedildi. Bu durum, yaralıların tedavi merkezlerine gitmekten korkmasına yol açtı. İnsan hakları örgütleri, hastanede gözaltına alınan bazı kişilerin isimlerini de paylaştı.
Kirmanşah’ta çatışmalar
Kirmaşah vilayetinde gösteriler devam ederken kimi bölgelerde yoğun çatışmalar yaşandı. Vilayetin çeşitli şehirlerinde onlarca Kürt vatandaşın, çocuklar ve öğrenciler dahil olmak üzere gözaltına alındığı bilgisi paylaşıldı. Ayrıca Kirmaşah çevresinde göstericilerin öldürüldüğü ve yaralandığı da belirtildi; ancak internet kesintileri ve güvenlik ortamı nedeniyle her bir vakayı doğrulamak hala mümkün olamadı.
Çocuklar ve öğrenciler gözaltında
Kürt İnsan Hakları Ağı, İlam ve Kirmaşah’ta gözaltına alınanların isimlerini yayımlayarak çocuk ve öğrencilerin yoğunlukta olduğunu açıkladı. Gözaltı listesinde Malekşahi, İlam, Dehloran, Derahşehr, Senker, Serable ve diğer bölgelerden isimler yer aldı. Dijital medyada paylaşılan video ve fotoğraflar, Malekşahi’de doğrudan ateş ve silahlı çatışma anlarını gösteriyor; bazı görüntüler uluslararası medya tarafından doğrulandı.
Göstericilere yargı tehdidi
İran Yargı Başkanı Gholamhossein Mohseni Ejei “Ekonomik ve psikolojik güvenliği bozdukları” gerekçesiyle göstericilerle “kararlı bir şekilde” mücadele edileceğini açıkladı. Başkan “geçmişte hoşgörü gösterildiyse, bu sefer olmayacak” ifadelerini kullandı. (MA/Jinha)
