İran’da ekonomik krizle başlayıp kısa sürede ülke geneline yayılan protestolar 43’üncü gününe girerken, insan hakları örgütlerinin yayımladığı son raporlar ağır tabloyu ortaya koyuyor.
İran genelindeki eylemlerde çok sayıda protestocu, rejim güçlerinin doğrudan ateş açması ya da gözaltında gördükleri işkence sonucu yaşamını yitirdi. Yaralananların önemli bir bölümü ise gözaltına alınma korkusuyla tıbbi yardım almaktan kaçındı. Bu durum, çok sayıda yaralının tedaviye erişemediği için hayati riskle karşı karşıya kalmasına yol açtı.
Teyit edilen ölüm sayısı 6 bin 961
Human Rights Activists News Agency (HRANA) raporuna göre, teyit edilen ölüm sayısı 6 bin 961’e ulaştı. Bunlardan 214’ü rejim güçlerine bağlı kişiler, 64’ü ise “protestocu olmayan siviller” olarak kaydedilirken, rejim güçleri tarafından 207’si çocuk 6 bin 476 protestocunun öldürüldüğü belirtildi.
“İnceleme altında” olan 11 bin 730 ölüm vakasının hala soruşturulduğu bildirilen raporda, yaralı sivil sayısının 11 bin 22 olduğu belirtildi. Raporda, 120’si öğrenci toplam 51 bin 591 kişinin tutuklandığı, 331 kişiden zorla ifade alınarak “itiraf” başlığı altında rejime yakın medya organlarında yayımlandığı aktarıldı.
Raporda ayrıca 11 bin 50 kişinin ifadeye çağrıldığına yer verildi.
Kimliği açıklanmayan kadın cenazeleri
Tarbiat Modares Üniversitesi bünyesinde faaliyet yürüten Sosyoloji Öğrenci Bilimsel Topluluğu, İran’daki protestolarda devlet güçleri tarafından kadınların öldürülmesine ilişkin rapor yayımladı.
Rapora göre protestoların ilk dört gününde İran devlet güçlerinin doğrudan saldırıları sonucu en az 50 kadın gösterici hayatını kaybetti. Kimliği açıklanmayan en az 50 kadının cenazesinin Tahran’daki Kahrizak Adli Tıp Merkezi’nde tutulduğu bildirildi.
Ailelerin cenazeleri teşhis etmek için merkeze yaptıkları başvurularda, yetkililerin kayıp kişilerin protestolara katılıp katılmadığını sorduğu aktarıldı. Raporda, kimliği henüz belirlenmemiş cenazeler bulunduğu için açıklanan ölüm sayılarının gerçek tabloyu yansıtmıyor olabileceği vurgulandı.
Devrim Muhafızları’nın saldırısında yaralanan Sara Ebrahimi hayatını kaybetti
İran Devrim Muhafızları tarafından darp edildiği görüntüler ortaya çıkan Sara Ebrahimi’nin yaşamını yitirdiği açıklandı. Olayın 8 Ocak’ta yaşandığı, ancak internet kesintileri nedeniyle görüntülerin 23 Ocak’ta basına yansıdığı belirtildi.
Görüntülerde Devrim Muhafızları üyelerinin yerde yatan kadına tekme attığı görülüyor. Gazeteci-yazar Paksima Mojmozi, Ebrahimi’nin darp edildikten sonra ağaçlık ve kameralardan uzak bir alana götürüldüğünü, burada kesici aletle başından yaralandığını aktardı. Ebrahimi’nin bu yaralar nedeniyle 6 Şubat’ta hayatını kaybettiği bildirildi.
Ebrahimi’nin yaralandıktan sonra dört ayrı hastaneye götürüldüğü, bu hastanelerin kendisini kabul etmediği, beşinci hastanede tedavi altına alındığı ancak kurtarılamadığı ifade edildi.
Reform Cephesi Başkanı Azer Mansuri gözaltına alındı
İran Devrim Muhafızları Ordusu, Reform Cephesi Başkanı Azer Mansuri’yi gözaltına aldı. İran basınında yer alan haberlere göre; yetkililer, Mansuri hakkında “anayasaya aykırı tutum” gerekçesiyle başlatılan işlem sonucu gözaltına aldığını belirtti. Devrim Muhafızları Ordusu, Reform Cephesi Siyasi Komite Başkanı İbrahim Asgerzade ile cephenin asli üyelerinden Muhsen Eminzade’yi de aynı dosya kapsamında gözaltına aldı. Yetkililer, gözaltı kararlarını “anayasaya aykırı faaliyetler ve düşman propagandasıyla eş güdüm” iddiasına dayandırdı.
Azer Mansuri, Reform Cephesi’nin önceki lideri Behzad Nebevi’nin istifasının ardından genel başkanlık görevini üstlenmişti.
İran’daki protestolar
İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te Tahran’daki Kapalı Çarşı esnafının yüksek enflasyon ve para birimi tümenin tarihi değer kaybına karşı greve gitmesiyle başladı. Kısa sürede diğer eyaletlere yayılan eylemler, rejim karşıtı protestolara dönüştü.
Son bir yılda tarihi dip seviyelere gerileyen riyal, yüzde 40’a ulaşan enflasyon ve artan yaşam maliyetleri halkın alım gücünü ciddi biçimde düşürdü. Yaptırımlar, kötü yönetim ve yolsuzluk iddiaları ekonomik krizi derinleştirdi.
