İran genelinde 28 Aralık 2025 tarihinde başlayan protestolar 16’ncı gününde devam ediyor.
İran rejimine bağlı güçler ve devrim muhafızları protestoları bastırmak amacıyla gaz bombası ve doğrudan silah kullandığı belirtiliyor.
31 kent, 186 ilçe ve 585 kasabaya yayılan protestolara şimdiye kadar 45 üniversite desteğini duyurdu.
İran rejim televizyonlarında protestoları “isyan” olarak nitelendirdiklerini itiraf etmeye zorlanmış 96 göstericinin görüntüleri yayınlandı.
Rejim güçlerinin tutuklama ve gözaltıları protesto gösterileri ve sokaklarla sınırlı kalmadı, şimdiye kadar birçok kişi ifade vermeleri için güvenlik merkezlerine çağrıldı.
HRANA: 544 kişi öldürüldü
ABD merkezli İranlıların kurduğu İnsan Hakları Aktivisti Haber Ajansı’ndan (HRANA) alınan son bilgilere göre; protestolarda 544 kişinin öldüğü kimlik tespitiyle doğrulandı.
Sosyal medyaya yansıyan ve halkın verdiği bilgilere göre ise sokaklarda, morglarda kimliği tespit edilemeyen çok sayıda cenaze bulunuyor.
En az 10 bin kişi tutuklandı
HRANA verilerine göre yine gözaltına alınanlardan, en az 10 bin 681 kişi tutuklandı, gözaltında ise şu anda kaç kişinin bulunduğu ise bilinmiyor.
Rejim güçleri tarafından katledilenlerin ailelerinden cenazeleri teslim etmek için para istediği ülkeden gelen bilgiler arasında. Rejim güçlerinin Kermanşan’da katlettiği Amir Ali Heydari’nin (17) ailesinden cenazeyi teslim etme karşılığında bir milyar toman aldı.
Cenazeler Kehriz Adli Tıp’ta tutuluyor
İran rejim güçleri tarafından katledilen yaklaşık 250 göstericinin cenazesi Tahran’daki Kehriz Adli Tıp Merkezi’nde bekletiliyor. Aileler cenazeleri teşhis etmek için merkezi ziyaret ediyor.
3 gündür yaşanan internet kesintisinin devam etmesi rejimin protestolara yönelik şiddetini arttırdığı yönünde endişeyi büyütüyor. İnternet izleme grubu NetBlocks, İran’ın dış dünya ile olan bağlantısının yüzde 1 oranında kaldığını açıklamıştı.
İdam riski
Rejim güçleri eylemleri yargı baskısıyla bastırma yönetimi de devam ediyor. Eylemlerde tutuklanan Erfan Soltani’ye İran Devrim Mahkemesi idam cezası verdi. Edinilen bilgilere göre; yetkililer Soltani’nin ailesiyle iletişime geçerek Çarşamba günü (14 Ocak) Soltani’nin idam edilmeden yapacağı aile görüşmesi için haber verdi.
Soltani ve diğer idamların durdurulması için sanal medyada idam karşıtı kampanya başlatıldı.
UNICEF’den İran’a çağrı
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), İran’daki protestolar sırasında çocuklara yönelik şiddet konusunda ciddi endişelerini dile getirdi ve tüm çocukların herhangi bir şiddet veya zarar görmeden korunması çağrısında bulundu.
UNICEF’in yayımladığı açıklamada, “İran’daki protestolar sırasında çocukların hayatını kaybettiğine veya yaralandığına dair birçok rapor bulunmaktadır” denildi ve tüm çocukların farklı türde şiddet ve zararlardan korunmasının sağlanması gerektiği vurgulandı.
Açıklamada, çocukların hayatı, özgürlüğü ve bedensel ile zihinsel güvenliğinin korunmasının zorunlu olduğu belirtilerek, İran makamları, protestolara katılanlar, toplumlar ve ailelerin çocukları korumak için gerekli tüm önlemleri alması gerektiği ifade edildi.
UNICEF ayrıca güvenlik birimlerinin gereksiz veya aşırı güç kullanımından kaçınması gerektiğini vurguladı ve çocukların tehlikeye atılabilecek durumlara bırakılmaması veya özgürlüklerinin elinden alınmaması gerektiğini belirtti.
Cezaevlerinde telefon hatları kesildi
Kürt ve İran Tutsaklarının Sesi adlı internet sitesi, cezaevlerindeki duruma ilişkin yeni bilgiler paylaştı.
Paylaşılan bilgilere göre, 9 Ocak’tan bu yana cezaevlerindeki tüm telefon hatları kesildi. Böylece tutukluların aileleriyle görüşmesi ve cezaevlerinden dışarıya bilgi aktarılması engellenmiş oldu.
Haberde, cezaevlerinden bilgi alınamaması nedeniyle tutukluların, özellikle de siyasi tutsakların durumu hakkında endişelerin arttığı belirtildi.
Ayrıca tutukluların yakınlarının, bu duruma karşı İran devletine baskı yapılması ve bu hukuksuzluğun sona erdirilmesi için ulusal ve uluslararası insan hakları örgütlerine çağrıda bulunduğu ifade edildi.
‘Uçuşlar normal seyrinde devam ediyor’ açıklaması
İran Sivil Havacılık Kurumu Sözcüsü Mecid Ahaveyn, tüm uçuşların “normal ve sorunsuz bir şekilde” devam ettiğini ve havalimanı hizmetlerinin tam kapasiteyle çalıştığını belirtti.
Resmi haber ajansı IRNA’nın haberine göre Ahaveyn; son dönemde yaşanan internet kaynaklı sorunlar nedeniyle uçuş durumundan endişe eden yolcuların, “güncel bilgileri doğrudan havalimanı kaynaklarından edinebileceğini” söyledi.
İki hafta önce başlayan protestoların ardından, son günlerde bir dizi yabancı havayolu şirketi ülkeye olan uçuşlarını durdurmuştu.
Protestolar ekonomik taleplerin ötesine geçti
Kadın hakları savunucusu Mahdieh Golroo İran’daki son gelişmeleri ve protestoların seyrini JİNHA’ya değerlendirdi:
“Bugün pazarlardan başlayan protestolarla ilgili daha önce defalarca vurguladığım bir noktayı tekrar etmek isterim: İran İslam Cumhuriyeti yapısında ve velayet-i fakih rejiminin gölgesinde, bağımsız anlamda sendikal, ekonomik, sosyal ya da kültürel bir protesto diye bir şey yoktur. Totaliter bir yapıda yaşadığınızda, her türlü itiraz eninde sonunda siyasi bir nitelik kazanır.”
‘Bu protestolar ‘Jin, jiyan, azadi’ hareketinin devamı’
“Bu protestolar çok hızlı bir şekilde, ikinci günden itibaren üniversitelere, ardından sokaklara, farklı şehirlere ve yıllardır fiilen İran’ın resmi coğrafyasından silinmiş bölgelere yayıldı. Adları pek duyulmamış şehirler bugün protestoların merkezinde ve sesleri artık duyuluyor. Yıllardır yok sayılan insanlar meydanlara çıktı ve taleplerini dile getirdi. Bugün İslam Cumhuriyeti interneti keserek bu sesleri susturmaya ve hem ülke içinde hem de dışında duyulmasını engellemeye çalışıyor.
Bu protestolar, hala “Jin, jiyan, azadî” hareketinin devamı niteliğindedir. Son üç yılda, bu hareketin ağır biçimde bastırılmasının ardından İran toplumunda derin değişimler yaşandı. Halk, bu hareketten sonra iktidarın geri adım atmaya zorlanabileceğine inanmaya başladı. Bu güç duygusu, özgüven ve ülke çapındaki dayanışma; kısa süre içinde öğretmen ve emekli eylemlerinden kamyon şoförlerinin grevlerine, Kürdistan’daki protestolara kadar pek çok dalganın ortaya çıkmasına yol açtı.
Bu hareketlerin hiçbiri birbirinden kopuk değildir; hepsi aynı sürecin parçalarıdır.”
