Van Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Perperok Çocuk Kreşi, açıldığı günden bu yana kayyım yönetimleri döneminde üç kez isim değişikliğine uğradı. Kreşin isim değişiklikleriyle birlikte eğitim dili, fiziki mekânı ve öğrenci profili de köklü biçimde değiştirildi. Perperok Çocuk Kreşi, Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) Büyükşehir Belediyesi’nin Eşbaşkanları Hatice Çoban ve Bekir Kaya döneminde hizmete açıldı. Kreş; Türkçe, Kürtçe ve İngilizce olmak üzere üç dilli eğitim modeli ile faaliyet yürütüyordu.
2016 kayyım ataması sonrası ilk müdahale
2016 yılında Van Büyükşehir Belediyesi’ne kayyım atanmasının ardından, Perperok Kreşi’ne yönelik ilk müdahaleler başladı. Dönemin kayyım yönetimi tarafından kreşteki çok dilli eğitim uygulamasına son verildi. Aynı dönemde kreşin ismi ilk kez değiştirildi ve Kürtçe “Perperok” ismi tabeladan kaldırıldı. Bu değişikliğin gerekçesine dair açıklama yapılmadı.
‘Müstehcen’ gerekçesiyle ikinci isim değişikliği
2019 yerel seçimlerinde Halkların Demokratik Partisi (HDP) belediyeyi kayyımdan devraldı ve kreşin adını tekrar Perperok yaptı. Ancak belediyeye kayyım olarak atanan Mehmet Emin Bilmez ve yönetimi “Perperok” kelimesinin “müstehcen çağrışımlar” içerdiği iddiasıyla adını tekrar değiştirdi. Ancak Perperok, Kürtçede bilinen ve Türkçe Kelebek anlamına gelen bir kelime.
2025’te yer değişikliği ve üçüncü isim değişikliği
30 Mart 202 4 yerel seçimlerinde bu Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) yönetimi kayyımdan tekrar devraldı. 2025 yılında ise belediyeye yine kayyım atandı. Bu dönemde kreşin fiziki yeri değiştirildi, ardından ismi de üçüncü kez değiştirtilerek, “Kreş ve Gündüz Bakım Evi” yapıldı.
Yine kreşin yer değişikliğinden dolayı çocukların kreşe ulaşımı da zorlaştı.
Kayyım yönetimleri döneminde yaşanan en tartışmalı uygulamalardan biri ise bazı çocukların kreşten çıkarılması oldu.
İddiaya göre, bazı çocuklar ailelerin siyasi kimliklerinden dolayı, “yaramaz”, “çevreyi rahatsız ediyor” gibi gerekçeler öne sürülerek kreşten uzaklaştırıldı.
“Perperok” isminin sürekli değiştirilmesine ilişkin BDP’li belediye döneminde kreşin koordinatörü olarak Serdar Balcı değerlendirmelerde bulundu.
Balcı, “Bu kreş Bekir Kaya ve Hatice Çoban tarafından planlanmıştı. Bu kreş, bu halkın da talebiydi. 2015 yılında, 15 Mayıs Kürt Dili Bayramı’nda açıldı. Kreşin kapasitesi iyiydi ve kreşe 82 çocuk bulunuyordu. Üç dilde çalışmaya başladık. Bunlar Kürtçe, Türkçe ve İngilizceydi. Ana hedefimiz, çocukları ana dillerinde ve toplumsal cinsiyet eşitliği bilinciyle yetiştirmekti” dedi.
Üç dilden tek dile indirildi
BDP ve DEM Partili belediyeler döneminde kreşin Avrupa standartlarına uygun bir şekilde çalıştığını söyleyen Balcı, şöyle devam etti:
“Bu kreş, Van ve sınır bölgesindeki en büyük ve ilk Kürtçe kreşti. 6 yaşına kadar sınıflarımız vardı. Yenidoğanlardan 6 yaşındakilere kadar sınıflarımız mevcuttu. Kevok, Hinar, Roj, Xalxalok gibi sınıflarımız vardı. Her sınıfta 16 çocuk bulunuyordu. Hem bahçesi hem de çocukların doğayla iç içe olabileceği bir alanı vardı. Çocuk oyun alanı, çocuk sineması ve oyun alanları mevcuttu. Kanada, Kore ve Portekiz’den heyetler geldi, kreşi ve yöntemimizi görünce, ‘Bu Avrupa standartlarına uygun’ dediler. Ancak 2016 yılında belediyeye bir kayyum atandı. Kayyum geldiğinde ilk işi eğitim, kültür ve sanat alanlarına saldırmak oldu. İlk başta kreşin içeriğini boşalttılar, eğitimi üç dilden tek dile, o da Türkçeye indirdiler. Yurtsever ailelerin çocukları da, çocuklarının yaramaz olduğu gerekçesiyle kreşten uzaklaştırıldı. Kreşin adını, Perperok’u, ‘müstehcen’ bir isim olduğu gerekçesiyle değiştirdiler ve kaldırdılar. Neden müstehcen denildi? Kimse bunu sormadı. İnsanların ırkçı olduklarını söylemelerini engellemek için müstehcenliği bahane olarak kullandılar. Bu, asimilasyon sürecinin bir devamıydı.”
‘Kreşin içeriği boşaltıldı’
“Dilsel emperyalizm kavramını açıkça gördük. Türkçe üç yaşındaki çocuklara zorla öğretildi. Kreşin anlam ve içeriği boşaltıldı. ‘Değerler eğitimi’ adı altında 3, 4, 5 yaşındaki çocuklara mezar azabından bahsetmeye başladılar. Aileler için ayırdığımız odayı mescitte çevirdiler. 2016 yılına kadar hiçbir gazete ve medya kuruluşu kreşten bahsetmedi. Ancak kayyım atandıktan sonra kreşi övmeye başladılar. 2024 yılına kadar halk yine kendi iradesini seçti ve kayyımdan geri adlı. DEM Parti belediye eşbaşkanları geldikten sonra kreşin adı Perperok olarak değiştirildi ve kreş eski haline döndü. Ancak 2025 yılında bu karanlık, gerici, tekelci ve yağmacı zihniyet yüzünü gösterdi ve kreşlere tekrar müdahale edildi. Bu müdahaleden sonra kreşin eğitmenleri tekrar değiştirildi ve Eğitim Bakanlığı’nın formatına göre ders vermeye başladılar. Kreşin yeri değiştirildi. Kreşin taşındığı yer çocukları ve aileleri zorladı. Perperok ismi tekrar değiştirildi ve aynı yöntem devam ettirildi. Bunu bağımsız bir adım olarak görmemeliyiz. Bu adım, 2016’daki adımın devamıdır. O yıl ellerine orak alıp Kürt dilini ortadan kaldırmak istedikleri gibi, şimdi de aynısını yapmak istiyorlar.” (MA)
