11 Mart 1970 Anlaşması, Kürt siyasi liderliği ile Irak hükümeti arasında 2 yıl süren görüşmeler sonucu imzalandı.
15 maddeden oluşan anlaşmanın içeriği Mele Mustafa Barzani, İdris Barzani, Irak devrik diktatörü Saddam Hüseyin ve her iki tarafın görüşmeci heyetinin katılımlarıyla Bağdat’ta açıklandı.
1970 Anlaşması, 11 Mart 1970’te, KDP adına Mele Mustafa Barzani, BAAS adına devrik diktatör Saddam Hüseyin El-Tikrıti imzası ile aynı anda hem Kürdistan’ın Sesi Radyosundan hem de Bağdat Radyosundan yayımlandı.
Bu anlaşma, Kürdistan’a bir özerk yönetim getirecek, bunun için öngörülen düzenlemeler, 4 yıl içinde gerçekleştirilerek, 11 Mart 1974’e kadar tüm antlaşma hükümleri yerine getirilmiş olacaktı.
Anlaşmada, okullarda Kürtçe eğitim de yer alacaktı.
Ancak Irak hükümeti 11 Mart 1974’te anlaşmaya uymayarak bu antlaşmanın bazı bölümlerini değiştirmiş ve bazı bölümlerini tümden kabul etmeyerek, kısıtlı bir özerklik yasası çıkarılmış, buna itiraz eden Kürtler yeniden silahlı mücadele başlamıştı.
11 Mart 1970 Anlaşması, Irak’taki Kürtler açısından bir kazanım olarak tarihe geçti.
Neçirvan barzani: ‘Tarihi bir siyasi ve hukuki başarıydı’
Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani de anlaşmanın 56. yıl dönümü dolayısıyla bir mesaj yayımladı. Barzani, 11 mart 1970 anlaşmasının Kürdistan halkı açısından tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirtti.
Barzani mesajında, “Ölümsüz Barzani liderliğinde ve büyük eylül devrimi’nin mücadelesiyle meyvesini veren bu anlaşma, kazanılmış en büyük siyasi ve hukuki başarıydı. Modern tarihte Kürdistan halkının haklarının tanındığı ilk resmi belge olarak kaydedilmiştir” ifadelerini kullandı.
Barzani, dönemin Irak yönetiminin anlaşmadan geri adım atmasının ülkeyi uzun yıllar süren savaşlara sürüklediğini belirterek, “Tarih göstermiştir ki diyalog yerine güç mantığının tercih edilmesi Irak’ı onlarca yıl süren savaşlara ve istikrarsızlığa sürükledi” dedi.
‘Federal sistem ve birlik vurgusu’
Bölgedeki savaş risklerine de dikkat çeken Barzani, Irak’ta istikrarın ancak karşılıklı kabullenme, federal sistem ve adalet temelinde sağlanabileceğini ifade etti.
Barzani ayrıca Kürdistani siyasi güçler arasında birlik ve dayanışmanın önemine vurgu yaparak, federal yapının ve anayasal kazanımların korunmasının ancak ortak hareketle mümkün olacağını kaydetti.
Mesajını “11 mart yıl dönümüne selam olsun, şehitlerin ruhu şad olsun” sözleriyle tamamladı.
Anlaşmanın maddeleri
- Kürtçe, çoğunluğu Kürt olan bölgelerde Arapçanın yanı sıra resmi dil olacaktır; ve bu bölgelerde eğitim dili olacak ve tüm Irak’ta ikinci dil olarak öğretilecek.
- Kürtler, kabine ve ordudaki üst düzey ve hassas görevler de dahil olmak üzere hükûmete tam olarak katılacak.
- Kürtçe eğitim ve kültür güçlendirilecektir.
- Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerdeki tüm memurlar Kürt olacak veya en azından Kürtçe konuşacaktır.
- Kürtler kendi öğrenci, gençlik, kadın ve öğretmen örgütlerini kurmakta özgür olacaklardır.
- Kürdistan’ın kalkınması için kaynak ayrılacak.
- Şehit aileleri ile yoksulluk, işsizlik veya evsiz kalanlara aylık ve yardım sağlanacaktır.
- Kürtler ve Araplar eski yerleşim yerlerine iade edilecek.
- Tarım Reformu hayata geçirilecek.
- Anayasa, “Irak halkı Arap uyruğu ve Kürt uyruğu olmak üzere iki ulustan oluşur” şeklinde değiştirilecek.
- Yayın istasyonu ve ağır silahlar Hükûmete iade edilecek.
- Başkan yardımcılarından biri Kürt olacak.
- Valilikler (İller) Kanunu bu beyannamenin özüne uygun olarak değiştirilecektir.
- Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerin kendi kendini yöneten bir birim olarak birleştirilmesi.
- Kürt halkı, Irak’taki nüfusu ile orantılı olarak yasama gücünü paylaşacaktır
