Müzisyen Merih Aşkın, Anadolu’nun farklı halklarına ve müzik geleneklerine ait sesleri mikrotonal müzik üzerinden araştırıyor. Kopuz ve perdesiz gitarın yanı sıra kendi tasarladığı Aşkın Sazı’nı kullanan sanatçı, icracılığın yanında bestecilik, aranjörlük ve ses mühendisliği alanlarında da üretim yapıyor.
Aşkın’ın müzik çalışmasının merkezinde, Anadolu’nun müzikal mirasını tek bir gelenek ya da repertuvarla sınırlamadan ele alma arayışı bulunuyor. Alevi-Bektaşi geleneğinden de beslenen sanatçı, farklı halkların ve dillerin müziklerini makam, perde sistemi, mikrotonalite ve doğaçlama üzerinden inceliyor.
Geleneksel sesleri olduğu gibi aktarmak yerine bu seslerin çağdaş müzikte nasıl yeni ifade biçimlerine dönüşebileceği üzerine çalışan Aşkın, çalışmalarında farklı enstrümanları bir araya getiriyor.
Aşkın Sazı yıllar süren araştırmanın sonucu
Bu arayışın en somut örneklerinden biri Aşkın Sazı. Aşkın, kendi müzikal ihtiyaçlarından yola çıkarak 2017 yılında yeni bir enstrüman tasarlamaya başladı. Bağlama geleneğinden ve viola d’amore formundan yararlanılan beş telli çalgı, yıllar süren geliştirme çalışmalarının ardından 2020’de luthier Serdal Dağ tarafından hayata geçirildi.
Aşkın Sazı, sanatçının Anadolu müziğindeki farklı ses aralıklarını ve mikrotonal ifade olanaklarını araştırmasına imkân sağlıyor. Aşkın için enstrümanın fiziksel yapısı ve perde sistemi, yalnızca icrayı değil, beste ve doğaçlama süreçlerini de doğrudan etkiliyor.
Sanatçı, Aşkın Sazı’nın yanı sıra kopuz ve perdesiz gitarla da çalışmalarını sürdürüyor. Erkan Oğur, Derya Türkan, Ayşe Tütüncü, Cenk Erdoğan, Mircan Kaya, Mehmet Akbaş, Murat Aydemir, Ali Rıza Albayrak, Serdar Keskin ve Sasa Serap gibi farklı müzik alanlarından isimlerle ortak çalışmalar yaptı.
Bu üretimler nedeniyle Aşkın’ın müziğini tek bir tür içerisinde tanımlamak kolay değil. Anadolu müziği, caz, doğaçlama, deneysel müzik ve çağdaş ses tasarımı çalışmalarında birbirine temas ediyor.
Dört albüm, tiyatro ve sahne çalışmaları
Aşkın bugüne kadar dört solo albüm yayımladı. 2013’te Siret, 2015’te Terennüm, 2021’de Aşıklarda Olmaz Hile ve 2026’da Out of the Circle dinleyiciyle buluştu.
Yedi parçadan oluşan Out of the Circle enstrümantal bir albüm. Aşkın Sazı, perdesiz gitar, üç telli bağlama ve klasik kemençenin kullanıldığı çalışmada mikrotonalite ve atmosferik ses tasarımı öne çıkıyor. Aşkın, albümde besteci ve icracı olarak yer alırken aranjman, kayıt, miks ve mastering süreçlerini de üstlendi.
Müzisyen, albüm çalışmalarının yanı sıra tiyatro ve dizi projeleri için de müzikler besteledi. 2015 yılında Almanya’daki Theater an der Ruhr’da sahnelenen Hak adlı monodramanın müziklerini hazırladı ve performanslarda yer aldı. Yapım daha sonra Lüksemburg’daki Monodrama Festival’de de sahnelendi. Almanya’daki performans WDR’nin Klanglandschaften programı kapsamında kayda alındı ve yayımlandı.
Anadolu’nun müziğini farklı ülkelerde seslendirdi
Aşkın’ın uluslararası çalışmaları da müzikal araştırmasının bir parçası oldu. Sanatçı, 2015’te Mircan Kaya ile Arnavutluk’ta, 2016’da Aida Nadeem ile Danimarka’da sahne aldı. Aynı yıl Zürih’te kopuz ve perdesiz gitarla konser verdi. 2017’de ise Turkish Jazz Week Kosovo kapsamında Merih Aşkın Quartet ile sahneye çıktı.
Almanya, Lüksemburg, Arnavutluk, Danimarka, İsviçre ve Kosova’daki çalışmalarında Anadolu’nun müzikal birikimini farklı ülkelerdeki müzisyen ve dinleyicilerle buluşturdu.
Araştırmasını atölyelere taşıyor
Aşkın’ın çalışmaları sahne ve stüdyoyla sınırlı değil. Farklı eğitim kurumlarında workshop ve masterclasslar gerçekleştiren sanatçı; kopuz, perdesiz gitar, mikrotonalite, doğaçlama ve Anadolu müziğinin perde sistemi üzerine çalışmalar yürütüyor.
Aşkın Sazı da bu eğitimlerin başlıklarından biri. Enstrümanın tasarım sürecini ve Anadolu’nun mikrotonal ses dünyasının yeni bir çalgı üzerinden nasıl ele alınabileceğini öğrenciler ve müzisyenlerle paylaşıyor.
Önümüzdeki dönemde Avrupa’nın yanı sıra ABD ve Birleşik Krallık’ta konser ve masterclasslar gerçekleştirmeyi planlayan Aşkın, mikrotonal müzik, doğaçlama ve çağdaş bestecilik üzerine farklı müzisyenlerle ortak çalışmalarını da sürdürmeyi hedefliyor.
Aşkın’ın çalışmalarında gelenek ile bugün arasındaki ilişki, yalnızca eski eserlerin yeniden yorumlanması üzerinden kuruluyor. Yeni bir enstrüman tasarlamak, farklı halkların ve dillerin müziklerini araştırmak, ses teknolojilerinden yararlanmak ve bunları çağdaş bestecilikle buluşturmak da bu arayışın parçaları. Sanatçının müziği, Anadolu’nun ses mirasını korumanın yanı sıra bu mirasın yeni müzikal biçimlere nasıl dönüşebileceğini araştırıyor.
