ABD’nin Los Angeles eyaletinde görülen davanın merkezinde, kimliği baş harfleriyle K.G.M. olarak açıklanan 20 yaşındaki bir genç kadın bulunuyor. Çocuk yaşta YouTube ve Instagram kullanmaya başladığını belirten davacı, bu platformların öneri algoritmaları, otomatik oynatma ve “sonsuz kaydırma” gibi özelliklerle kasıtlı olarak bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığını savunuyor. K.G.M., sosyal medya kullanımının kendisinde kaygı, beden algısı bozukluğu ve intihar düşüncelerine yol açtığını söylüyor.
Davacının avukatı Mark Lanier, platformları “dijital kumarhaneler” olarak nitelendirerek, dopamin salınımını tetikleyen tasarım unsurlarının özellikle küçük yaştaki kullanıcıları hedef aldığını öne sürdü. Mahkemeye sunulan şirket içi yazışmalarda, genç kullanıcılarla “ergenlik öncesi dönemde bağ kurmanın” stratejik hedef olarak belirlendiği ve kullanıcıların platformda geçirdiği sürenin artırılmasının talep edildiği iddia edildi.
Meta ve Google suçlamaları reddediyor
Meta, davacının sosyal medya kullanmadan önce de ruh sağlığı sorunları yaşadığını savunurken, YouTube’un bağlı olduğu Google ise iddiaların “gerçeği yansıtmadığını” açıkladı. Mahkemede, davacının bazı dönemlerde YouTube’u günde 6-7 saat kullandığı ve 16 yaşındayken bir gün boyunca Instagram’da 16 saatten fazla zaman geçirdiği belirtildi. Önceki duruşmada ifade veren Instagram CEO’su Adam Mosseri, günde 16 saatlik kullanımın “problemli” olabileceğini kabul etti ancak bunun “klinik bağımlılık” anlamına gelmediğini söyledi. TikTok ve Snap, dava başlamadan önce uzlaşmaya gittiği için artık duruşmada taraf değil.
Binlerce dava için emsal olabilir
Davanın önemi, bireysel tazminat talebinin ötesine geçiyor. Uzmanlara göre mahkeme kararı, sosyal medya şirketlerine karşı açılmış binlerce davanın kaderini etkileyebilir. Davacı kazanırsa, platformlara hukuki koruma sağlayan mevcut yasal düzenlemeler de yeniden tartışmaya açılabilir.
Dava süreci, küresel ölçekte artan düzenleme baskılarıyla eş zamanlı ilerliyor. Avustralya ve İspanya, 16 yaş altına sosyal medya yasağı planlarken; Fransa ve Türkiye gibi ülkeler de benzer yaş sınırlamalarını gündemine aldı.
Zuckerberg’in jüri önünde ifade vermesi, bir teknoloji milyarderinin çocuklara yönelik bağımlılık iddiaları kapsamında ilk kez yargılanması anlamına geliyor. Dava, sosyal medyanın gençler üzerindeki etkisini etik bir tartışmadan hukuki sorumluluk alanına taşıyor. (ANKA)
