Gazze ve Batı Şeria’da görev yapan Filistinli gazetecilerin İsrail hapishanelerinde ciddi hak ihlallerine maruz kaldığına dair yeni bulgular kamuoyuyla paylaşıldı. Gazetecilere yönelik keyfi tutuklama, işkence, kötü muamele ve cinsel şiddet iddialarının yer aldığı rapor, basın özgürlüğüne yönelik baskının sistematik hale geldiğine işaret ediyor.
Gazetecileri Koruma Komitesi tarafından yayımlanan “Cehennemden Döndük: Filistinli Gazeteciler İsrail Hapishanelerinde İşkence Hikayelerini Anlatıyor” başlıklı rapora göre, Ekim 2023 ile Ocak 2024 arasında en az 94 Filistinli gazeteci gözaltına alındı. Tutuklanan gazetecilerin 32’sinin Gazze’den, 60’ının Batı Şeria’dan, ikisinin ise İsrail içinden olduğu belirtildi.
Rapora göre 59 gazeteci serbest bırakılırken, 17 Şubat itibarıyla 30 gazetecinin gözaltı süreci devam ediyor. Görüşme yapılan gazetecilerin büyük çoğunluğu gözaltında işkence, kötü muamele ya da farklı şiddet biçimlerine maruz kaldığını aktardı.
İşkence ve kötü muamele iddiaları
Komitenin aktardığı tanıklıklar, fiziksel ve psikolojik şiddetin yaygın olduğunu ortaya koyuyor. Gazetecilerin aç bırakma, tıbbi ihmal, darp ve cinsel şiddet dahil çeşitli ihlaller yaşadığı belirtilirken, bu durumun münferit değil tekrar eden bir örüntü olduğu vurgulandı.
Raporda, iki gazetecinin cinsel saldırıya uğradığı, çok sayıda kişinin yaralanmalarının gözaltı sürecinde kötüleştiği ve bazı sağlık personelinin de şiddete karıştığı iddialarına yer verildi.
Görüşülen gazetecilerin büyük bölümünün herhangi bir resmi suç isnadıyla karşılaşmadığı, idari gözaltı kapsamında tutulduğu kaydedildi. En az 21 gazetecinin yeterli hukuki temsile erişemediği, 17 gazetecinin ise avukatla görüşmesine izin verilmediği belirtildi.
Ayrıca 27 tıbbi ihmal vakası tespit edilirken, gazetecilerin çoğu ciddi açlık ve kötü beslenme yaşadığını ifade etti.
‘Sessizlik ihlalleri güçlendiriyor’
Komitenin İcra Direktörü Jodie Ginsberg, raporun Filistinli gazetecilerin İsrail’de gözaltındayken maruz kaldığı muamele konusunda açık bir örüntü ortaya koyduğunu belirterek, “Onlarca gazeteci bağımsız şekilde fiziksel ve psikolojik kötü muameleye uğradığını anlattığında, uluslararası toplum harekete geçmelidir” dedi. Jodie Ginsberg, insancıl hukukun tutuklulara yönelik net standartlar belirlediğini ve bu standartlara uymayanlar hakkında gerçek bir hesap vermenin şart olduğunu vurguladı.
Komitenin Bölge Direktörü Sarah Al-Qudwa, bu ihlallerin münferit olaylar olmadığını ve birçok vakada gazetecilere yönelik şiddet, aç bırakma, cinsel şiddet ve tıbbi ihmal gibi tekrar eden ihlallerin kaydedildiğini söyledi. Sarah Al-Qudwa, “Bu ihlaller, gazetecileri korkutmayı ve susturmayı amaçlayan kasıtlı bir stratejiyi ortaya koyuyor. Uluslararası toplumun sessizliği, sadece bu stratejiyi güçlendiriyor” dedi.
2 gazeteciye tecavüz edildi
Raporda, görüşme yapılan Filistinli gazetecilerin yüzde 80’inden fazlasının (58 kişiden 48’i) hiçbir suç isnadıyla karşılaşmadığı, İsrail’in idari gözaltı sistemi kapsamında tutuldukları; en az 21 kişinin yeterli hukuki temsilden yoksun olduğu ve 17 kişinin avukatla görüşmesine izin verilmediği belirtildi.
Raporda ayrıca 27 tıbbi ihmal vakası kaydedildi; tutukluların yaralanmaları çoğunlukla dayak veya sorgu sırasında kötüleşti. Ayrıca bazı sağlık çalışanlarının da tutuklulara şiddet uyguladığı tespit edildi. 59 gazeteciden 55’i ciddi açlık veya kötü beslenme yaşadığını belirtirken, iki kişinin gözaltı sırasında tecavüze uğradığı bildirildi.
Bağımsız soruşturma çağrısı
Gazetecileri Koruma Komitesi, İsrail makamlarını bağımsız uluslararası gözlemcilerin, BM raportörleri dahil, tutuklama merkezlerine erişimini sağlayarak tüm iddiaların şeffaf ve adil şekilde soruşturulmasını talep etti.
Ne olmuştu?
Ekim 2023’te başlayan İsrail ordusunun Gazze’ye yönelik saldırılarının ardından Batı Şeria’da da şiddet olayları arttı. Bu süreçte tutuklamalar, zorla yerinden etme ve yerleşim genişletme politikalarının yoğunlaştığı belirtildi. Son iki yılda Batı Şeria’da, Doğu Kudüs dahil, bin 115’ten fazla Filistinli yaşamını yitirdi, yaklaşık 11 bin 500 kişi yaralandı ve yaklaşık 22 bin kişi gözaltına alındı.
Gazze’de ise saldırılar sonucunda 72 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 171 binden fazla kişi yaralandı. Kayıpların büyük bölümünü kadınlar ve çocuklar oluştururken, altyapının yaklaşık yüzde 90’ının yıkıldığı ya da ağır hasar gördüğü bildirildi.
Filistinli gazetecilerin tanıklıklarıyla hazırlanan raporla, İsrail hapishanelerindeki işkence, kötü muamele, aç bırakma ve cinsel şiddet dahil ciddi hak ihlallerine maruz kaldığı yeni raporla ortaya kondu.
