ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaşta 39. güne girilirken savaşı durdurmak için taraflar ve arabulucular diplomatik çözüm arıyor ancak saldırılar da sürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a “ya Hürmüz’ü açın ya da yok edeceğiz” tehditi için verdiği süre yarın gece saat 03.00’da dolacak. Eğer o vakte kadar Hürmüz Boğazı açılmazsa, taraflar arasında bir anlaşma olmazsa ya da verilen süre uzatılmazsa, ABD Başkanı Trump, İran’daki her köprü ve güç santralinin “yerle bir edileceğini” söyledi.
ABD medyası, Trump’ın saldırı planını hazırda beklettiğini yazdı.
‘İran’a verilen süre uzatılabilir’
ABD basınında, Başkan Donald Trump’ın müzakerelerde ilerleme olması hâlinde İran’a kapsamlı saldırılar için belirlediği süreyi uzatabileceği iddia edildi.
ABD merkezli Axios haber platformunun konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde; ABD ve İsrail’in İran’ın enerji tesisleri ve köprülerine yönelik ortak saldırı planının hazırda beklediği aktarıldı. Saldırı planının uygulanması için yalnızca Trump’ın onayının gerektiği vurgulanan haberde, “Başkan bir anlaşmanın şekillendiğini görürse muhtemelen bekleyecektir. Ancak bu kararı yalnızca ve yalnızca o verir” ifadesi kullanıldı.
İsmi açıklanmayan kaynaklardan biri, “Trump bir anlaşma olsa kabul ederdi ancak İranlıların buna hazır olup olmadığı belirsiz” değerlendirmesinde bulundu. Haberden edinilen bilgiye göre bir savunma yetkilisi ise İran’a saldırının ertelenmesi ihtimaline “temkinli yaklaştığı” ve müzakere sürecinin kritik bir eşiğe geldiğine işaret ettiği vurgulandı.
Trump ile son günlerde birkaç kez görüşen bir kaynağın, Başkan’ın İran konusundaki tutumunu “yönetimin en üst kademelerindeki en sert pozisyon” olarak nitelendirdiği; bir başka kaynağın ise Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Trump’ın yanında “güvercin” kaldığı yorumunu yaptığı belirtildi.
Daha önce Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran’ı tehdit eden ABD Başkanı Trump, 5 Nisan’daki sosyal medya paylaşımında İran’a bu gece saat 03.00’e kadar süre tanıdığını ifade etmişti.
ABD Başkanı Trump’ın İran’dan Hürmüz Boğazı’nın açılmasını istemesi ve açılmazsa ülkenin enerji tesislerini hedef alacağını söylemesi enerji piyasalarını olumsuz etkileyince Trump, 23 Mart’ta olası ABD saldırılarının ertelendiğini açıklamıştı. Trump, süre dolmadan 27 Mart tarihinde bu kez “İran’ın talebi üzerine” saldırıları 10 gün daha ertelemişti.
ABD Başkanı, 6 Nisan’da dolması beklenen süreye 3 Nisan’da bir erteleme daha yapmıştı. Ekstra 48 saat verdiğini söyleyen Trump, Hürmüz Boğazı açılmazsa, Salı gecesinin “Enerji tesisi günü ve köprü günü” olacağını söyleyerek ABD’nin saldırılara başlayacağını belirtti. Trump’ın verdiği süre TSİ ile 03.00’da doluyor. Eğer Hürmüz Boğazı açılmazsa, bir anlaşma sağlanmazsa ya da Trump yine bir erteleme yapmazsa, ABD ve İsrail’in İran’daki enerji tesislerine ve kritik altyapılarına saldırması bekleniyor.
ABD ve İran arasında savaşı bitirmek için diplomatik yollar aranırken, önce ABD İran’a 15 maddelik anlaşma planı sunmuş, Tahran bu ateşkes önerisini aşırı bularak reddetmişti. Kendi şartlarını ABD’ye ileten Tahran’ın teklifi de ABD tarafından reddedilmişti.
Savaşta diplomatik çözüm yolları
Savaşta diplomatik çözüm yolları aranırken, İran’ın Pakistan Büyükelçisi, “Pakistan’ın savaşı durdurmak için pozitif ve verimli çabaları kritik ve hassas bir aşamaya yaklaşıyor.” diye konuştu.
6 Nisan’da arabulucuların İran ve ABD’ye bir ateşkes planı sunduğu açıklanmış, ancak İran ateşkesi reddederek savaşın kalıcı şekilde durması gerektiğini belirtmişti. ABD Başkanı Trump da ateşkes planını önemli bir adım olarak değerlendirmiş, ancak “yeterli değil” ifadesini kullanmıştı.
Pezenşkiyan’dan ‘Can feda’ mesajı
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, X üzerinden bir paylaşım yaptı. Savaşa katılmak isteyen gönüllüleri toplamayı amaçlayan “Canfeda” kampanyasına şu ana kadar 14 milyondan fazla kişinin başvurduğunu belirten Pezeşkiyan, “Bugüne kadar 14 milyondan fazla cesur İranlı, İran’ı savunmak için canlarını feda etmeye hazır olduklarını açıkladı. Ben de İran için canımı feda ettim, ediyorum ve etmeye devam edeceğim.” dedi.
İsrail, İran’da tren yolcularını uyardı
İsrail ordusu bir uyarı yayınlayarak İran’daki tren kullanacak yolcuları uyardı. İsrail İranlılara “Trenlere ve demiryolu hatlarına yakınlığınız sizin hayatınızı tehlikeye atıyor.” uyarısı yaptı.
İsrail ordusu, İrah’ın Şiraz kentindeki bir petrokimya tesisini vurduğunu duyurdu. Ayrıca, İran’dan İsrail’e doğru fırlatılan füzeleri tespit ettiği de ordu tarafından açıklandı.
BM bugün Hürmüz’ü oylayacak
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi taşımacılığının güvenliğini sağlamaya yönelik tasarıyı bugün oylaması bekleniyor. Güvenlik Konseyi’nde veto hakkı bulunan Çin, daha önce talep edilen güç kullanımı yetkisine karşı çıkmıştı. Son tasarı metninde daha önceki tasarılarda güç kullanılması için istenen izin teklifi kaldırıldı.
Çin Hürmüz Boğazı’na ilişkin karar tasarısının oylaması öncesinde BM Güvenlik Konseyi’ni uyararak ‘alevlere benzin dökmemeye’ çağırdı ve taraflara ateşkes çağrısında bulundu.
Güvenlik Konseyi’nin dönem başkanı Bahreyn’in daha önce hazırladığı taslaklar, başta Çin ve Rusya olmak üzere Güvenlik Konseyi tarafından kabul görmemişti.
Perşembe günü sunulan önceki taslakta “tüm savunma imkanlarının” kullanılması için yetki talep edilmiş, Çin bu talebe karşı çıktığını açıklamıştı.
Güvenlik Konseyi’ne sunulan tekliflerin kabul edilmesi için on beş üyeden en az dokuz lehte oy toplaması ve beş daimi üye olan İngiltere, Çin, Fransa, Rusya ve ABD tarafından veto edilmemesi gerekiyor.
ABD ve İsrail Tahran’da sinagog ve havaalanı vurdu
ABD ve İsrail’in İran’ın başkenti Tahran’a saldırılarında bir sinagogun bulunduğu sivil yerleşim biriminin hedef alındığı bildirildi. İran basını füzenin isabet ettiği mahallede konutların yanı sıra bir sinagogun da büyük hasar aldığı belirtildi. Sinagogun bazı duvarlarının yıkıldığı ve müştemilatının tahrip olduğu ifade edildi.
İran’da Mehr haber ajansı, Tahran’ın doğusundaki Pardis’te ABD ve İsrail saldırıları nedeniyle 3’ü çocuk 6 kişinin öldüğünü duyurdu. Ajans daha sonra İran’daki Hürremabad Havaalanı’nın ABD-İsrail saldırılarında vurulduğunu açıkladı.
Elburz’a saldırılarda 2’si çocuk 18 kişi öldürüldü
İran basın, Elburz eyaletinde yerleşim bölgelerine ABD-İsrail tarafından düzenlenen saldırılarda 2’si çocuk, 18 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.
Fransa, İran’ın sivil altyapısına saldırıya karşı çıktı
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yönelik saldırılarda sivil alt yapıları da hedef alacaklarını yinelediği bir dönemde, enerji ve sivil alt yapıları hedef alan her türlü saldırıya karşı olduklarını belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nı açmaması halinde İran’ın sivil ve enerji alt yapılarını vuracaklarını söylemesine karşılık Barrot, bu tür sivil alt yapıları hedef alan saldırıların “halihazırda endişe verici olan durumu daha da kötüleştirerek, yeni bir gerilimi artırma ve misilleme aşamasına” kapı aralayacağını ifade etti.
Tahran’a şiddetli hava saldırısı
İran’ın başkenti Tahran’a yoğun hava saldırısı düzenlendiği kaydedildi. Savaş uçaklarının Tahran semalarında uçtuğu görülürken, kentte şiddetli patlama sesleri duyuldu.
Şiraz’da petrokimya tesisi hedef alındı
İsrail ordusu, İran’ın güneybatısındaki Şiraz kentinde bulunan bir petrokimya tesisini hedef aldığını açıkladı.
İsrail’de 5 nokta füzelerle vuruldu
İsrail ordusunun, İran’dan füze fırlatıldığının tespit edildiği ve hava savunma sistemlerinin devreye girdiği yönündeki açıklamasının ardından, Tel Aviv ve çevresi ile güneydeki Eilat kenti ve çevresinde sirenler çaldı. ABD-İsrail’in saldırılarını sürdürdüğü İran’ın, İsrail’in merkezindeki başkent Tel Aviv ve çevresi ile güneyindeki Eilat kentini hedef aldığı misillemesinde füze parçaları 5 noktaya isabet etti.
Yedioth Ahronoth gazetesi, İran’ın çok başlıklı füzesinin parçalarının Tel Aviv, Bnei Brak, Ramat Hasharon, Ramat Gan ve Rosh Haayin’e isabet ettiğini ve bölgelerde patlamaların meydana geldiğini aktardı. Füze parçalarının isabet ettiği yerlerdeki evler ve araçlarda hasar oluştuğu görüntüler basına yansıdı.
İsrail’in Kanal 12 televizyonu ise İran’dan merkez ve güneye çok sayıda füzenin fırlatıldığını belirtti.
