Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), Afganistan’da insani yardım erişimine dair bir rapor açıkladı. Raporda özellikle kadınları hedef alan kısıtlamaların derinleştiği açıklandı.
Raporda, ruh sağlığı ve psiko-sosyal destek faaliyetlerinin mevcut durumda yasaklı olduğu belirtilirken, kadınların bu hizmetlere ve toplumsal alanlardaki psiko-sosyal destek mekanizmalarına büyük ölçüde bağımlı olduğu vurgulandı.
Jinha’da yer alan habere göre, Taliban, kadınların temel sağlık hizmetlerine erişimini de çeşitli biçimlerde sınırlandırıyor. Kadınların kliniklere gitmesine izin verildiği ancak bazı bölgelerde erkek bir vasi eşliğinin zorunlu tutulduğu kaydedildi. Kadın sağlık çalışanlarının çalışma izni alması ve mesleki eğitim süreçlerinin önünde ciddi engeller bulunduğu belirtilirken, bazı bölgelerde kadın personelin cep telefonu kullanmasının dahi yasaklandığı ifade edildi.
Kadınların çalışmasına yasaklama
OCHA, ülke genelinde kadın çalışanlara yönelik erişim kısıtlamalarının ve cinsiyete duyarlı programlara dönük müdahalelerin sıkılaştırıldığını aktardı. Açıklamaya göre kadın yardım görevlilerinin sağlık ve eğitim dışındaki tüm sektörlerde çalışması yasaklandı; kadınların öncülüğünde yürütülen faaliyetler ise askıya alındı.
Rapora göre 2025 yılının Temmuz-Aralık döneminde insani yardım ortakları toplam 623 erişim olayı bildirdi. Bu sayı, yılın ilk yarısına kıyasla yüzde 25’lik artışa işaret ediyor. OCHA, bu olayların 349 insani yardım faaliyetinin geçici olarak askıya alınmasına neden olduğunu, çoğunluğu sağlık merkezleri ve kadın eğitim merkezleri olmak üzere sekiz tesisin kapatıldığını belirtti. Bu durumun bir önceki raporlama dönemine göre yüzde 37’lik artış anlamına geldiği kaydedildi.
En fazla erişim olayı batı bölgesinde kaydedilirken, onu güney ve orta bölgeler izledi.
‘İnsani yardım çalışanları gözaltına alındı’
OCHA, yardım dağıtımına yönelik müdahalelerin yüzde 85’inden Taliban’ın sorumlu olduğunu bildirdi. Bu müdahaleler arasında kadın çalışanların yasaklanması, anlaşmaların geciktirilmesi, paydaş seçimine müdahale edilmesi, işe alım ve tedarik süreçlerinin denetlenmesi ile çalışanlara ilişkin bilgi ve hassas verilerin talep edilmesi yer aldı.
OCHA, raporlama döneminde 18’i erkek, 16’sı kadın olmak üzere toplam 34 insani yardım çalışanının gözaltına alındığını açıkladı. Bu sayının önceki dönemde gözaltına alınan 100 çalışana kıyasla yüzde 66 azaldığı belirtilse de, güvenlik risklerinin devam ettiği vurgulandı.
Bir bölgede, bazı insani yardım ortaklarının bildirdiğine göre kadın çalışanlar kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından takip edildi. OCHA, bu tür olayların hem çalışanların güvenliğini hem de insani operasyonların kapasitesini zayıflattığını ifade etti.
