Avrupa’da farklı arkeolojik alanlarda bulunan binlerce yıllık çömlek kalıntıları, Taş Devri insanlarının beslenme alışkanlıklarına dair yeni ipuçları sundu. Yapılan bir araştırma, eski avcı-toplayıcı toplulukların sanılandan çok daha çeşitli bitkisel ve hayvansal ürünleri bir arada kullanarak karmaşık yemekler hazırladığını ortaya koydu.
Arkeologlar uzun süredir çömlek kalıntılarındaki yağ tortularını inceleyerek tarih öncesi toplumların beslenme biçimlerini anlamaya çalışıyor. Ancak bu yöntem çoğunlukla et ve hayvansal ürünlere dair bilgi veriyordu. Yeni araştırmada ise mikroskobik inceleme ile kimyasal analiz gibi farklı teknikler bir arada kullanılarak bitkisel kalıntılar da tespit edildi.
6–3 bin yıl öncesine ait çömlekler incelendi
Araştırmada Kuzey ve Doğu Avrupa’daki 13 arkeolojik alandan elde edilen ve MÖ 6. ile 3. binyıllar arasına tarihlenen yaklaşık 60 çömlek parçasındaki organik kalıntılar analiz edildi.
Çalışmada otlar, kırmızı orman meyveleri, yapraklar ve tohumların yanı sıra balık ve diğer su ürünlerine ait kalıntılar da tespit edildi. Bulgular, tarih öncesi avcı-toplayıcıların yalnızca balık veya et tüketmediğini, çeşitli bitkileri işleyip yemeklerinde kullandığını gösterdi.
Araştırmacılar sonuçlarını yayımladıkları PLOS One dergisinde, “Avcı-toplayıcı balıkçıların sadece balıkla beslenmediğini, çok çeşitli bitkileri aktif biçimde işleyip tükettiklerini bulduk” ifadeleriyle aktardı.
Bölgeden bölgeye farklı tarifler
Kalıntıların içerikleri bölgelere göre değişiklik gösterdi. Araştırmacılar bunun hem yerel doğal kaynakların çeşitliliği hem de kültürel yemek alışkanlıklarıyla bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Örneğin Baltık bölgesinde bazı çömleklerde yoğun şekilde tatlı su balığı kalıntılarıyla birlikte Viburnum meyvelerine rastlandı. Bu durumun belirli malzemelerin bilinçli şekilde bir araya getirildiğini gösterdiği ifade edildi.
Litvanya’daki arkeolojik alanlardan elde edilen çömleklerde tatlı su balığı kalıntıları daha yüksek oranda bulunurken, Danimarka’nın güneyindeki Syltholm II bölgesinde yapılan lipid analizleri daha çeşitli hayvansal ürünlerin kullanıldığını ortaya koydu.
‘Taş Devri tarifleri yeniden keşfediliyor’
Araştırmacılara göre bulgular, erken Avrupa topluluklarının mutfak kültürünün sanılandan daha gelişmiş olduğunu gösteriyor. Çalışmada farklı türde çömleklerin farklı yemek hazırlama yöntemleri için kullanıldığı ve her kültürün kendine özgü mutfak pratikleri bulunduğu belirtildi.
Araştırma, tarih öncesi toplumların yemek hazırlarken belirli malzemeleri farklı biçimlerde birleştirerek kullandıklarını da ortaya koyuyor.
Bilim insanları, “Eski beslenme düzenlerini gerçekten anlamak için fosilleşmiş yemek kalıntılarına çok daha yakından bakmamız gerektiğini” vurgulayarak, mikroskobik analiz ile kimyasal incelemelerin birlikte kullanılmasının tarih öncesi mutfak kültürünü yeniden görünür kıldığını belirtti.
