ABD Başkanı Donald Trump, askeri gemilerinin ve uçaklarının İran çevresinde kalmaya devam edeceğini ve Tahran’ın Washington ile varılan anlaşmaya tam olarak uymaması halinde ABD’nin yeniden “ateş etmeye” başlayacağını söyledi.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı son açıklamada, “Tüm ABD gemileri, uçakları ve askeri personeli, ek mühimmat ve silahlarla birlikte, varılan GERÇEK ANLAŞMAya tam olarak uyulana kadar İran’da ve çevresinde kalmaya devam edecek” dedi.
Trump, “Herhangi bir nedenle uyulmazsa, ki bu çok düşük bir ihtimal, o zaman ‘ateş’ başlayacak, daha büyük, daha iyi ve daha önce hiç görülmemiş bir şekilde. ” diye ekledi.
Trump paylaşımında, “İran’da nükleer silah olmayacak, Hürmüz Boğazı açık kalacak.Büyük ordumuz yükleniyor ve dinleniyor, aslında bir sonraki fetih için sabırsızlanıyor. Amerika geri dönüyor” diye ekledi.
Vance İran’ı vaatlerine uymaya çağırdı
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance ise Macaristan’a gerçekleştirdiği iki günlük ziyaretin sonunda, havalimanında gazetecilere gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu.
İran’la varılan ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını söyleyen Vance, “İranlılar ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını sanıyordu, ama öyle değildi. Biz böyle bir söz vermedik. Böyle olacağına dair hiçbir zaman bir işaret vermedik” dedi. Lübnan konusunun müzakere sürecini etkilememesi gerektiğini vurgulayan Vance, “İran, kendileriyle hiçbir ilgisi olmayan ve ABD’nin ateşkesin bir parçası olduğunu hiçbir zaman belirtmediği Lübnan yüzünden bu müzakerelerin başarısız olmasına izin vermek istiyorsa, bu nihayetinde onların tercihidir. Bize göre bu aptalca olur, ama onların tercihidir” ifadelerini kullandı.
Ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı’nın yeniden açıldığına dair bazı işaretler gördüklerini aktaran Vance, “Anlaşma bir ateşkes ve bir müzakere sürecini içeriyor. Bizim vaad ettiğimiz şey bu. Onların vaad ettiği şey ise boğazların yeniden açılması. Eğer bunun gerçekleşmediğini görürsek, İranlılar kendi vaatlerine uymazsa, ABD Başkanı Donald Trump da bizim vaatlerimize uymayacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
‘Tüm kozlar Trump’ın elinde’
Müzakerelerde ABD’nin avantajlı pozisyonda olacağını öne süren Vance, “ABD’nin bazı talepleri ve istediği şeyler var. İran bize ne kadar çok şey vermeye istekli olursa, bu müzakerelerden o kadar fazla kazanç elde edeceklerini düşünüyorum. Açıkçası, tüm kozlar ABD Başkanı Donald Trump’ın elinde” ifadelerini kullandı. Müzakerelerde ABD’nin gündeme getireceği konulara da değinen Vance, “İran’ın nükleer silah üretme kapasitesine sahip olmasını istemiyoruz. Başkan Trump ayrıca İran’ın nükleer silah üretmeye yönelik uranyum zenginleştirme faaliyetlerinde bulunmamasını ve nükleer yakıt programından vazgeçmesini istediğimizi de belirtti. Müzakereler sırasında taleplerimiz bunlar olacaktır” diye konuştu.
İran’a yönelik yaptırımların son bulması için İran’ın nükleer silah programından kesin olarak vazgeçmesi gerektiğini belirten Vance, “İranlılar nükleer silah geliştirmeye yönelik herhangi bir faaliyeti durdurma konusunda kesin bir taahhütte bulunmadıkça bu gerçekleşmeyecek” şeklinde konuştu. İran yönetimine ateşkes anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirme uyarısında bulunan Vance, “Başkan Trump, ABD’nin bu konuda büyük bir etki gücüne sahip olduğunu açıkça ortaya koydu. Ekonomik etki gücümüz var; askeri etki gücümüz var. Eğer İran anlaşmanın kendi payına düşen yükümlülüklerini yerine getirmezse, ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalacak” dedi. ABD’nin gücüne işaret ederek İran’a gözdağı veren Vance, “Bildiğimiz şey şu ki, ABD İran’a önemli ölçüde ek askeri ve ekonomik güç uygulayacaktı. ABD bunu yapma kapasitesine hâlâ sahip” dedi.
Tahran Belediye Başkanı: ABD ateşkesi ihlal etti, ateşkese bağlı kalmanın bir anlamı kalmadı
İran’dan da açıklamalar geliyor. Tahran Belediye Başkanı Zakani de sosyal medya hesabından konuya ilişkin açıklama yaptı. ABD yönetiminin son saatlerdeki tutumunun, eski ülke lideri Ali Hamaney’in “Büyük Şeytan’a güven olmaz ve onunla müzakere faydasızdır” ifadelerini hatırlattığını dile getiren Zakani, “Hem açık beyanlarında 10 maddelik teklifin tüm maddelerini çiğnedikleri hem de pratikte kendi talep ettikleri ateşkesin hükümlerini birçok açıdan ihlal etmeleri nedeniyle ateşkese bağlı kalmanın bir anlamı kalmamıştır.” ifadelerini kullandı.
Zakani, bu nedenle İranlı askerlerin “sert bir intikam alma” konusunda elinin artık serbest olduğunu öne sürdü.
Mehr Haber Ajansı, İran’ın başkenti Tahran civarında saldırı olduğunu duyurmuş ve hava savunma sistemi devreye girmişti.
Ayrıca, Huzistan’da İsrail’e ait olduğu iddia edilen bir insansız hava aracının (İHA) düşürülmesi nedeniyle 1 kişi hayatını kaybetmiş, 6 kişi de yaralanmıştı.
Devrim Muhafızları Ordusu, Lübnan’a yönelik saldırılar derhal durdurulmazsa, bölgedeki saldırganlara karşılık verileceğini duyurmuştu.
İran, Çarşamba günü İsrail’in Lübnan’a şimdiye kadarki en ağır saldırılarını düzenleyerek yüzlerce kişinin ölümüne yol açmasının ardından, ABD ile kalıcı bir barış anlaşması için görüşmelere devam etmenin “mantıksız” olacağını söylemişti.
ABD ile İran arasında varılan iki haftalık ateşkese ilişkin açıklamalar birbiriyle çelişiyor.
Anlaşmazlıklar, ortaya çıkan 10 maddelik planın farklı versiyonları etrafında yoğunlaşıyor.
Trump, “gerçek anlaşma” olarak adlandırdığı çerçevede ne istediğini açıkça ortaya koydu ve “NÜKLEER SİLAH YOK ve Hürmüz Boğazı AÇIK ve GÜVENLİ olacak” dedi.
İran tarafında ise birkaç farklı versiyon bulunuyor.
İran devlet medyası, İran, Irak, Yemen ve Lübnan’da çatışmaların sona erdirilmesini, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD’nin yaptırımları kaldırmasına tam bağlılığı içeren bir plan yayımladı.
Daha sonra İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nin 10 maddelik planı ortaya çıktı ve buna uranyum zenginleştirme ile Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdürmesi eklendi.
Zenginleştirmeye ilişkin talepler, güvenlik konseyinin açıklamasının İngilizce çevirisinden daha sonra çıkarıldı.
Trump’ın paylaşımında ateşkesin Lübnan’ı kapsadığına dair herhangi bir ifade yer almadı; bu da ateşkes anlaşmasının şartlarına ilişkin başlıca tartışma noktalarından biri olmayı sürdürüyor.
