İstanbul Vartolular Kültürel ve Ekonomik Dayanışma Derneği (İstanbul Varto-Der), “Varto JES istemiyor” sloganıyla Varto’da yapılması planlanan Jeotermal Enerji Santralleri (JES) projelerine karşı Sultangazi ilçesinde basın açıklaması gerçekleştirdi.
“Varto’da JES İstemiyoruz” sloganıyla gerçekleşen eyleme İstanbul’da yaşayan Vanlılar başta olmak üzere çok sayıda yurttaş katıldı.
Protesto sırasında Varto Sanatçılar Platformu tarafından yapılan açıklamada, Muş’un Varto ilçesine bağlı 16 köyde yapılmak istenen jeotermal sondaj çalışmalarının, bölgede yaşayan halkın, sivil toplum kuruluşlarının ve metropollerde yaşayan Vartoluların büyük tepkisine neden olduğu kaydedildi.
“Varto’nun Doğasına Dokunmayın” başlığının yer aldığı açıklamada şöyle denildi:
“Doğa yok olursa hafıza yok olur. Tarihsel olarak bir hafızayı yok etmek için uygulanan asimilasyon politikaları yetmedi; göç ettirme yetmedi. Şimdi de yaşam alanlarımız, JES projeleriyle uluslararası kapitalist şirketlere peşkeş çekilerek; toprağımız, suyumuz ve havamız zehirlenerek bu coğrafya insansızlaştırılmak istenmektedir.
Bu proje yalnızca bölgeyi insansızlaştırma projesi değildir. Aynı zamanda Varto coğrafyasında yaşayan diğer canlıların da yaşam alanlarına müdahaledir. Endemik bitkilerin yok olması demektir. Tarihsel mirasın tahrip edilmesi demektir. Varto’da rızalık kültürüyle yaşayan insanların yaşam felsefesine müdahaledir.”
Varto Sanatçılar Platformu’ndan JES tepkisi: ‘Türkülerimizi bu dağlardan aldık’https://t.co/71sv9iT4pU pic.twitter.com/UwmVz2qUUC
— İlke TV (@ilketvcomtr) March 15, 2026
Varto Sanatçılar Platformu, projelerin yeraltı su kaynaklarını kirletebileceğini, tarım alanlarını ve toprak yapısını bozabileceğini, doğal ekosistemi yok edebileceğini ve Varto’nun deprem fay hattını olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.
‘Doğa, rant uğruna feda edilemez’
Açıklamada ayrıca şunlar ifade edildi:
“Varto’nun dağları, ovaları, meraları ve su kaynakları yalnızca bugünün değil, gelecek kuşakların da ortak mirasıdır. Doğa, rant uğruna feda edilemez. Sanat; doğanın, insanın ve yaşamın sesidir.
Biz türkülerimizi bu dağlardan, rüzgârdan, sudan ve çağlayanlardan aldık. Endemik bitkilerden aldık. Uzun kış gecelerinde anlatılan masalların kaynağıdır bu coğrafya. Her bir gözesinde anıların, aşkların ve sevdalarını suya yazanların izleri vardır. O yüzden diyoruz ki: Eğer doğa yok edilirse yalnızca doğada yaşayan bitkiler değil; kültürümüz, türkülerimiz ve hafızamız da yok olacaktır.”
‘Varto’nun doğası sahipsiz değildir’
Yetkililere çağrı yapılan açıklamada, şöyle denildi:
“Varto’da yapılmak istenen jeotermal sondaj projeleri derhal durdurulmalıdır. Halkın rızası olmadan doğayı tehdit eden hiçbir proje kabul edilemez. Bizler Vartolu sanatçılar olarak; köylülerimizin, doğamızın ve yaşam alanlarımızın yanında olduğumuzu kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz. Doğayı korumak yaşamı korumaktır. Varto’nun doğası sahipsiz değildir. Unutulmamalıdır ki; doğa yalnızca üzerinde yaşadığımız bir toprak parçası değildir, kimliğimizdir, hafızamızdır, geleceğimizdir. Varto’nun doğası bizim hafızamızdır; hafızamızı sildirmeyeceğiz.”
Ne olmuştu?
Muş’un Varto ilçesine bağlı Çallıdere köyü sınırlarında, Karlıova fay hattı üzerinde kurulması planlanan JES projesi için Muş Valiliği İl Komisyon Başkanlığı tarafından jeotermal kaynak arama sondajı onayı verildi. Mayıs ayında başlayacak sondaj çalışmaları, bölgede ekolojik tahribata ve köylerde göç riskine yol açabileceği gerekçesiyle tepki topladı.
Projeden etkilenecek alanlarda Kürt-Alevilerin kutsal kabul edilen mekanları da bulunuyor. Bölgenin tarım ve hayvancılık alanları, fay hattı üzerindeki proje nedeniyle deprem riskine karşı hassasiyet gösteriliyor.
Proje karşıtı yurttaşlar ve bölge siyasetçileri, Varto’nun doğal ve kültürel mirasına sahip çıkacaklarını belirterek, çalışmaların durdurulmasını talep ediyor.
Varto’da fay hattı üzerinde kurulacak JES için sondaj onayı çıktı
