Bolivya’nın bulutlarla kaplı, yüksek nemin hakim olduğu dağlık Yungas ormanlarında yaşayan küçük bir yaban kedisinin yeni bir tür olduğu belirlendi. Reuters’ın haberine göre, yerel toplulukların Tilcayo adını verdiği kedi, Güney Amerika’nın büyük bölümünde yaşayan tiger cat (kaplan kedisi) grubunun bir parçası.
Yaklaşık 46 santimetre uzunluğunda ve 1,4 kilogram ağırlığında olan kedi, ortalama bir evcil kediden daha küçük. Araştırmacılar, türün daha önce bilinmeyen bir canlı olduğunu genetik veriler üzerinden doğruladı. Kedi, yerel adı korunarak bilimsel olarak Leopardus tilcayo şeklinde adlandırıldı.
Yeni türü tanımlayan ve Current Biology dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarlarından, National Geographic Explorer araştırmacısı Paola Nogales-Ascarrunz, kedinin görünümünü şöyle anlattı:
“Tüyleri açık kahverengi ve vücudunun tamamında düzensiz şekilli rozetler bulunuyor.”
Kedinin yaşam biçimi hakkında sınırlı bilgi var
Leopardus tilcayo’nun biyolojisi ve yaşam biçimi hakkında henüz çok az bilgi bulunuyor. Dışkı örneklerinde küçük kemirgenlere ait kalıntıların tespit edilmesi, bu hayvanların kedinin beslenmesinin bir bölümünü oluşturabileceğine işaret ediyor.
Kamera tuzaklarından elde edilen görüntüler ise kedinin geceleri daha aktif olabileceğini gösteriyor. Bununla birlikte araştırmacılar, türün davranışları ve ekolojisi hakkında daha kapsamlı bilgi edinmek için yeni gözlemlere ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
Belçika’daki Antwerp Üniversitesi’nden evrimsel biyolog ve çalışmanın ortak başyazarı Jonas Lescroart, tiger cat grubundaki türlerin dış görünüşleriyle birbirlerinden kolayca ayırt edilememeleri nedeniyle “gizemli türler” olarak nitelendirildiğini söyledi.
Tiger cat’ler daha önce tek bir tür olarak kabul ediliyordu. Ancak onlarca yıl önce yapılan genetik çalışmalar, bu grubun birden fazla türden oluşabileceğine işaret etmişti.
Lescroart, yeni tür hakkındaki bilgilerin henüz sınırlı olduğunu belirterek, “Şu anki bilgilerimiz, incelediğimiz iki canlı birey ve az sayıda kamera tuzağı kaydıyla sınırlı” dedi.
Genetik analiz beş farklı soy ortaya çıkardı
Bolivya’daki kedinin incelenmesi, özelliklerinin çoğunun Brezilya’daki kediler temel alınarak hazırlanan tanımlarla uyuşmaması üzerine başladı. Nogales-Ascarrunz, bu durumun araştırmacıları “Bolivya’da aslında hangi tiger cat türü yaşıyor?” sorusuna yönelttiğini belirtti.
Araştırma ekibi, Güney Amerika’nın çeşitli ülkelerinden alınan 38 kedinin DNA’sını analiz etti. Bu örneklerin sekizi müze koleksiyonlarında bulunan örneklerden oluşuyordu. Analiz sonucunda tiger cat grubunun, genetik olarak birbirinden farklı beş türden oluştuğu belirlendi.
Lescroart, Bolivya’daki tiger cat’inin ayrı bir tür olarak tanımlanmasının beklenmedik olduğunu ifade ederek şöyle konuştu:
“Bu Bolivya tiger cat’inin ayrı bir tür olmasını hiç beklemiyorduk. Daha önce kimse bunun farklı bir hayvan, alt tür veya başka bir sınıflandırma olduğunu öne sürmemişti.”
Genetik analiz, Tilcayo soyunun diğer tiger cat’lerden yaklaşık 1,4 milyon yıl önce ayrıldığını ortaya koydu. Lescroart, DNA’daki farklılıkların soyların fiziksel olarak birbirlerinden ne kadar uzun süre ayrı kaldıklarına ilişkin tahmin yapılmasını sağladığını belirtti.
Araştırmacıya göre bu ölçekteki bir ayrışma, kedilerde genellikle tür düzeyinde bir farklılaşma olarak kabul ediliyor.
Peru’da da yeni bir alt tür tanımlandı
Araştırma ekibi, Peru’nun Yungas bölgesinde yeni bir tiger cat alt türü de tanımladı. Bu alt türe, yaşadığı bölgenin de içinde bulunduğu eski İnka İmparatorluğu’nun Antisuyu bölgesine atıfla Leopardus tigrinus antisuyo adı verildi.
Böylece çalışma, tiger cat grubundaki genetik çeşitliliğin daha önce bilinenden daha fazla olduğunu ortaya koyarken, hem yeni bir türün hem de yeni bir alt türün bilimsel sınıflandırmaya dahil edilmesini sağladı.
Yeni türün koruma durumu ayrıca değerlendirilecek
Türlerin koruma durumunu takip eden Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) Kırmızı Listesi, tiger cat’leri şu anda nüfusları azalan iki “hassas” tür olarak değerlendiriyor.
Araştırmacılar, yeni bulguları IUCN ile paylaştı. Kuruluşun yapacağı bir sonraki değerlendirmede beş soyun ayrı ayrı incelenmesi planlanıyor. Lescroart’a göre bu yaklaşım, türlerin karşı karşıya olduğu risklerin daha doğru değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Tilcayo gibi türlerin kendi başlarına değerlendirildiklerinde tehlike altında kategorisine alınması da mümkün olabilir. Bu durum, bölgenin en fazla tehdit altındaki ekosistemlerinden biri olan Yungas’ta koruma önceliklerinin daha doğru belirlenmesini önemli hale getiriyor.
Çalışmanın kıdemli yazarı ve Brezilya’daki Rio Grande do Sul Papalık Katolik Üniversitesi’nde evrimsel biyolog olan Eduardo Eizirik, yeni keşfin kamuoyuna önemli bir mesaj verebileceğini belirterek şunları söyledi:
“Kediler gibi öne çıkan bir hayvan grubunda bile hâlâ yeni türlerin keşfedilebildiğini kamuoyuna göstermek önemli bir mesaj verebilir.”
