18. BRICS Liderler Zirvesi sona erdi, 140 maddelik sonuç bildirisi yayımlandı
BRICS ülkeleri, küresel yönetişim sisteminin günümüz ekonomik ve siyasi gerçeklerini daha fazla yansıtacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti. Bildiride, çok taraflılığın ve çok kutupluluğun güçlendirilmesi savunulurken, gelişmekte olan ülkelerin Birleşmiş Milletler (BM) ve uluslararası karar alma mekanizmalarındaki temsilinin artırılması istendi.
BRICS ayrıca IMF, Dünya Bankası ve diğer uluslararası finans kuruluşlarının yönetişim yapılarında gelişmekte olan ülkelerin söz ve temsil gücünün artırılması çağrısı yaptı. Zirvede ayrıca, Dünya Ticaret Örgütü’nün de reforme edilerek daha açık, kapsayıcı ve öngörülebilir bir ticaret sisteminin güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Yerel para birimleriyle ticaret için çalışmalar sürecek
Zirvenin ekonomi başlığındaki en dikkat çekici noktalarından biri BRICS içi ticarette yerel para birimlerinin kullanımının artırılması oldu.
BRICS Ödemeler Görev Gücü’nün, sınır ötesi ödeme ve mesajlaşma sistemlerinin eş güdümlülüğü üzerinde çalışmaya devam edeceği belirtildi. Ülkeler ayrıca yerel para birimleriyle ticaret ödemeleri ve yatırımların teşvik edilmesine yönelik görüşmelerin sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı.
Bildiride, BRICS ülkeleri arasındaki ödemelerin daha hızlı, düşük maliyetli, erişilebilir, şeffaf ve güvenli hale getirilmesi hedefi de vurgulandı.
Yeni Kalkınma Bankası’nın ise gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ve altyapı ihtiyaçlarının karşılanmasında daha etkin rol üstlenmesi, yerel para cinsinden finansmanı artırması ve finansman kaynaklarını çeşitlendirmesi desteklendi.
Enerjide çeşitlendirilmiş tedarik zinciri ve fosil yakıt kullanımına devam vurgusu
Bildiride enerji güvenliği, ekonomik ve sosyal kalkınmanın yanı sıra ulusal güvenliğin temel unsurlarından biri olarak tanımlandı. Enerji piyasalarında istikrarın sağlanması, enerji tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi ve kritik enerji altyapısının korunması çağrısı yapıldı.
BRICS ülkeleri, yenilenebilir enerji, nükleer enerji, hidroelektrik, hidrojen, enerji depolama ve düşük karbonlu teknolojilerin yanı sıra fosil yakıtların da özellikle gelişmekte olan ekonomiler açısından enerji karmasında önemli rol oynamayı sürdüreceğini belirtti.
Kritik minerallerin güvenilir ve çeşitlendirilmiş tedarik zincirlerinin oluşturulması da enerji dönüşümünün önemli başlıklarından biri olarak öne çıktı.
Gazze, Suriye, Lübnan ve Sudan
Bildiride bölgesel çatışmalara geniş yer ayrıldı. Gazze’de ateşkesin sürdürülmesi ve bölgeye tam ve engelsiz insani yardım erişiminin sağlanması çağrısı yapılırken, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine ve Gazze’nin demografik veya coğrafi yapısının değiştirilmesine kesin biçimde karşı çıkıldı. BRICS, 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletini öngören iki devletli çözüme desteğini yineledi.
Suriye konusunda ise ülkenin egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne vurgu yapıldı. BM kolaylaştırıcılığında, Suriye öncülüğünde kapsayıcı bir siyasi geçiş desteklenirken, yabancı terörist savaşçıların oluşturduğu risklere dikkat çekildi ve işgal güçlerinin Suriye’den çekilmesi gerektiği ifade edildi.
Lübnan’daki ateşkesin korunması ve İsrail’in Lübnan topraklarından çekilmesi çağrısı yapılırken, Sudan’da derhal ve kalıcı ateşkes ile çatışmanın diyalog yoluyla çözülmesi istendi.
Bildiride ayrıca Küba’ya yönelik ekonomik, ticari ve finansal tedbirlerin sona erdirilmesi çağrısı yapılırken, tek taraflı yaptırımların uluslararası hukuka aykırı olduğu görüşü yinelendi.
18. BRICS Zirvesi’nin sonuç bildirisi, bir yandan Küresel Güney’in uluslararası kurumlarda daha fazla söz sahibi olması çağrısını öne çıkarırken, diğer yandan yerel para birimleri ve alternatif finansman mekanizmaları, enerji güvenliği ve BRICS içi ekonomik entegrasyon alanlarında iş birliğinin derinleştirilmesine işaret etti. Bölgesel çatışmalarda ise özellikle Filistin, Suriye, Lübnan ve Sudan başlıklarında ateşkes, egemenlik ve diplomatik çözüm vurgusu yapıldı.
