İran genelinde süren protestolar geniş halk kesimlerine yayılmaya devam ederken, yaşanan kriz uluslararası diplomasinin en üst düzeyine taşındı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin dönem başkanlığını yürüten Somali, konseyin bugün ABD’nin önerisiyle İran’daki son gelişmeleri ele almak üzere toplanacağını duyurdu.
Toplantı kararı, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump’ın dün gece yaptığı açıklamaların hemen ardından geldi. Trump, protestoculara yönelik öldürme eylemlerinin durdurulduğuna dair istihbarat aldıklarını öne sürdü. Daha önce yaptığı açıklamalarda ise protestocuların öldürülmeye devam etmesi ya da idamların başlaması halinde Amerika Birleşik Devletleri’nin müdahale seçeneğini değerlendireceğini birçok kez dile getirmişti.
19 ülkeden vatandaşlarına çağrı
Öte yandan bölgede artan savaş riski ve güvenlik endişeleri nedeniyle şimdiye kadar 19 ülke, vatandaşlarına İran’ı terk etmeleri yönünde çağrıda bulundu.
Seyahat uyarısı yayımlayan ülkeler arasında Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, İngiltere, Almanya, Fransa, Avustralya, Çekya, İsveç, Finlandiya, Norveç, İtalya, Polonya, Japonya, Güney Kore, Hindistan, Malezya, Romanya, Bulgaristan ve İspanya yer aldı.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi toplantısında, İran’daki protestoların seyri, güvenlik durumu ve olası uluslararası adımların ele alınması bekleniyor.
Protestoların başlangıcı
İran’da gösteriler 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin değer kaybı ve ekonomik sıkıntılara karşı Tahran Kapalı Çarşı’da başlayan protestolarla başladı ve kısa sürede ülke geneline yayıldı. Protestolar, ekonomik taleplerden rejim karşıtı taleplere evrildi ve geniş halk kesimlerini kapsadı. Güvenlik güçleri ağır bir şekilde müdahale etti, internet kesintileri ve tutuklamalar yaşandı. İnsan hakları örgütlerine göre yüzlerce, binlerce kişi öldü ve on binlerce kişi gözaltına alındı. Henüz net sayı bilinmiyor.
ABD’nin dahil oluşu | Trump’tan açıklamalar
Protestoların yayılması ve sert devlet müdahalesi uluslararası gündeme taşındı. ABD Başkanı Donald Trump, protestoculara açık destek verdi ve İran halkına hitaben “protestolara devam edin, yardım yolda” gibi ifadeler kullandı; ayrıca hükümetin öldürme eylemlerini durdurmasını istediğini belirtti. Bu açıklamalar sırasında Trump, İran yönetiminin eylemlerini eleştirdi ve protestocuların öldürülmesinin devam etmesi ya da idamların başlaması halinde ABD’nin daha güçlü adımlar atabileceğinin sinyalini verdi.
Bazı uluslararası haberlerde Trump’ın, protestoculara açıkça “kurumları ele geçirin, protestoya devam edin” gibi teşviklerde bulunduğu da bildirildi. Bu mesajlar, Tahran yönetimi tarafından dış müdahale ve egemenliğe müdahale olarak değerlendirildi.
Tahran’dan yanıt
İran yönetimi, ABD’nin açıklamalarını egemenliği ihlal eden müdahaleci söylemler olarak reddetti ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu savundu. Tahran, protestoların iç mesele olduğunu, dış güçlerin provokasyon arayışında olduğunu iddia etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, diyalog ve diplomasiye açık olduğunu, ancak gerektiğinde savaşa hazır olduğunu bildirdi.
Ayrıca İran, ABD ve diğer dış aktörleri protestoları örgütlemekle suçladı ve Birleşmiş Milletler’e mektup ilettikten sonra yabancı müdahale iddialarını dile getirdi.
NYT: ABD’nin saldırı emri Tahran’ın sıradaki adımlarına bağlı
Af Örgütü: İran güçleri protestoculara ateş açtı; Trump ‘İnfazlar durduruldu’ dedi
