Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler’e bağlı Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) resmen ayrıldığını duyurdu. Washington yönetimi, Kovid-19 pandemisinde “yönetim zafiyetleri ve reform eksikliklerini” gerekçe gösteriyordu.
ABD Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, bir yıldır süren çekilme sürecinin bugün itibarıyla tamamlandığı bildirildi.
Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. ile Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun ortak açıklamasında, Cenevre merkezli örgütün “üye devletlerin uygunsuz siyasi etkisinden bağımsız hareket ettiğini kanıtlayamadığı” savunuldu. Açıklamada, ABD’nin 78 yıllık DSÖ üyeliğinin sona erdiği vurgulandı.
Trump’ın kararıyla başlayan süreç
Kararın, ABD Başkanı Donald Trump’ın göreve başladığı gün olan 20 Ocak 2025’te duyurduğu ayrılma planının bir sonucu olarak hayata geçirildiği belirtildi. Washington yönetimi, geçen bir yıl boyunca DSÖ’ye sağladığı fonları kesti, kurumda görev yapan Amerikan personelini geri çekti ve daha önce DSÖ çatısı altında yürütülen faaliyetleri ikili anlaşmalar yoluyla sürdürmeye başladı.
‘Dünyaya kritik haftalara mal oldu’
Bakanlıkların ortak açıklamasında, DSÖ’nün Kovid-19 pandemisinin ilk aşamalarında küresel acil durum ilanını geciktirdiği öne sürülerek, “Bu durum, virüs yayılırken dünyaya kritik haftalara mal oldu” ifadeleri kullanıldı.
ABD’li yetkililer, Çin’in virüsün insandan insana bulaştığına dair kanıtları gizlemesine rağmen DSÖ yönetiminin “Pekin’in salgına verdiği yanıtı taklit edip övdüğünü” savundu. Açıklamada ayrıca, örgütün semptomsuz bulaşma riskini ve virüsün hava yoluyla yayılımını yeterince ciddiye almadığı iddia edildi.
Virüsün kökeni tartışması
Washington yönetimi, virüsün kökenine ilişkin soruşturmalara da dikkat çekti. Açıklamada, Çin’in Wuhan’daki laboratuvar faaliyetleri ve biyogüvenlik koşulları hakkında bilgi vermeyi reddetmesine rağmen DSÖ raporlarının “virüsün laboratuvarda üretildiği ihtimalini dışlamasının”, kuruma duyulan küresel güveni zedelediği savunuldu.
ABD, pandeminin ardından DSÖ’nün siyasi nüfuz, yönetim zafiyetleri ve uluslararası koordinasyon eksikliği konularında “anlamlı reformlar hayata geçirmediğini” de ileri sürdü.
‘Önce Amerika’ stratejisi
Washington yönetimi, DSÖ ile ilişkilerini yalnızca ayrılık sürecinin yönetimiyle sınırlı tutacağını duyurdu. Yeni yol haritasının “Önce Amerika” ilkesi üzerine kurulduğu belirtildi.
Bakanlık açıklamasında, bulaşıcı hastalıklarla mücadele ve biyogüvenlik alanlarında bundan sonra diğer ülkeler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarıyla doğrudan ikili iş birlikleri kurulacağı ifade edildi. Açıklamada, “ABD liderliğindeki çabalar, küresel ortaklara fayda sağlarken, acil durum müdahalesi ve sağlık inovasyonunda önce Amerika’nın korunmasına öncelik verecek” denildi. (ANKA, MA)
