Bu yıl 57’ncisi düzenlenen ve açılışı Geçici Şam Yönetimi Başkanı Ahmed Şara tarafından yapılan Şam Uluslararası Kitap Fuarı’nda IŞİD’in ideolojik referansları arasında yer alan isimlerin kitaplarının satışa sunulduğu görüldü.
Fuarda, IŞİD’in ve selefi cihadizmin ideolojik dayanaklarından biri olarak kabul edilen İbni Teymiyye’ye ait eserlerin yanı sıra, Irak El-Kaidesi’nin kurucusu ve IŞİD’in temellerini atan isim olarak bilinen Ürdünlü cihatçı Ebu Musab Zerkavi’nin kitabı da yer aldı.
Fuar alanında söz konusu kitapların açık biçimde satışa sunulması dikkat çekerken, durum Suriye’de son dönemde yaşanan siyasi ve ideolojik yönelimlere ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
İbni Teymiyye kimdir?
İbni Teymiyye, 13’üncü ve 14’üncü yüzyıllarda yaşamış İslam âlimlerinden biridir.
Selefi yorumlarıyla bilinen İbni Teymiyye’nin görüşleri, tarihsel bağlamından koparılarak modern cihatçı örgütler tarafından referans alınmaktadır.
IŞİD ve El Kaide gibi örgütler, özellikle “tekfir” anlayışını meşrulaştırmak için İbni Teymiyye’nin bazı fetvalarını ideolojik dayanak olarak kullanmaktadır.
Akademik çevrelerde ise bu yorumların, İbni Teymiyye’nin eserlerinin bağlam dışı ve seçmeci biçimde okunmasına dayandığı yönünde savunular bulunmaktadır.
Ebu Musab Zerkavi kimdir?
Ebu Musab Zerkavi, Irak El-Kaidesi’nin kurucusu ve IŞİD’e giden sürecin en önemli figürlerinden biri olarak biliniyor.
1999’da Afganistan’da El Kaide ile ilişkilenen, 2000’li yılların başında Irak’ta örgütlenen Zerkavi, mezhepçi şiddeti sistematik hale getiren stratejileriyle tanındı.
IŞİD’in öncelleri olarak Tevhid ve Cihad Cemaati ve cihatçı çatı yapı olarak Mücahitler Şurası adlı örgütleri kurdu.
Ardından kurduğu Irak el Kaidesi Irak İslam Devleti’ne, o da IŞİD’e dönüştü.
El Kaide’den koptuğu süreçte örgütün o dönemdeki liderleri Usame bin Ladin ve Eymen Zevahiri ile ideolojik bir ayrışma yaşadı. Zerkavi, bu iki ismin “küresel cihat” bağlamında saldırılarda Batılı hedeflere yönelme görüşüne karşı Irak’taki Şii toplulukları hedeflemeyi savundu.
Özellikle Şii sivillere yönelik saldırıları ve aşırı şiddeti savunan yaklaşımı, daha sonra IŞİD tarafından sürdürülen ideolojik ve pratik çizginin temelini oluşturdu. Zerkavi, 2006 yılında ABD hava saldırısında öldürüldü.
