ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları bölgeyi ve küresel piyasaları sarsıyor. Arap basını, Tahran rejiminin bu ağır darbelere ne kadar direnebileceğini ve enerji koridorlarında bekleyen ‘petrol krizini’ tartışıyor. Bir yanda savaş sürerken diğer yanda İran’da rejimin geleceği tartışma konusu. ABD ve İsrail saldırıları sonrası Tahran’da siyasi dengeler değişirken, gözler petrol ticaretinde önemli bir nokta olan Hürmüz Boğazı’na çevrili.
Bir yanda ağır askeri kayıplar ve iç çatışma riski, diğer yanda küresel ekonomiyi tehdit eden bir enerji krizi. Arap medyası, bölgeyi bekleyen kritik senaryoları gündemine aldı.
Analizler şu yönde:
İran rejimi ne kadar dayanabilir?
Independent gazetesinin Arapça web sitesi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile Tahran yönetiminin geleceğine dair bir analiz yayımladı. Analize göre, önde gelen yöneticilerin öldürülmesi ve rejimin askeri altyapısının bir kısmının imha edilmesi büyük bir siyasi boşluk yaratmış olsa da bu durum rejimin yakın gelecekte çökeceği anlamına gelmiyor.
Analizde şu ifadelere yer verildi:
“İslam Cumhuriyeti, şoklara dayanabilecek karmaşık bir yapı üzerine inşa edilmiştir; iktidar sınıfı, yıllardır liderlik alternatiflerini belirleyerek ve gücü devlet kurumları arasında paylaştırarak olası senaryolara karşı hazırlık yapmaktadır.”
Ayrıca şu değerlendirme de yapıldı:
“Askeri saldırılara, Tahran’ın bölgesel nüfuzunun azalmasına ve kötü iç ekonomik koşullara rağmen; İran rejimi kısa vadede ayakta kalabilir (mevcudiyetini koruyabilir) ancak bu krizden daha zayıf ve kırılgan bir şekilde çıkabilir. Hamaney’in öldürülmesinin ardından iktidar için iç çatışmaların yaşanması ihtimal dahilindedir.'”
Savaş, petrol ve istikrarsızlık
Şarku’l Avsat gazetesi ise İran’a karşı yürütülen savaşın enerji dosyasını yeniden uluslararası gündemin ilk sırasına taşıdığını belirtti. Dünya petrol ve gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin Hürmüz Boğazı üzerinden yapıldığı hatırlatılan haberde, bu kritik su yolundaki aksamaların doğrudan fiyatlara yansıdığı ifade edildi.
İlk tahminlere göre, gerilimin dar bir çerçevede kalması durumunda petrolün varil fiyatının 85 dolara ulaşabileceği; ancak savaşın genişlemesi veya arzın uzun süre kesilmesi durumunda fiyatların 100 doları aşabileceği belirtildi. En kötü senaryoda, Boğaz’ın uzun süre kapalı kalması veya bölgedeki enerji tesislerinin doğrudan hedef alınması halinde fiyatların 140 dolara kadar çıkabileceği kaydedildi.
Gazete, enerji uzmanlarının şu görüşlerine yer verdi:
“Tüm bunlara rağmen alternatifler mevcut. Büyük güçlerin stratejik rezervleri ve bazı OPEC ülkelerinin günlük 3,5 milyon varile ulaşabilen yedek üretim kapasitesi bir çözüm sunabilir. Ayrıca Körfez dışına petrol taşımak için alternatif boru hatları da kullanılabilir.”
‘Savaşın süresi uzarsa kimse kazanamaz’
El Halic gazetesi yayımladığı analizde, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri kararlarının çoğu zaman gerçek amaçları hakkında soru işaretleri yarattığını belirtti. Analizde, Irak savaşı ve Libya müdahalesi gibi geçmiş deneyimler hatırlatıldı.
Analize göre mevcut savaş; ABD içindeki siyasi hesaplar, bölgesel denge sorunları ve İsrail’in gerilimi tırmandırma rolüyle bağlantılı olabilir.
Haberin sonunda şu uyarıya yer verildi:
“Jeopolitik değişimlerin hızlandığı ve tüm taraflar üzerinde ekonomik baskıların arttığı bir dönemde, savaşın devam etmesi veya genişlemesi, bölge istikrarını ve küresel enerji piyasalarını tehdit edebilir.”
İran-İsrail-ABD savaşı: Ne olmuştu?
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılar savaşın fitilini ateşledi. Saldırıların ilk gününde Tahran ve birçok askeri hedef vurulurken, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in Tahran’a yönelik bombardımanda hayatını kaybettiği açıklandı ve ülkede 40 günlük yas ilan edildi.
İran ise saldırılara balistik füze ve insansız hava araçlarıyla misilleme yaparken, Tahran’a yakın müttefikler de çatışmaya dahil oldu. Lübnan’daki İran destekli Hizbullah, Hamaney’in öldürülmesine ve İsrail’in Lübnan’daki saldırılarına karşılık olarak İsrail’e füze ve İHA saldırıları düzenlediğini duyurdu.
ABD ordusu, saldırıların başlamasından bu yana İran’da yüzlerce askeri hedefin vurulduğunu açıklarken, bölgede karşılıklı saldırılar giderek genişledi. İran’ın İsrail’e yönelik füze saldırıları ve İsrail’in İran’daki askeri tesislere yönelik bombardımanı savaşın bölgesel bir çatışmaya dönüşebileceği endişesini artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump ise saldırıların “tüm hedeflere ulaşılana kadar süreceğini” belirterek operasyonların haftalarca devam edebileceğini söyledi.
🔴 Savaşta 6. gün | İran’dan 4. misilleme dalgası: Tahran ağır bombardıman altında
