ABD ve İsrail’in “nükleer müzakereler” devam ederken 28 Şubat’ta İran’ı vurmasıyla başlayan ve İran’ın misilleme saldırılarıyla devam eden Orta Doğu’daki savaş 27. gününe karşılıklı hava saldırılarıyla girdi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yaklaşık dört haftadır süren çatışmaları sona erdirmek için “çaresizce” anlaşma yapmak zorunda olduğunu söyledi. Trump’ın bu açıklaması, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin ABD ile müzakere niyetlerinin olmadığını belirtmesiyle çelişti.
Arakçi, ülkesinin ABD ile doğrudan herhangi bir görüşme yürütmediğini, ancak bazı mesajların aracı ülkeler üzerinden iletildiğini söyledi. Devlet televizyonuna konuşan Arakçi, “Dost ülkeler aracılığıyla mesaj iletilmesi ve bizim de pozisyonumuzu aktarmamız müzakere değildir, sadece mesaj alışverişidir” dedi.
Trump ise Washington’da katıldığı bir etkinlikte İranlı yetkililerin aslında anlaşma yapmak istediğini savunarak, “Müzakere ediyorlar ve bir anlaşma yapmak için çok istekliler. Ama bunu söylemekten korkuyorlar” dedi.
Çatışmanın etkileri bölgeyi aşarak küresel ekonomiye yayılmış durumda. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, küresel ölçekte yakıt sıkıntısına yol açtı.
Dünya Gıda Programı, savaşın haziran ayına kadar sürmesi halinde on milyonlarca insanın akut açlık riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. Çiftçilerin ise traktörleri için dizel yakıt bulmakta zorlandığı ifade ediliyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Leavitt: ABD Başkanı Trump, blöf yapmaz, İran’a karşı harekete hazır
ABD’nin teklifine İran’dan şart
ABD’nin Pakistan üzerinden İran’a ilettiği 15 maddelik teklifin; yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının kaldırılması, uranyum zenginleştirmenin durdurulması, balistik füze programının sınırlandırılması ve bölgesel müttefiklere verilen desteğin kesilmesini içerdiği öne sürüldü.
Beyaz Saray teklifin detaylarını açıklamazken, İran’ın şartları kabul etmemesi halinde saldırıların artırılacağı uyarısında bulundu.
İran ise arabuluculara, herhangi bir ateşkes anlaşmasının Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini iletti.
Ateşkes umutlarının zayıflamasıyla küresel piyasalarda yükseliş eğilimi yerini yeniden belirsizliğe bıraktı. Petrol fiyatları yeniden artışa geçerken, bölgede saldırılar devam ediyor.
İsrail ordusu, İran’daki çeşitli altyapı hedeflerine geniş çaplı saldırılar düzenlediğini açıkladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise İran içinde 10 binden fazla hedefin vurulduğunu duyurdu.
ABD’li yetkililer, İran’ın deniz gücünün büyük bölümünün ve füze ile İHA kapasitesinin önemli ölçüde yok edildiğini belirtti.
Öte yandan Pentagon’un, olası bir kara harekâtı seçeneğini güçlendirmek için Körfez bölgesine binlerce asker göndermeyi planladığı bildirildi.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, çatışmanın daha geniş bir savaşa dönüşme riski taşıdığı uyarısında bulundu.
Guterres, “Dünya daha büyük bir savaşın eşiğinde. Tırmanışı durdurup diplomasiye dönmenin zamanı geldi” dedi.
Suudi Arabistan ve Kuveyt’in stratejik altyapı konumlarının yer aldığı haritanın İran Silahlı Kuvvetlerinin masasında olduğu iddia edildi.
Öte yandan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn’e çok sayıda yeni füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırısı yapıldı.
Gelişmeler;
İran’dan İsrail’in merkezine füze saldırısı: 6 yaralı
İran’ın füze saldırıları sonucu İsrail’in orta kesimlerinde 6 kişinin yaralandığı bildirildi.
İsrail acil yardım servisi Magen David Adom’un (MDA) açıklamasına göre, İran’dan fırlatılan füzelerle düzenlenen saldırı sonucu yaralanan 6 kişi hastaneye sevk edildi.
Saldırıda Kafr Qasim kentinde bazı evlerde de hasar meydana geldiği aktarıldı.
Savaşın biteceğine dair dair umutların zayıflamasıyla petrol fiyatları yükseliyor
İran’ın, Donald Trump’ın tarafların savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmeler yürüttüğü iddiasını reddetmesinin ardından, savaşın biteceğine dair umutların zayıflamasıyla petrol fiyatları yükseldi.
Uluslararası referans noktası olan Brent crude oil vadeli işlemleri perşembe günü yaklaşık yüzde 2 artarak varil başına 103 doların üzerine çıktı.
Petrol fiyatları, savaşın başlangıcından bu yana büyük ölçüde Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla yüzde 40’tan fazla arttı.
Asya borsaları perşembe günü düşüşle açıldı. Nikkei 225, KOSPI ve Hang Seng Index değer kaybetti.
İsrail’e saldırı
İran’ın yeni misillemesinin ardından başta Tel Aviv olmak üzere İsrail’in birçok bölgesinde sirenler çalıyor.
İsrail basınından Yedioth Ahronoth, Tahran’dan İsrail’e doğru yeni bir füze dalgasının tespit edildiğini bildirirken füzelerden birinin şehir merkezine düştüğünü ve ilk belirlemelere göre 3 kişinin yaralandığını duyurdu.
İsrail’den İran’a yeni saldırı dalgası
İsrail ordusundan İran’a karşı yapılan saldırılarla ilgili yeni bir açıklama geldi.
İsrail ordusu, aralarında İsfahan şehrinin de bulunduğu İran’daki farklı bölgelere yönelik başlatılan yeni saldırı dalgasının tamamlandığını duyurdu. Saldırılarla ilgili detaylı bilginin daha sonra kamuoyu ile paylaşılacağı ifade edildi.
İsfahan kentinde meydana gelen patlamalardan bazıları amatör kameralara yansırken, Bender Abbas şehrindeki bir binanın da saldırı sonucu tamamen yıkıldığı görüldü. Son saldırılarda herhangi bir can kaybı yaşanıp yaşanmadığına dair resmi açıklama yapılmadı.
Trump: İran’ın işini bitireceğiz
İranlıların müzakere ettiğini ve anlaşma yapmak istediğini savunan Trump, “Bunu söylemekten korkuyorlar. Çünkü, kendi halkları tarafından öldürüleceklerini düşünüyorlar. Ayrıca, bizim tarafımızdan öldürülmekten de korkuyorlar” dedi.Bununla birlikte Trump, “Yapmamız gereken şey kanseri ortadan kaldırmaktı. Kanseri kesip çıkarmak zorundaydık. Kanser, nükleer silaha sahip İran’dı ve biz onu kesip çıkardık. Şimdi de işini bitireceğiz” ifadesinde bulundu.
ABD basını: ‘Suikast listesinden çıkarıldı’
ABD basınından Wall Street Journal’ın Amerikan üst düzey yetkililere atıfta bulunarak yayımladığı haberde İran’a yönelik Washington-Tel Aviv hattında ortak bir “suikast listesi” olduğu ve Trump’ın belirlediği 5 gün planı için İran Meclis Başkanı Kalibaf’ın bu listeden çıkarıldığı öne sürüldü.
Hizbullah İsrail’i vurdu
İsrail ordusu, Hizbullah’ın misilleme saldırısında bir askerinin ağır yaralandığını bldirdi.
Rusya’nın İran’a askeri destek verdiği iddiası
ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sürerken, İngiltere merkezli Financial Times (FT) gazetesi çarpıcı bir iddiayı gündeme taşıdı. Batılı istihbarat kaynaklarına dayandırılan habere göre; Rusya’nın bu ay itibarıyla İran’a İHA sevkiyatına başladığı bildirildi. İHA’ların yanı sıra gıda ve tıbbi malzemeleri de içeren sevkiyatın aşamalı olarak gerçekleştirildiği ve bu ay sonunda tamamlanmasının beklendiği kaydedildi. Moskova’nın Tahran’a daha önce istihbarat desteği ve uydu görüntüleri sağladığı hatırlatılarak, silah desteğinin ise 28 Şubat’ta başlayan savaşın başından bu yana ilk olduğu vurgulandı.
İsrail’in Hazar Denizi’ndeki saldırıları
Rusya’nın, Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş için 2023 yılından bu yana İran tasarımı İHA’lar ürettiği hatırlatılan haberde, Moskova’dan Tahran’a yapılan bu son sevkiyatın İran’ın askeri kapasitesini güçlendirmeyi ve rejimi istikrara kavuşturmayı amaçladığı öne sürüldü. İsrail’in son dönemde Hazar Denizi’ndeki İran hedeflerine düzenlediği saldırıların da Rusya ile İran arasındaki bu askeri ve lojistik transferleri sekteye uğratmayı amaçladığı iddia edildi.
Rusya yönetiminin söz konusu iddiayla ilgili yanıtına da yer verilen haberde, bir Kremlin sözcüsünün “Şu anda ortalıkta dolaşan pek çok asılsız haber var. Doğru olan tek şey ise, İran yönetimiyle diyaloğumuzu sürdürdüğümüzdür” dediği kaydedildi.
Trump’tan yeni İran iddiaları
Ulusal Cumhuriyetçi Kongre Komitesinin yıllık bağış toplama etkinliğinde konuşma yapan ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın anlaşma yapmak istediğini ancak bunu kamuoyuna açıklamaktan çekindiğini ileri sürdü. İranlıların müzakere ettiğini savunan Trump, “Bunu söylemekten korkuyorlar. Çünkü, kendi halkları tarafından öldürüleceklerini düşünüyorlar. Ayrıca, bizim tarafımızdan öldürülmekten de korkuyorlar.” dedi.
Trump, “savaş” yerine “askeri operasyon” kelimesini kullanacağını belirterek, “‘Savaş’ kelimesini sevmiyorlar. Çünkü bunu kullanmak için onay almanız gerekir. Bu yüzden ‘askeri operasyon’ diyeceğim. Aslında olan da bu. Buna, askeri yıkım denir.” diye konuştu. Yükselen enerji ve petrol fiyatlarına da değinen Trump, bunların operasyonun “kısa vadeli” etkileri olması nedeniyle kendisi için önemli olmadığını söyledi.
Trump, “Yapmamız gereken şey kanseri ortadan kaldırmaktı. Kanseri kesip çıkarmak zorundaydık. Kanser, nükleer silaha sahip İran’dı ve biz onu kesip çıkardık. Şimdi de işini bitireceğiz.” dedi. ABD’nin dünyanın en büyük ordusuna sahip olduğunu ve en iyi askeri teçhizatı ürettiğini söyleyen Trump, ABD güçlerinin İran’ın büyük çaplı bir füze saldırısını engellediğini öne sürdü.
Trump, “Bir saldırıya uğradık. İran, bizim için çok önemli bir hedefe 100 füze fırlattı. Bazı nedenlerden dolayı bunun ne olduğunu size söylemeyeceğim. Saatte 2 bin mil hızla giden 100 füze, muazzam bir güce ve öneme sahip bu hedefe doğru geliyordu ve bize doğru gelen 100 füzenin tamamı anında vuruldu, havada imha edildi, denize düştü.” diye konuştu.
BAE’ye füze ve İHA saldırısı
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), hava savunma sistemlerinin İran’dan fırlatılan füze ve İHA’ları engellemeye çalıştığını bildirdi. BAE Savunma Bakanlığının açıklamasında, ülkenin çeşitli bölgelerinde duyulan seslerin, hava savunma sistemlerinin balistik füzeleri engellemesi ve savaş uçaklarının İHA’lar ile diğer hava araçlarını önlemesinden kaynaklandığı vurgulandı.
Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt ve Bahreyn’e yeni saldırılar
İran, ABD üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerine yönelik misillemelerini sürdürüyor. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı’ndan yapılan son açıklamada, gece boyunca ülkenin doğusunu hedef alan en az 14 İHA saldırısının önlendiği bildirildi. BAE Savunma Bakanlığı ise, ülkenin İran tarafından gerçekleştirilen yeni füze ve İHA saldırılarına hedef olduğunu duyurarak, “Hava savunma sistemlerimiz şu anda düşman tehditlerine karşı koyuyor” açıklamasında bulundu.
Kuveyt ve Bahreyn’den vatandaşlarına çağrı
Kuveyt ordusu da, yeni füze ve İHA saldırılarını önlemek için harekete geçtiğini açıkladı. Duyulabilecek patlama seslerinin önleme faaliyetlerinin sonucu olduğu hatırlatılarak, “Herkesi yetkili merciler tarafından yayınlanan güvenlik talimatlarına uymaya çağırıyoruz” denildi. Bahreyn İçişleri Bakanlığı ise, yeni saldırılar nedeniyle birçok bölgede sirenlerin çaldığını belirterek, “Vatandaşlardan ve bölge sakinlerinden paniğe kapılmamalarını ve en yakınlarındaki güvenli yerlere girmelerini rica ediyoruz” açıklamasını yaptı. Saldırıların herhangi bir zarara yol açıp açmadığına ilişkin detaylı bilgi verilmedi.
