Kürt siyasal hareketinin önemli isimlerinden olan ve 13 Temmuz 1989’da Viyana’da İran rejimi temsilcileriyle yürütülen müzakereler sırasında uğradığı suikastla katledilen Dr. Abdulrahman Kasımlo’nun Avrupa’da yaşayan 72 yaşındaki yeğeni Dr. Neşmîl Kasımlo 1997 yılından bu yana farklı heyetlerle Kürt bölgelerine gerçekleştirdiği ziyaretlerle bölgede yaşanan hak ihlallerini yerinde inceleyerek raporlaştırıyor.
Uzun yıllardır bölgeye düzenli ziyaretler gerçekleştirdiğini belirten Neşmîl Kasımlo, sivil toplum örgütleri, dernekler, vakıflar ve siyasi partilerle bir araya gelerek yaşanan hak ihlallerini yerinde dinlediklerini ifade etti.
1997 yılından bu yana sürdürdüğü ziyaretlerde önemli değişimlere tanıklık ettiğini dile getiren Dr. Neşmîl Kasımlo, şunları söyledi:
‘Uzun süredir Türkiye’ye geliyorum. Buranın insan hakları durumunu, olağan şeyleri gelip gözlemliyoruz. STK’larla görüşüyoruz ve bize ne yaşadıklarını ne zorluklar çektiklerini anlatıyorlar. Geldiğimizde vakıflarla, derneklerle, partilerle ve STK’larla görüşüyoruz. 1997’den beridir geliyorum. Bu süre zarfında değişen çok şey oldu. O zamanlarda geldiğimde Kürt partileri yoktu, hep kapatılıyordu ama şimdi parlamentodayız. Bu duruma çok sevinmiştik. Bunlar çok büyük adımlardı. Ama öncesinde köy boşaltmaları, insanların göç etmesi çok kötü zamanlardı. Ama bence şimdi Kürtlerin hakları çok iyi değil ama Kürtler adım adım yürüyorlar ve yürürken de yollarını düzeltiyorlar. Yani yürürken yol oluyorlar. Bu benim çok hoşuma gidiyor. Çünkü ‘devlet şunu yapsın, devlet bunu yapsın’ demeden, beklemeden yürüyorlar. Önemli gördüğü şeyleri yapmak, realiteyi hakikatle buluşturuyorlar, yaşamsallaştırıyorlar.”
‘Kürtler yollarını çiziyorlar’
Bölgede en yaygın hak ihlallerinden birinin anadil üzerindeki kısıtlamalar olduğunu belirten Neşmîl Kasımlo, Kürtlerin eğitim ve kamusal alanda kendi dillerini özgürce kullanamadığına dikkat çekti. Okullarda anadilde eğitimin önündeki engellerin sürdüğünü ifade eden Qasimlo, bu durumun temel hak ve özgürlükler açısından ciddi bir sorun teşkil ettiğini vurguladı.
Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerine de değinen Kasımlo, uzun yıllar tutuklu kalan tutukluların tahliyelerinin çeşitli gerekçelerle ertelenmesini “ruhi işkence” olarak nitelendirdi.
‘Türkiye için büyük bir kazanç olabilir’
Rojava’da inşa edilen demokratik sistemin önemli bir deneyim sunduğunu kaydeden Neşmîl Kasımlo, Türkiye’de de Kürtler açısından demokratikleşme imkanlarının kısmen geliştiğini ifade etti. Neşmîl Kasımlo, şunları söyledi:
“Rojava’da demokratik bir sistem inşa edildi. Türkiye’de de Kürtlerin daha çok demokratikleşme imkanları çıkıyor. Başlayan Barış ve Demokratik Toplum Sürecini çok güzel ve olumlu görüyorum. Kürt sorunu hal olursa Türkiye için büyük bir kazanç olabilir. Sadece Türkiye için değil bütün Ortadoğu halklarına barış gelse çok büyük bir kazanım olur. Kürt hareketi adım atıyor ancak karşı taraftan az adım geliyor. Kürtlerin yüzyıldır yaşadığı bu savaşta kendi haklarını güvenceye alması lazım. Bu anayasallaşmalı ki Kürtler içi rahat olsun. Bu olmazsa her seferinde biri gelir ve o haklar tekrar kaybettirilir. Ama bu haklar güvence altına alınsa bu Kürtler yanı sıra başka haklara da faydası olur. Bu ayrıcalık değil gördüğümüz yüzyılın haksızlığından dolayıdır. Bu haklar garanti altına alınmazsa güven de olmaz.”
‘Süreç başarıya ulaşacak’
Kürtlerin artık hak mücadelesinden geri adım atmayacağını belirten Neşmîl Kasımlo, toplumsal dönüşümün devletin atacağı adımlardan bağımsız olarak da gelişebileceğini vurguladı:
“Bence süreç başarıya ulaşacak. Çünkü Kürtler artık bırakmayacak. Devleti beklemenin lüzumu yok. Her attığın adım bir hakikati yaratıyor. Ve bu gittikçe çoğalıyor. Mesela Diyarbakır’a Amed denmeye başlansa bu bir hakikat olmuş olur. Veya Kürtlerin hepsi Kürtçeye konuşmaya başlasalar ve okullarda çocuklar anadillerinde konuşsalar kimsenin bunu geriye çeviremez. 90’larda Kürtler kim olduklarını bilmiyorlardı. Ama şimdi kendi kültürünü, kendi dilini ve bilimi yaşıyor. Bu süreçte kadınlar çok önemli bir özne. Çünkü tüm Ortadoğu patriarkal zihniyetle yönetiyor. Biz kadınların buna erkeklerle birlikte bir yol bulmamız gerekiyor. Kadınlar kendilerini bildikçe ve adımlarını attıkça bu süreçte geriye gidemeyecek. Sadece kadınların değil, erkeklerin de adımlarını atması gerekiyor.”
Abdullah Öcalan’ın düşüncelerinin Kürt toplumu üzerinde etkili olduğunu dile getiren Neşmîl Kasımlo, “PKK’nin özellikle silahları bırakması iyi bir durum olarak değerlendiriyorum. O yüzden hak Kürtler tarafında. Silahsız mücadele girince ve öbür taraf silah kullanınca haksızlık diğer tarafın oluyor. Abdullah Öcalan fiziki özgürlüğüne kavuşursa süreç çok daha iyi yürütülür. Bu Kürt halkına samimiyet göstergesi olur. Bu şimdiye kadar görülmedi. Ama Türkler bu zamana kadar Kürtlere hep,’ terörist’ dedi. Şimdi barışa evriliyor ve bu Kürtler içinde çok zor. Silahların bırakılması zayıflık değil güçlü olmak demektir. Çünkü Kürtler her yerdeler. Evet hak alamamışlar ama anlatabiliyorlar. Kürtler artık tanınmamış bir halk değil, çok büyük bir halk artık” diye konuştu.
‘Bizler birleşince güçlüyüz’
Yürütülen sürecin yalnızca Türkiye ile sınırlı kalmayacağını belirten Neşmîl Kasımlo, Ortadoğu’da sağlanacak bir barış ortamının küresel düzeyde de önemli sonuçlar doğuracağını ifade etti. Ancak bu barışın gerçekten istenip istenmediğinin tartışmalı olduğunu dile getiren Neşmîl Kasımlo, başta ABD ve Avrupa olmak üzere uluslararası aktörlerin tutumuna dikkat çekti. Neşmil Kasımlo, şunları ifade etti:
“İran’da Kürtleri ayırmak isteyen güçler var. Biz Kürtler ayrılınca da zayıflıyoruz. Yani ayrılınca zayıf, birleşince güçlüyüz. Çok dikkatli olmak lazım. Bizler birlikte iken güçlüyüz ama birileri bizi kışkırtmaya çalıştığında hemen düşman olabiliyoruz. Ama Kürtler artık bunu farkına vardı. Artık birleşmenin ne kadar önemli olduğu Kürtler gördü. Buna Abdullah Öcalan savunmalarında özellikle dikkat çekiyor. Artık herkes Kürtlerin dört parçada yaşadığını kabul etti, parçalandıklarını gördüler. Eskiden bu konuşulmaz ve görülmezdi artık konuşuluyor. ABD, ‘siz kanınızı dökün ben size yardım ederim’ diyor ve işi bitince de hemen gidiyorlar. Ama bize ABD değil bölgesel barış lazım. Bu barışın yollarını bulmamız lazım. Ama bunu yaparken de kendimizin kim olduğunu unutmadan yapmamız lazım. Benim amcam da,’ İran’a demokrasi Kürdistan’a otonomi’ diyordu. Bu çok yerinde bir slogandı. Ben burada Kürtlerin yaptıklarından gurur duyuyorum ve mücadelenize devam edin, bırakmayın.”
