İran ile varılan ateşkes anlaşması, ABD Kongresi’ndeki siyasi kutuplaşmayı derinleştirdi. Cumhuriyetçiler gelişmeyi “Donald Trump’ın müzakere başarısı” olarak nitelerken, Demokratlar bir aydan fazla süren savaşın maliyetini ve stratejik sonuçlarını sorguluyor.
Senato Dış İlişkiler Komitesi’nin kıdemli üyesi Jeanne Shaheen, ateşkesi “açık bir hedefi olmayan ve maliyeti halk tarafından karşılanan bir savaşın ardından gelen gecikmiş bir adım” olarak tanımladı. Shaheen, çatışmalarda 13 ABD askerinin hayatını kaybetmesine ve küresel ekonomideki sarsıntıya dikkat çekerek, Trump’ın müdahalesinin İran’da daha sertlik yanlısı bir yönetimin önünü açmış olabileceği uyarısında bulundu.
Demokrat kanat, savaşın Amerikalıların yaşam standartlarını iyileştirmediğini ve enerji fiyatlarını yükselttiğini savunuyor.
İran ile daha önce yapılan nükleer anlaşma, Senato’ya bir uluslararası anlaşma olarak sunulup oylanmamış olsa da, Kongre anlaşmayı durdurmaya yönelik oylama yoluna gitmişti. Ancak Obama döneminde anlaşma karşıtları, Senato’da gerekli olan 60 oya ulaşamadığı için bu girişim başarısız olmuştu.
Cumhuriyetçi liderlik ateşkes konusunda büyük ölçüde sessizliğini korurken, Senatör Lindsey Graham’dan dikkat çekici bir açıklama geldi. Graham, diplomatik yolu tercih ettiğini ancak anlaşmanın detayları konusunda temkinli olduğunu belirtti. Graham, 2015 tarihli INARA yasasını hatırlatarak, Kongre’nin anlaşmayı 30 ila 60 gün boyunca inceleme ve durdurmaya yönelik oylama yapma yetkisinin devreye girebileceğine işaret etti.
Başkan Trump’ın “İran medeniyetini yok etme” yönündeki açıklamaları, Cumhuriyetçi Parti içinde de rahatsızlık yarattı. Temsilciler Meclisi üyesi Nathaniel Moran, “Bir medeniyetin yok edilmesini desteklemiyorum; bu değerlerimizle bağdaşmıyor” derken, Senatör Lisa Murkowski bu tür bir dilin ABD’nin dünyadaki itibarına zarar verdiğini vurguladı.
Demokratlar, eleştirilerin ötesine geçerek Trump’ın zihinsel durumunu sorgulamaya başladı. 70’ten fazla Demokrat milletvekili, Trump’ın yetkilerinden mahrum bırakılması gerektiğini savunurken, bazı eski müttefikleri de Anayasa’nın 25. maddesinin işletilmesi çağrısında bulundu.
Bu madde, başkanın görevini yerine getiremeyecek durumda olduğunun kabine çoğunluğu tarafından ilanı halinde yetkilerin başkan yardımcısına devredilmesini öngörüyor.
ABD Başkanı Donald Trump, bu süreçte ‘dost ateşi’ olarak nitelendirilen eleştirilerle de karşı karşıya kaldı. Eski müttefiki Marjorie Taylor Greene ile sağ görüşlü aktivist Alex Jones da, Anayasa’nın 25. maddesinin devreye sokulması çağrısında bulundu.
Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde yaşanan bu gelişmeler, Washington’daki siyasi atmosferi gererken; New York Times, Başkan Yardımcısı JD Vance’in de savaş kararına başından beri karşı çıktığını iddia etti. Yönetim içindeki bu olası görüş ayrılıkları, ateşkes sonrası sürecin de tartışmalı geçeceğine işaret ediyor.
