İran’da hükümetin elektrik tüketimini yönetmek ve kota uygulamalarını hayata geçirmek amacıyla sürdürdüğü planlı elektrik kesintileri, ülkenin birçok bölgesinde günlük yaşamı zorlaştırıyor. Özellikle yaz aylarında hava sıcaklığının 50 santigrat dereceye ulaştığı güney ve batı eyaletlerinde yaşanan kesintiler, yalnızca konutları değil, sağlık hizmetlerini, tarımsal üretimi, hayvancılığı ve ülkenin gıda güvenliğini de etkiliyor.
Yetkililer elektrik tüketiminin kontrol altına alınması amacıyla kesintilerin sürdüğünü açıklarken, insanlar birçok kentte her gün planlı ya da önceden haber verilmeyen elektrik kesintileriyle karşı karşıya kaldıklarını belirtiyor.
En ağır tablo güney ve batı eyaletlerinde
Son haftalarda elektrik kesintileri İran genelinde yaygınlaşırken, en ağır etki İlam, Kirmanşah’ın bazı bölgeleri, Huzistan, Buşehr, Hürmüzgan, Sistan-Belucistan, Kirman ve Fars eyaletinin güney kesimlerinde görülüyor.
Yaz aylarında sıcaklığın birçok gün 50 dereceye ulaştığı bu bölgelerde konutlara, tarım alanlarına ve hayvancılık işletmelerine verilen elektrik her gün iki ila dört saat arasında kesiliyor. Milyonlarca kişinin günlük yaşamını etkileyen kesintiler, özellikle aşırı sıcak hava koşulları nedeniyle insani sonuçlara ilişkin kaygıları artırıyor.
Aşırı sıcakta elektrik kesintileri sağlık riskini büyütüyor
Uzmanlara göre elektrik kesintileri, 50 dereceye yaklaşan sıcaklıklarda yalnızca enerji sorunu olmaktan çıkıp doğrudan bir halk sağlığı meselesine dönüşüyor.
Kesintiler sırasında klima, vantilatör, soğutma sistemleri ve bazı tıbbi cihazların çalışamaması nedeniyle yaşlılar, çocuklar, kronik hastalığı bulunanlar, hamileler ve diğer kırılgan gruplar daha büyük risk altında kalıyor.
Doktorlar, bu sıcaklıklara uzun süre maruz kalmanın sıcak çarpması, ciddi sıvı kaybı, kalp ve solunum yolu hastalıklarının ağırlaşması gibi sonuçlara yol açabileceğini, bazı vakalarda ise ölüm riskini artırabileceğini belirtiyor. Vatandaşlar ise saatler süren kesintiler nedeniyle evlerinin yaşanamayacak kadar ısındığını ifade ediyor.
Sulama sistemleri durdu, ürünler susuz kaldı
Elektrik kesintileri tarımsal üretimi de olumsuz etkiliyor. Elektrikle çalışan sulama pompaları, tarımsal kuyular ve sulama sistemlerinin devre dışı kalması nedeniyle çok sayıda tarım arazisinde sulama yapılamıyor.
Çiftçiler, özellikle aşırı sıcak günlerde sulamanın birkaç saat durmasının bile ürünlerde ciddi su stresine neden olduğunu ve sezonluk hasadın önemli bölümünün kaybedilebildiğini söylüyor. Sürekli sulamaya bağımlı olan güney eyaletlerinde zararların daha da büyüdüğü belirtiliyor.
Hayvancılıkta üretim düştü, hayvan ölümleri arttı
Elektrik kesintilerinden en fazla etkilenen sektörlerden biri de hayvancılık oldu.
Kesintiler nedeniyle havalandırma ve soğutma sistemleri, elektrikli sağım makineleri ile su temin ekipmanları çalışamaz hale gelirken, yetiştiriciler bunun hayvan sağlığını doğrudan etkilediğini belirtiyor.
Yerel değerlendirmelere göre bazı bölgelerde hayvan ölümleri artarken, süt ve et üretimi düştü, üretim maliyetleri ise yükseldi. Tarım ve hayvancılık sektöründe oluşan zararların bölgelere göre yüzde 10 ile yüzde 70 arasında değiştiği ifade ediliyor.
Gıda güvenliği konusunda uyarılar
Uzmanlar, elektrik kesintilerinin yalnızca ekonomik kayıplara neden olmadığını, tarımsal ve hayvansal üretimde yaşanacak düşüşün ülkenin gıda güvenliğini de tehdit ettiğini vurguluyor.
İç üretimin azalması halinde gıda fiyatlarının daha da yükselebileceği, bunun da hane halkı üzerindeki ekonomik baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor.
Yurttaşlar ise özellikle aşırı sıcakların yaşandığı güney ve batı eyaletlerinde elektrik kesintilerinin durdurulmasını, çiftçiler ve hayvan yetiştiricilerinin uğradığı zararların karşılanmasını ve enerji altyapısına ilişkin acil önlemler alınmasını talep ediyor.(JİNHA)
