Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki Lomami Ulusal Parkı’nda yaşayan bir maymun türünün yeni bir tür olduğu doğrulandı.
Bilim insanları, genetik, fiziksel ve akustik incelemelerle bu türün yeni bir tür olduğunu ispatladı.
Bilimsel adı Colobus congoensis olan tür, bölgede yaşayan toplulukların kullandığı Likweli adıyla da anılıyor. Keşif, son 75 yılda bilimsel olarak tanımlanan beşinci yeni Afrika maymunu türü oldu.
Yaklaşık 7 kilogram ağırlığındaki Likweli, siyah tüylerinin yanı sıra ağzı ve burnunun alt bölümünü çevreleyen turuncu-krem renkli alanla tanınıyor. Türün kuyruk altındaki beyaz tüylü bölgesi de diğer kolobus maymunlarından ayrılmasını sağlıyor. Kolobus türlerinde görüldüğü üzere Likweli’nin de başparmağı bulunmuyor. Türün çıkardığı derin ve kesik ses ise kurbağa veya domuz homurtusunu andırıyor. Araştırmacılar, bu çağrının özellikle sabah saatlerinde duyulduğunu, hayvanların yırtıcılarla karşılaştıklarında da toplu halde kükrediğini belirledi.
İlk kez 2008’de görüntülendi
Likweli’ye ilişkin ilk bilimsel kayıt, Lomami Havzası’nda araştırma yapan bir ekibin 2008’de ağacın yüksek dallarında gördüğü maymunu fotoğraflamasıyla elde edildi. Görüntünün net olmaması nedeniyle hayvanın yeni bir tür olduğu o dönemde doğrulanamadı. Maymun, 2018’de yeniden görüntülendi. Araştırmacılar, 2020’de başlattıkları Likweli Projesi kapsamında hayvanın görüntülerini ve seslerini kaydetti. Yasa dışı avcılık sırasında öldürülen 3 maymundan alınan doku örnekleri üzerinde yapılan DNA incelemeleri, Likweli’nin ayrı bir tür olduğunu ortaya koydu.
2018 ile 2022 yılları arasında yaklaşık bin 700 kilometrekarelik alanda 114 gözlem gerçekleştirildi. Türün ortalama 6 bireyden oluşan küçük gruplar halinde yaşadığı ve yüksek, kapalı gölgelikli ormanları tercih ettiği belirlendi.
Milyonlarca yıl önce ayrıldı
Genetik bulgular, Likweli’nin en yakın akrabasının siyah kolobus olarak bilinen Colobus satanas olduğunu gösterdi. İki türün yaşam alanları arasında bin 200 kilometreden fazla mesafe bulunuyor.
Araştırmacıların hesaplamalarına göre iki türün ortak atadan ayrılması yaklaşık 4 ila 5 milyon yıl önce gerçekleşti. Fiziksel özellikler, DNA verileri ve ses kayıtları birlikte değerlendirilerek Likweli’nin bağımsız bir tür olduğu doğrulandı.
Nesli tehlike altında olabilir
Araştırmacılar, Likweli’nin dar bir bölgede yaşaması, sayısının az olması, avcılık faaliyetleri ve orman kaybı nedeniyle Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin kırmızı listesine “nesli tehlikede” kategorisinden alınmasını önerdi.
