Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından “Süleymancılar” olarak bilinen Hanefi-Sünni cemaate yönelik başlatılan soruşturma kapsamında 49 kişi hakkında gözaltı kararı verildi. 17 ilde 123 adrese düzenlenen operasyonlarda, cemaatin lideri Alihan Kuriş’in de aralarında bulunduğu 30 kişi gözaltına alındı.
17 ilde 123 adrese operasyon
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturma kapsamında belirlenen 123 adrese yönelik operasyonlar 17 ilde gerçekleştirildi. Operasyonlarda 49 kişi hakkında gözaltı kararı verilirken, 30 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar arasında Süleymancılar cemaatinin lideri olarak bilinen Alihan Kuriş de bulunuyor.
Operasyon kapsamında adreslerin 43’ünün doğrudan kişilere ait adreslerden, 80’inin ise 33 şirkete ait farklı yerlerden oluştuğu belirtildi.
Başsavcılık, soruşturmanın Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporuna dayandırıldığını açıkladı. Açıklamaya göre, cemaatle bağlantılı olduğu değerlendirilen şirketlerin 2020 yılından sonra finansal işlem hacimlerinde ve mal alım-satım işlemlerinde dikkat çekici artışlar tespit edildi.
Soruşturmanın ilerleyen aşamalarında, söz konusu finansal hareketlerin niteliği ve şirketlerle kişiler arasındaki ilişkilerin kapsamının daha net ortaya çıkması bekleniyor.
Süleymancılar hangi olaylarla gündeme geldi?
Süleymancılar cemaati, geçmiş yıllarda öğrenci yurtlarıyla ilgili yaşanan çeşitli olaylarla da kamuoyunun gündemine geldi.
Cemaat, Adana’nın Aladağ ilçesinde 29 Kasım 2016’da cemaate ait kaçak yurtta çıkan yangınla da hatırlanıyor. Yangında 11’i çocuk olmak üzere 12 kişi yaşamını yitirdi.
Yangının ardından yürütülen incelemelerde, yurttaki yangın merdiveninin kapısının kilitli olduğu ve bazı kapıların kapalı bulunduğu ortaya çıktı. Yangında yaşamını yitiren çocukların cenazelerinin kapı önünde bulunduğu belirlendi.
Cemaatin adı 2019 yılında Denizli’de görülen bir çocuk istismarı davasında da gündeme geldi. Cemaate ait olduğu belirtilen Kervansaray Erkek Öğrenci Yurdu’nda kalan 12 yaşındaki bir öğrencinin, yurtta görevli bir belletmenin cinsel istismarına maruz kaldığı ortaya çıktı.
Öğrenci, yaşadıklarını okulda bir arkadaşına anlattı ve yaşamına son vermek istediğini söyledi. Ertesi gün sınıfta yalnız kaldığı sırada bir not bırakan öğrenci yaşamına son verdi.
Süleymancılarla bağlantılı yurtlarda çocuklara yönelik istismar vakaları 2023 yılında da gündeme geldi. İstanbul’un Ümraniye ilçesinde bulunan ve Süleymancılarla bağlantılı olduğu belirtilen Özel Osmangazi Arifiye Ortaokul Erkek Öğrenci Yurdu’nda 11 yaşındaki bir çocuğun istismara uğradığı yönündeki başvuru üzerine soruşturma başlatıldı. Hakkında suçlama bulunan imam tutuklandı, yurt mühürlendi ve yurt müdürü açığa alındı.
Süleymancılar nasıl ortaya çıktı?
Süleymancılar veya cemaatin kendi tanımıyla Süleymanlılar, kökeni Süleyman Hilmi Tunahan’ın 1920’li yıllarda başlattığı dini eğitim faaliyetlerine dayanan ve Nakşibendi geleneğinden etkilenen bir dini yapılanma olarak biliniyor.
Cemaat adını, mensuplarının “üstad” olarak nitelendirdiği Süleyman Hilmi Tunahan’dan alıyor.
1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle medrese eğitiminin sona ermesinin ardından Tunahan, farklı yöntemlerle dini eğitim faaliyetlerini sürdürdü. 1949 yılında Kur’an kurslarının yeniden açılmasına izin verilmesinin ardından cemaat kurumsallaşma sürecine girdi.
Cemaatin ilk Kur’an kursu 1951 yılında İstanbul’un Çamlıca semtinde açıldı.
Süleyman Hilmi Tunahan’ın ölümünün ardından cemaatin liderliğini damadı Kemal Kacar üstlendi. Daha sonraki dönemde yönetim Tunahan’ın torunlarından Arif Ahmet Denizolgun’a geçti. Denizolgun’un 2016 yılında yaşamını yitirmesinin ardından cemaatin lideri Alihan Kuriş oldu.
Yurtlar ve Kur’an kurslarıyla büyüdü
Süleymancılar yıllar içinde Türkiye genelinde geniş bir örgütlenme ağı oluşturdu. Cemaat faaliyetlerini yurtlar, Kur’an kursları, dernekler, vakıflar ve şirketler aracılığıyla sürdürdü.
1960’lı yıllarda cemaatin kurumsal yapısı daha belirgin hale geldi. 1966 yılında Kur’an Kursları Kurma, Koruma ve İdame Ettirme Dernekleri Federasyonu kuruldu.
1970’li yıllardan itibaren yapılanma yalnızca Kur’an kurslarıyla sınırlı kalmadı ve öğrenci yurtları üzerinden de genişledi.
Cemaat, aynı dönemde Avrupa’da da örgütlenmeye başladı. 1973 yılında Almanya’nın Köln kentinde bir İslam kültür merkezinin kurulmasıyla başlayan süreç, Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde cami, Kur’an kursu, öğrenci yurdu ve kültür merkezlerinin oluşturulmasına kadar genişledi.
Süleymancılar, Türkiye’nin yanı sıra Avrupa başta olmak üzere farklı ülkelerde dini eğitim merkezleri açtı. Cemaatin yayıncılık, eğitim, sağlık ve gıda gibi farklı alanlarda faaliyet gösteren kurumlarla ilişkili olduğu da çeşitli dönemlerde gündeme geldi.
Süleymancılar ile AK Parti arasındaki ilişki
Süleymancılarla siyaset arasındaki ilişki de uzun yıllardır kamuoyunda tartışılan başlıklardan biri oldu.
Süleyman Hilmi Tunahan’ın 1959’da ölümünün ardından tarikat lideri damadı Kemal Kacar oldu. O da 2000’de hayatını kaybettikten sonra eski Ulaştırma Bakanı (4 Ağustos 1998 – 11 Ocak 1999) Ahmet Arif Denizolgun cemaatin başına geçti.
Arif Ahmet Denizolgun’un kardeşi Mehmet Beyazıt Denizolgun ise, AK Parti’nin kurucuları arasında yer aldı. Denizolgun, 2002 ve 2007 yıllarında AK Parti’den İstanbul milletvekili seçildi. 2018 yılında ise oğlu Fatih Süleyman Denizolgun, AK Parti’den milletvekili oldu.
Süleymancıların AK Parti’ye blok halinde destek vermemesinin arka planında, Mehmet Beyazıt Denizolgun ile kardeşi ve eski ANAP’lı Ahmet Denizolgun arasında yaşanan miras anlaşmazlığıyla başlayan sürecin bulunduğu gündeme geldi.
Arif Ahmet Denizolgun’un 2016 yılında yaşamını yitirmesinin ardından cemaatin başına Alihan Kuriş geçti. Aktif siyasete girmeyen Kuriş, 2018 yılında Meral Akşener’e verdiği destekle kamuoyunun gündemine geldi.
Mehmet Beyazıt Denizolgun ve Fatih Süleyman Denizolgun ise Recep Tayyip Erdoğan ve AK Parti’ye destek verilmesi gerektiği yönündeki tutumlarıyla bilindi.
2023 seçimleri öncesinde ise cemaatin Erdoğan’ı desteklemeyeceği, cumhurbaşkanlığı seçiminde Kemal Kılıçdaroğlu’na yöneleceği ve milletvekili seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), İYİ Parti ve Gelecek Partisi gibi farklı seçenekleri değerlendireceği yönündeki bilgiler kamuoyuna yansıdı.
Diyanet ile ilişkisi nasıl gelişti?
Süleymancılar ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasındaki insan kaynağı ilişkisi de cemaatin tarihindeki önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Süleyman Hilmi Tunahan’ın yetiştirdiği öğrencilerin Diyanet sınavlarına girerek müftü, vaiz, imam, müezzin ve Kur’an kursu öğreticisi olması, cemaatin erken dönemlerden itibaren Diyanet’in din hizmetleri kadrolarıyla yakın bir ilişki kurmasına yol açtı.
Bunun yanında Emniyet, yargı, Milli Eğitim Bakanlığı ve diğer kamu kurumlarında da cemaat mensubu olduğu belirtilen kişilerden söz edildi.
Ancak bu kişilerin aynı zamanda cemaatin örgütsel hiyerarşisi içinde hareket edip etmediği ve kamu kurumlarındaki görevleriyle cemaat arasındaki ilişkinin niteliği, yürütülen soruşturmanın ilerleyen aşamalarında ortaya çıkacak.
Resmi olarak cemaatin herhangi bir devlet organı içerisinde örgütlü olduğuna ilişkin doğrulanmış bir kayıt bulunmadığı belirtilirken, yapılanmanın özellikle Diyanet ve kısmen yargı ile ilişkileri uzun süredir kamuoyunda tartışılıyor.
Gözaltına alınanlar arasında eski HSK üyesi de var
Operasyon kapsamında gözaltına alınan isimler arasında eski Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyesi ve Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Gökçen de bulunuyor.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturma, 17 ilde gerçekleştirilen operasyonlarla birlikte cemaatin finansal yapılanması, şirketleri ve kişiler arasındaki ilişkileri yeniden gündeme taşıdı.
Soruşturmanın ilerleyen aşamalarında gözaltı kararlarının kapsamı ve incelenen finansal hareketlere ilişkin yeni bilgilerin ortaya çıkması bekleniyor.
