ABD merkezli Axios’un haberine göre Donald Trump yönetimi, İran’la yürütülen görüşmeler kapsamında resmi müzakerecilerin yanı sıra İran Devrim Muhafızları Ordusu ile doğrudan iletişim kurmak için Federe Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani üzerinden gizli bir kanal oluşturdu.
Haberde, Washington yönetiminin İran İslami Danışma Meclisi Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin ABD ile bir anlaşmaya varma konusunda yeterli yetkiye sahip olup olmadığını ve Devrim Muhafızları’nın olası bir anlaşmayı destekleyip desteklemeyeceğini anlamaya çalıştığı belirtildi.
Axios’un Barak Ravid imzasıyla yayımladığı haberde, temasların mayıs ayının ortalarında başladığı ve Beyaz Saray’ın Barzani’nin hem Washington hem de Tahran ile uzun süredir devam eden ilişkileri nedeniyle kendisine başvurduğu aktarıldı.
Gabbard, Barzani’den Vahidi ile temas kurmasını istedi
Habere göre 10 Mayıs’ta dönemin ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, ABD Başkanı Donald Trump’ın onayıyla Neçirvan Barzani ile iletişime geçti. Gabbard, Barzani’den İran Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı General Ahmed Vahidi ile doğrudan temas kurulmasına yardımcı olmasını istedi.
Barzani talebi kabul ederek Devrim Muhafızları içindeki bağlantıları üzerinden İran tarafıyla iletişime geçti. Ancak Barzani’nin, Trump yönetiminin mesajını iletmek yerine doğrudan Vahidi ile görüşmek istediği aktarıldı.
14 Mayıs’ta İran Devrim Muhafızları’ndan bir yetkili, güvenli telefon görüşmesi yapılabilmesi için şifreli bir telefonla Barzani’nin Erbil’deki ofisine geldi.
Barzani, Vahidi’ye İranlı müzakereciler Kalibaf ve Arakçi’nin yürüttüğü görüşmelere Devrim Muhafızları’nın destek verip vermediğini sordu.
Doğrudan bilgi sahibi bir kaynağa göre Vahidi, müzakerecileri desteklediğini belirterek Devrim Muhafızları’nın da aynı tutumda olduğunu söyledi. Vahidi, krizin müzakereler yoluyla çözülmesini tercih ettiklerini ifade etti.
Barzani, görüşmenin ardından Gabbard ile iletişime geçerek İran tarafından verilen yanıtı aktardı. Gabbard da bilgiyi Beyaz Saray’a iletti.
Washington, Erbil’de gizli görüşme önerdi
Axios’a konuşan kaynaklara göre İran tarafından gelen olumlu yanıtın ardından Trump yönetimi yeni bir öneriyle Barzani’ye başvurdu.
ABD, üst düzey Amerikalı ve İranlı müzakerecilerin gizli bir görüşme gerçekleştirmesi için Erbil’de ev sahipliği yapmasını Barzani’den istedi.
Barzani yeniden İran tarafıyla temasa geçerek Washington’un mesajını iletti. İran tarafı öneriyi bütünüyle reddetmedi ancak güvenlik konusunda kaygılarını aktardı.
Habere göre İran tarafı, Federe Kürdistan Bölgesi’nde İsrail istihbaratına bağlı çok sayıda kişinin bulunduğuna inanıyordu. İranlı yetkililer, İsrail’in Erbil’de ya da görüşmeye gidip gelirken İranlı yetkililere yönelik bir suikast girişiminde bulunmasından endişe ediyordu.
Bu güvenlik kaygıları nedeniyle Erbil’de planlanan görüşme gerçekleşmedi.
Barzani’nin İran’la bağlantıları öne çıktı
Neçirvan Barzani’nin İran ile ilişkilerinin geçmişe dayandığı belirtildi. Barzani, İran-Irak Savaşı sırasında İran’da yaşamış ve Tahran Üniversitesi’nde eğitim görmüştü.
Kaynaklardan biri, Farsçayı akıcı konuşan Barzani’nin İran yönetimindeki üst düzey isimlerle ve Devrim Muhafızları’nın önemli komutanlarıyla kişisel ilişkileri bulunduğunu aktardı.
Dört ABD başkanına Ortadoğu konusunda danışmanlık yapan Brett McGurk de Barzani’nin bölgedeki konumuna dikkat çekti. McGurk, Barzani’yi pragmatik bir sorun çözücü olarak tanımlayarak hem Tahran’da hem de Washington’da geniş bir ilişki ağına sahip olduğunu belirtti.
Habere göre Gabbard, Barzani’ye Vahidi ile gerçekleştirilecek temasın Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in onayıyla yürütüldüğünü de aktardı.
Gabbard ayrıca Beyaz Saray’ın, Vahidi ve Devrim Muhafızları liderliğinin Kalibaf ile Arakçi tarafından yürütülen müzakereleri destekleyip desteklemediğini ve İran tarafının başka taleplerinin bulunup bulunmadığını öğrenmek istediğini söyledi.
Pakistan ve Katar mesaj trafiğinde devrede
Bölgedeki gelişmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklara göre Pakistan ve Katar da ABD ile İran arasında mesaj alışverişinin sürdürülmesine yardımcı oluyor.
Ancak Axios’un haberinde, temaslarda henüz önemli bir ilerleme sağlanamadığı belirtildi. Bazı kaynaklar Pakistan’ın görüşmelerin mevcut durumundan daha olumlu bir tablo ortaya koyan açıklamalar yaptığını ve bu yolla müzakerelerdeki çıkmazı aşabilecek bir ivme yaratmayı amaçladığını değerlendirdi.
Gelişmeler hakkında bilgi sahibi bir kaynak ise Neçirvan Barzani’nin son dönemde Beyaz Saray’a mesaj göndererek ABD ile İran arasındaki müzakerelerin yeniden başlatılmasına yardımcı olmaya hazır olduğunu ilettiğini aktardı.
McGurk: Sorun arabulucudan kaynaklanmıyor
Brett McGurk, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde yaşanan sorunların arabuluculuk mekanizmasından kaynaklanmadığını belirtti.
McGurk’e göre temel mesele İran’ın Hürmüz Boğazı konusundaki politikası. McGurk, İran’ın bu politikasını yakın zamanda değiştirmesinin pek olası olmadığını söyledi.
