Suriye’de geçici Şam Yönetimi ile Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi arasındaki entegrasyon sürecinde yeni bir aşamaya geçildi.
Suriye’deki geçici hükümetin başında olan Ahmed Şara, 27 Ağustos’ta yayımlanan 164 sayılı kararnameyle Mazlum Abdi’yi Cumhurbaşkanlığı bünyesinde danışman olarak görevlendirdi.
Suriye’nin resmi haber ajansı SANA’nın yayımladığı kararnamede, Abdi’nin “Cumhurbaşkanlığı nezdinde danışman” olarak atandığı belirtildi. Karar yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.
SDG’nin feshi iki gün önce açıklanmıştı
Atama, SDG’nin Suriye devlet kurumlarına entegrasyon sürecinin tamamlandığının açıklanmasının hemen ardından geldi.
Mazlum Abdi, 25 Ağustos’ta Şam’daki Halk Sarayı’nda düzenlediği basın toplantısında, SDG’nin bağımsız bir askeri güç olarak görevini tamamladığını ve feshedildiğini açıklamıştı.
Abdi, SDG güçlerinin Suriye ordusuna tugaylar şeklinde dahil edildiğini belirtirken, yeni dönemi “savaş meydanlarından inşa meydanlarına geçiş” olarak tanımlamıştı.
29 Ocak anlaşmasından entegrasyona
Şam yönetimi ile SDG arasında 10 Mart 2025’te de entegrasyona ilişkin bir mutabakata varılmış, ancak anlaşmanın uygulanmasına ilişkin görüşmeler ilerleyen aylarda tıkanmıştı. 2026 başında yaşanan saldırıların ardından 29 Ocak’ta yeni bir anlaşma imzalanmıştı.
Anlaşma, ateşkesin yanı sıra Kuzey ve Doğu Suriye’deki askeri ve sivil yapıların Suriye devlet kurumlarıyla entegrasyonunu öngörüyordu.
Anlaşmada sınır kapıları, havaalanı ve petrol sahalarının merkezi yönetime devredilmesi gibi başlıkların yanı sıra Kürtlerin anayasal haklarının ve Kürtçe eğitim hakkının güvence altına alınması da gündeme gelmişti.
Bir yılı aşkın süren görüşme ve entegrasyon sürecinin ardından SDG’nin feshedilmesi ve Abdi’nin Cumhurbaşkanlığı danışmanlığına atanması, anlaşmanın uygulanmasında yeni bir aşamaya işaret ediyor.
Kürtçe eğitim için de yeni düzenleme
Entegrasyon sürecinin siyasi ve askeri başlıklarının yanı sıra Kürtçe eğitim konusunda da yeni bir adım atıldı.
Suriye Eğitim Bakanlığı, 27 Ağustos’ta Kürt nüfusun yaşadığı bölgelerde Kürtçenin devlet ve özel okulların müfredatına dahil edilmesine ilişkin yeni bir düzenleme yayımladı.
Düzenlemeye göre Kürtçe, Arapça ve İngilizcenin yanı sıra okutulacak. Kürtçe dersine haftada üç ders saati ayrılırken, sosyal ve kültürel faaliyetler için de haftada bir ders saati tahsis edilecek. Kürtçe dersinin notu öğrencilerin genel başarı ortalamasına dahil edilecek.
İlk yıl öğrencilerin Sosyal Bilgiler, Tarih, Coğrafya ve Felsefe derslerini Kürtçe veya Arapça görme ve bu dillerde sınava girme konusunda tercih hakkına sahip olacağı belirtildi. Düzenleme kapsamında Kürtçe öğretmenlerinde uzmanlık şartı aranırken, ihtiyaç halinde Kürtçeye hakim lise mezunlarının da ders vermesine izin verilecek.
İlham Ahmed için kararname bekleniyor
Öte yandan SDG’nin feshi öncesinde Şam ile yapılan görüşmelerde, Kuzey ve Doğu Suriye Dış İlişkiler Sorumlusu İlham Ahmed’in de Suriye’nin siyasi yapısında görev üstlenmesine ilişkin mutabakat sağlandığına dair bilgiler gündeme gelmişti.
Bu kapsamda Ahmed’in Halk Meclisi’ne milletvekili olarak atanması ve diplomasi alanında görev üstlenmesi bekleniyor. Ancak İlham Ahmed’e ilişkin henüz resmi bir atama kararname yayımlanmış değil.
Mazlum Abdi’nin Cumhurbaşkanlığı bünyesinde danışman olarak atanması ise bu sürecin ilk resmi atamalarından biri oldu.
Entegrasyonun siyasi ayağı
Abdi’nin yeni görevi, SDG’nin askeri yapısının Suriye devletine entegrasyonunun ardından Kürt aktörlerin Şam yönetimindeki konumuna ilişkin tartışmalar açısından da önem taşıyor.
Atamanın ardından ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da gelişmeyi “gerçek entegrasyonun” göstergesi olarak değerlendirdi ve Kürt ortakların Suriye hükümetinde somut görevler üstlenmesini memnuniyetle karşıladığını belirtti.
Suriye’de önümüzdeki dönemde Abdi’nin görev alanının nasıl şekilleneceği, İlham Ahmed’e ilişkin kararname ve Kürtçe eğitime yönelik düzenlemelerin nasıl uygulanacağı, entegrasyon sürecinin siyasi boyutunun temel başlıkları olacak.
