İran Ekonomi Bakan Yardımcısı Murteza Zemaniyan, savaş koşullarının yol açtığı ekonomik sorunlara hızlı çözüm üretmek amacıyla Ekonomi Bakanlığı bünyesinde “Ekonomik Savaş Karargahı” kurulduğunu açıkladı.
İran’ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansına göre Zemaniyan, yeni mekanizmanın savaş koşullarından kaynaklanan ekonomik sorunların hızlı şekilde çözülmesi ve ilgili kurumlar arasında koordinasyonun sağlanması amacıyla oluşturulduğunu söyledi.
Zemaniyan, karargah aracılığıyla sorunların çözümünde yaşanan bürokratik gecikmelerin önüne geçileceğini belirtti.
Ekonomik baskı savaşın bir diğer cephesi
İran’ın “ekonomik savaş” olarak tanımladığı baskı, son dönemde yalnızca yaptırımlar ve finansal kısıtlamalarla sınırlı kalmadı. ABD Başkanı Donald Trump, 20 Ağustos’ta İran’a karşı “eşi benzeri görülmemiş” bir ekonomik operasyon ve izolasyon ilan ettiğini açıklamış, İran’la ekonomik ilişki sürdüren ülke ve kurumları da ağır ekonomik sonuçlarla karşılaşmakla tehdit etmişti.
Trump yönetiminin açıklamalarında petrol kaçakçılığı, para transferleri, döviz işlemleri, gemi sicilleri ve paravan şirketler gibi İran’ın dış ticaretini ayakta tutan kanalların hedef alınacağı belirtilmişti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de 4 Eylül’de İran’a yönelik ekonomik, askeri, diplomatik ve gizli baskı dahil tüm seçeneklerin masada olduğunu söyledi. Vance, bölge ülkelerinin İran’a yönelik baskı sürecinde ABD ile işbirliği yaptığını da belirtti.
Sanayi de hedefte
Ekonomik baskının bir diğer boyutu ise İran’ın üretim kapasitesine yönelik saldırılar oldu.
İsrail’in İran’daki büyük çelik tesislerine yönelik saldırıları, ülkenin sanayi altyapısını savaşın doğrudan hedeflerinden biri haline getirdi. İsfahan’daki Mobarakeh ve demir döküm tesisleri ile Huzistan Çelik Kompleksi saldırıların hedefi oldu.
İran, saldırılarda stratejik tesislerin vurulduğunu doğrularken hasarın boyutuna ilişkin resmi bir veri paylaşmadı. Çelik sektörü ise İran ekonomisi açısından kritik önemde. İran yıllık yaklaşık 32 milyon ton üretimle bölgenin önemli çelik üreticilerinden biri ve sektör ülkeye milyarlarca dolarlık döviz girdisi sağlıyor.
Çelik ve petrokimya ürünleri, petrol ihracatına yönelik yaptırımların ağırlaşmasıyla birlikte İran için önemli gelir kaynakları ve yaptırımlara karşı denge unsurları haline gelmişti.
Tahran: Tam kapsamlı ekonomik savaş
İran yönetimi de son haftalarda ekonomide yaşanan baskıyı açık biçimde “ekonomik savaş” olarak tanımlıyor.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, 27 Ağustos’ta yaptığı açıklamada ülkenin “tam kapsamlı ekonomik savaş” içinde olduğunu söyledi. Kalibaf, hükümetin ekonomik savaşın etkilerini azaltmak için çalıştığını ve halk ile özel sektörün desteğinin önem taşıdığını belirtti.
Ekonomi Bakanlığı bünyesinde kurulan yeni karargah da bu yaklaşımın kurumsal bir adımı olarak öne çıkıyor.
Ekonomik krizin yükü emekçilerin üzerinde
Ekonomik baskı İran’da yalnızca devlet kurumlarının gündeminde değil. Ülkede ekonomik kriz nedeniyle farklı sektörlerde işçiler ve emekliler de son dönemde protestolar düzenledi.
Üretim, ticaret ve finans kanallarındaki baskının savaş koşullarıyla birleşmesi, ekonomik sorunların daha da ağırlaşması riskini beraberinde getiriyor.
İran’da ekonomik kriz büyüyor: Birçok sektörde işçi ve emekliler sokakta
