30 yılı aşkın süre cezaevinde kalan ve geçtiğimiz ay özgürlüğüne kavuşan Mehmet Boğatekin’in, “Hemed Gergerî” mahlasıyla yazıp resimlediği Kürtçe çocuk kitabı Rêwîtiya Nav Pelên Dîrokê (Tarihin Sayfalarında Yolculuk) yayımlandı. Weşanên Golik’in “Pirtûkxaneya Zarokan” serisinden yayımlanan kitap, çocukların tarih, edebiyat ve kültürle kurduğu ilişkiyi bir yolculuk hikayesi üzerinden anlatıyor.
1974 yılında Adıyaman’ın Gerger ilçesinde doğan Mehmet Boğatekin, lise yıllarında Adıyaman’da yayımlanan Gergef Fırat gazetesinde muhabir olarak çalıştı. İnönü Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümü’nde öğrenim gördüğü sırada politik faaliyetleri nedeniyle tutuklandı ve müebbet hapis cezasına çarptırıldı.
Çocukluğundan bu yana resim ve karikatüre ilgi duyan Mehmet Boğatekin, cezaevinde de üretmeye devam etti. Edebiyat ve karikatürle ilgilenen Mehmet Boğatekin, çeşitli karikatür yarışmalarına katıldı ve ulusal yarışmalarda farklı derecelerde ödüller aldı.
Moskova’da yayımlanan Zvestiya gazetesinin düzenlediği düşünce özgürlüğü konulu yarışmada Onur Ödülü alan Mehmet Boğatekin, Yılmaz Güney Karikatür Yarışması, Musa Anter Karikatür Yarışması ve Maltepe Üniversitesi tarafından insan hakları temasıyla düzenlenen yarışmanın da aralarında bulunduğu çeşitli organizasyonlarda toplam beş ödül kazandı.
Cezaevinden çıkan Kürtçe mizah dergisi: Golik
Mehmet Boğatekin, 2012 yılında bir grup çizer arkadaşıyla birlikte cezaevinde Kürtçe mizah dergisi Golik’i çıkardı. “Buzağı” anlamına gelen Golik, cezaevinde 18 sayı yayımlandı. Dergi daha sonra yayınevine devredildi ve dört sayı daha yayımlandı.
Mehmet Boğatekin, mahpusluğu boyunca bazı yazarların çocuk hikayeleri için resimler çizdi. Kendi yazdığı Kürtçe çocuk kitaplarını da resimledi.
Çocukların Ehmedê Xanî’ye yolculuğu
Rêwîtiya Nav Pelên Dîrokê adlı kitabın merkezinde 10 yaşındaki Şehrezor ile 8 yaşındaki kardeşi Fermandar bulunuyor. Hikaye, 1600’lerin sonunda Hakkari’de yaşayan iki kardeşin yolculuğunu anlatıyor.
Çocukların babası mimar, anneleri ise öğretmendir. Kitapta, okumaya büyük önem veren babanın kurduğu geniş kütüphanenin, Hakkari’yi ziyaret eden seyyah ve alimlerin de uğrak noktası olduğu anlatılıyor. Evde düzenli olarak dünya meseleleri ve dönemin önemli eserleri üzerine tartışmalar yürütülüyor.
Bir gün bu sohbetlerden birine kulak misafiri olan Şehrezor, Ehmedê Xanî’nin Kürtçe bir eser kaleme aldığını öğreniyor. Dönemin resmi dilinin Arapça olması nedeniyle Kürtçe yazılmış bir eserle karşılaşmak, Şehrezor’un büyük ilgisini çekiyor.
Ehmedê Xanî’nin Nûbihara Biçûkan adlı eserini öğrenen Şehrezor, kardeşiyle birlikte Doğubayazıt’a giderek Xanî’yi ziyaret etmek ve kitabın imzalı bir nüshasını almak istiyor. Ailesinin izniyle iki yardımcının eşliğinde Hakkari’den yola çıkan kardeşler, yol boyunca karşılaştıkları yerleri ve insanları tanıyor, gördükleri her şeyi sorarak öğrenmeye çalışıyor.
İshak Paşa Sarayı’nda Ehmedê Xanî ile buluşma
Hakkari Beyliği’nin sınırlarını geçerek Serhat Beyliği topraklarına ulaşan çocuklar, İshak Paşa Sarayı’nda Ehmedê Xanî’yi ziyaret ediyor. Xanî tarafından karşılanan çocuklar, yol boyunca yaşadıkları maceraları anlatıyor.
Çocukların öğrenme merakından etkilenen Xanî, Nûbihara Biçûkanı imzalayarak onlara hediye ediyor. Sohbet sırasında çocuklar, Xanî’nin üzerinde çalıştığı yeni eseri de öğreniyor. Bu eser, daha sonra Kürt edebiyatının önemli klasikleri arasında yer alacak Mem û Zîn.
Xanî’nin bu kez Cizre’de, Botan Beyliği’nin başkentinde geçen ve ünlü Kürt destanını yeniden işlediği eseri çocukların ilgisini çekiyor. Çocuklar, kitabın tamamlanmasını heyecanla bekleyeceklerini söyleyerek İshak Paşa Sarayı’ndan ayrılıyor. Xanî ise o dönemde sarayda emir’in yazmanı olarak görev yapıyor.
Hakkari’ye dönüş yolunda Berçelan Yaylası’ndan geçen kardeşler, halay çeken ve eğlenen insanlarla karşılaşıyor. Eve vardıklarında ise kardeşlerini ve arkadaşlarını bir araya getirerek Xanî’nin kendilerine hediye ettiği kitabı yüksek sesle okumaya başlıyorlar.
Dört kitaplık bir seri olarak tasarlandı
Rêwîtiya Nav Pelên Dîrokê, dört kitaplık bir seri olarak tasarlandı. Serinin ilk iki cildi hazırlandı.
İkinci ciltte Şehrezor ve kardeşi bu kez Bitlis’i ziyaret ediyor. Kitapta Bitlis Beyliği’nin sanat ve edebiyata verdiği önem ele alınırken, dönemin kültürel yaşamına da çocukların gözünden bakılıyor. Ressam olarak da tanımlanan Şerefhan’ın eskiz çalışmalarını Şehrezor’a hediye etmesi de hikayenin parçalarından birini oluşturuyor.
Kitap, çocukların tarihsel kişiliklerle karşılaşmasını yalnızca geçmişe dair bilgi edinme biçimi olarak değil, sorma, araştırma, okuma ve öğrenme merakı üzerinden ele alıyor.
