İsrail’in Lübnan sahasındaki ateşkes ihlalleri devam ediyor. İsrail ordusu, bu hafta Kantara sıradağları boyunca gerçekleştirdiği iki hava saldırısının ardından Lübnan’ın güneyinde bulunan Nabatiye el-Favka belediyesine saldırdı.
İlk olarak Ekim 2024’te Lübnan’ı işgal eden İsrail, bu işgalin ardından geçen mart ayına kadar büyük oranda geri çekilmişti ancak ülkenin güneyinde 5 noktada asker bulundurmaya devam ediyordu. Geçen mart ayında başlayan ikinci işgalin ardından İsrail, birliklerinin güney Lübnan’da kalmaya devam edeceğini açıkladı. İsrail güçleri, Güney Lübnan’ın Nebatiye valiliğine bağlı Bint Jbeil kasabasında tarihi bir belediye olan Froun’un güneyinde bulunuyor ve Lübnan’ın güneyinde geniş alanları işgal ederek, düzenli patlayıcılar da dahil olmak üzere, Lübnanlı Hizbullah grubunu hedef aldıklarını söyledikleri operasyonlar yürütüyorlar.
El Cezire’nin haberine göre, İsrail’in bu hafta Kantara sıradağları boyunca gerçekleştirdiği saldırılar, dağlarda en az iki yerde gözle görülür bir çöküşe yol açtı. Froun, Ghandouriyeh, Bourj Qalaway ve Qalaway gibi İsrail kontrolündeki Lübnan topraklarının sınırındaki köylerin sakinleri ve yetkilileri; savaş seslerinin -savaş uçakları, insansız hava araçları ve en önemlisi İsrail’in yıkımları- sürekli olduğunu ve çoğu zaman geceleri uykularını kaçırdığını söyledi.
Çerçeve anlaşma ve pilot bölgeler
ABD Başkanı Donald Trump, geçen nisan ayında ateşkes ilan etmiş olsa da, İsrail ordusu Güney Lübnan çevresindeki Hizbullah hedeflerine ve altyapısına yönelik saldırılarına devam ediyor.
Bu arada, Lübnan devleti, ABD arabuluculuğuyla İsrail ile doğrudan görüşmeler yürütüyor.
İsrail ve Lübnan, geçen haziran ayında bir “ çerçeve anlaşması ” imzalayarak “pilot bölge” planı başlatmıştı. Pilot bölgelerin, Lübnan ordusunun Hizbullah’ı silahsızlandırması ve İsraillilerin geri çekilmesi için bir test işlevi görmesi bekleniyor. İlk pilot bölgeler Froun, Srifa ve Zawtar al-Gharbiyeh köyleriydi. Ancak yerel halk, Froun ve Srifa’nın dahil edilmesine itiraz ederek, bu köylerin hiçbir zaman İsrail tarafından işgal edilmediğini savundu.
David Wood: İsrail, pilot bölge sözün rağmen, işgali azaltmak yerine genişletti
İsrail’in de pilot bölge planına eleştirel yaklaştığı biliniyor.
Atlantik Konseyi’nde misafir kıdemli araştırmacı ve Hizbullah üzerine yayımlanmış çalışmaları Nicholas Blanford, El Cezire’ye verdiği demeçte, “Pilot bölgeler ancak çeşitli tarafların iyi niyetine sahip olunduğunda gerçekten işe yarayabilir. Sorun şu ki, İsrailliler daha fazla geri çekilmeyeceklerini söylediler, bu da süreci durduruyor” dedi.
Uluslararası Kriz Grubu’nun Lübnan kıdemli analisti David Wood, ise, “Hizbullah bu plana kesinlikle karşı çıkıyor ve Lübnan’ın ABD’ye İsrail’in geri çekilmesini talep etmesi için İran’a güvenmesi gerektiğini savunuyor. İsrail pilot bölgeler planına sözde destek verdi ancak son zamanlarda Lübnan topraklarındaki işgalini azaltmak yerine genişletti” dedi.
Pilot bölgeler uygulaması neyi öngörüyor?
İsrail-Lübnan arasında 26 Haziran 2026’da imzalanan çerçeve anlaşmadaki “pilot bölgeler” maddesi, anlaşmanın İsrail’in Lübnan’dan aşamalı çekilmesini test eden ilk uygulama mekanizması olarak öne çıkıyor.
İlk aşamada iki pilot bölge belirlendi. Bu iki bölge, İsrail ve Lübnan orduları tarafından karşılıklı olarak kararlaştırıldı. Anlaşma maddesine göre, bu bölgelerde İsrail ordusu kademeli olarak geri çekilecek, yerine Lübnan ordusu konuşlanacak. Lübnan ordusunun tam güvenlik sorumluluğunu almasının ön koşulu, bölgede devlet dışı silahlı grupların (Hizbullah) silahsızlandırılması ve askeri altyapılarının temizlendiğinin teyit edilmesi. Anlaşma kapsamında süreç, ABD’nin desteği ve denetimiyle doğrulanacak. Başarı sağlanırsa bölgede uluslararası destekli yeniden imar başlayacak ve yerlerinden edilmiş Lübnanlı sivillerin güvenli biçimde evlerine dönmesine izin verilecek. İlk iki bölgeden sonra başka pilot bölgeler de İsrail ve Lübnan’ın karşılıklı onayıyla belirlenebilecek.
Saldırılar geri dönüşleri zorlaştırıyor
İsrail’in kontrolündeki bölgelerin yakınındaki köylerde, evlerin ve yerel altyapının çoğu yıkılmış durumda. Köylere giden yolların birçoğunda beton moloz ve toz yığınları bulunuyor.
Etkilenen köylerin sakinleri, mevcut dönemin kendilerine 1982-2000 yılları arasında Güney Lübnan’ın İsrail işgali günlerini hatırlattığını söyledi. Froun belediye başkanı Hasan Bazzi, tek farkın önceki işgal sırasında güneylilerin İsrail işgali altındaki köylerinde kalmış olmaları olduğunu belirtti.
Bu sefer İsrail’in yıkımları, askerler nihayetinde geri çekilse bile, evleri İsrail işgali altındaki bölgelerde bulunanların geri dönmelerini zorlaştıracak. (Kaynak)
