İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun, 7 Ekim 2023 saldırısından önce Hamas’ın geniş çaplı bir eylem hazırlığında olduğuna dair Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan tarafından gizlice uyarıldığı ortaya çıktı.
Gelecek ay yapılacak genel seçimler öncesinde gündeme oturan bu gelişme, saldırının önlenememesindeki sorumluluk tartışmalarını ve Netanyahu üzerindeki siyasi baskıyı yeni bir boyuta taşıdı.
İsrail’de yaklaşan seçimler öncesinde siyasetin ana gündem maddesini 7 Ekim güvenlik zafiyeti oluştururken, Birleşik Arap Emirlikleri liderinin yaptığı gizli uyarının İsrail güvenlik birimlerine iletilmediği belirlendi.
İsrailli eski yetkililer ve konu hakkında bilgi sahibi kaynaklar, uyarının ayrıntı içermemesine rağmen doğru çıktığını ve Netanyahu’nun bu bilgiyi güvenlik şefleriyle yaptığı toplantılarda paylaşmadığını bildirdi.
New York Times’ın (NYT) ulaştığı belgeler ve üst düzey yetkililerin beyanlarıyla 7 Ekim öncesinde yaşananların ayrıntıları şöyle:
İsrail başbakanına yapılan gizli telefon görüşmesi
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan, Eylül 2023 sonlarında İsrail Başbakanı Bnyamin Netanyahu’yu arayarak Hamas’ın geniş çaplı bir saldırı düzenlemeyi planladığı bilgisini iletti.
Görüşme hakkında bilgi sahibi kaynaklar, aktarılan istihbaratın füze saldırısı mı yoksa sınır ötesi bir kara operasyonu mu olacağına dair somut ayrıntılar içermediğini aktardı.
BAE liderinin bu bilgiyi hangi kaynaklardan elde ettiği kesinleşmezken, uyarının nitelik olarak doğru olduğu kısa süre sonra anlaşıldı.
Aynı bilgilendirme, BAE Devlet Başkanı tarafından aylar sonra dönemin ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü William Burns ile yapılan bir görüşmede de doğrulandı.
BAE lideri, Burns’e yaptığı açıklamada Netanyahu ile görüşmesinde Gazze Şeridi veya Batı Şeria kaynaklı yaklaşan bir şiddet dalgası tehlikesini açıkça dile getirdiğini aktardı.
Güvenlik toplantısında uyarı gizlendi ve askeri seçenekler reddedildi
BAE liderinden gelen bu uyarı, İsrail güvenlik teşkilatının tepe yöneticilerine hiçbir zaman ulaşmadı.
BAE uyarısından birkaç gün sonra, 1 Ekim 2023 tarihinde Netanyahu; ordu, istihbarat ve güvenlik şeflerini Gazze Şeridi’ndeki durumu değerlendirmek üzere topladı.
Toplantı tutanakları, Netanyahu’nun BAE Devlet Başkanı’ndan aldığı uyarıdan güvenlik bürokrasisine hiç bahsetmediğini gösterdi.
Tutanaklara göre Netanyahu, toplantıda ana hedefin Gazze Şeridi’nde sükunetin korunması olduğunu vurguladı.
Bazı güvenlik yetkililerinin Batı Şeria’daki saldırıları Gazze’den yöneten üst düzey Hamas yöneticilerine yönelik askeri operasyon düzenlenmesi yönündeki önerilerine ise karşı çıktı.
Netanyahu, Gazze Şeridi’ne yönelik herhangi bir askeri hamlenin Suudi Arabistan ile yürütülen ve diplomatik ilişkilerin kurulmasını hedefleyen görüşmeleri sabote edebileceğini ifade etti.
Uyarılar iç soruşturma raporlarında yer almadı
7 Ekim 2023 tarihinde Hamas ve müttefik unsurlar tarafından Gazze sınırından düzenlenen operasyonda yaklaşık 1200 kişi yaşamını yitirdi, 250 kişi ise esir alınarak Gazze’ye götürüldü.
İsrail ordusu ve istihbarat birimleri tarafından saldırının nedenlerine ilişkin yürütülen dahili incelemelerde, BAE Devlet Başkanı’nın Netanyahu’ya yaptığı telefon uyarısına ilişkin hiçbir kaydın yer almadığı öğrenildi.
Değerlendirmelere katılan beş eski üst düzey İsrailli yetkili, bu bilginin raporlara girmediğini doğruladı.
Haaretz gazetesinin uyarıyı haberleştirmesinin ardından Netanyahu, BAE liderinden böyle bir telefon almadığını beyan ederek iddiaları reddetti.
Netanyahu, BAE kaynaklı herhangi bir istihbaratın gelmesi durumunda bunun doğrudan istihbarat kanalları üzerinden iletileceğini savundu.
BAE Dışişleri Bakanlığı ve İsrail Başbakanlık Ofisi ise konuya ilişkin resmi açıklama taleplerine yanıt vermedi.
İsrail yönetiminin yıllara yayılan istihbarat körlüğü
7 Ekim öncesinde uyarı işaretlerini göz ardı eden tek isim Netanyahu değildi. İsrail güvenlik yönetimi, Hamas’ın saldırı hazırlıklarına ilişkin ortada bulunan çok sayıda göstergeyi hafife aldı.
İsrail ordusu 2022 yılında Hamas’ın hazırladığı “Eriha Soru” (Jericho Wall) kod adlı kapsamlı bir savaş planını ele geçirdi ancak askeri yetkililer bu planı uygulanamaz ve gerekçesiz bularak dikkate almadı.
Planda yer alan detayların, 7 Ekim’deki saldırının birebir taslağı olduğu ortaya çıktı.
İsrail askeri ve istihbarat birimleri, yıllar boyunca Hamas’ın İsrail’e yönelik büyük bir saldırı gerçekleştirecek kapasitede olmadığı, Hamas’ın Gazze Şeridi’ndeki lideri Yahya Sinvar’ın savaştan ziyade bölgeyi yönetmeye odaklandığı yönünde değerlendirmeler yaptı.
İsrail Devlet Denetçisi’nin hükümetin karar alma süreçlerine ilişkin hazırladığı raporda, Netanyahu’nun Hamas’ın caydırıldığına inandığı ve ordu ile istihbarat birimlerine “çatışmaları erteleme” ile “Hamas’ı etkili, kısıtlanmış ve kısıtlayıcı bir yönetim olarak koruma” politikasını talimatlandırdığı kaydedildi.
Hamas lideri Yahya Sinvar, uyguladığı yanıltma stratejisiyle İsrail siyasetçilerini ve generallerini Hamas’ın savaştan kaçındığına ikna etti.
Netanyahu da Hamas’ı ikincil tehdit olarak görüp odak noktasını İran ve Lübnan’daki Hizbullah üzerine yoğunlaştırabilmek adına Gazze Şeridi’nde sükunetin sürmesini tercih etti.
Seçim öncesi siyasi kriz ve devlet soruşturma komisyonu tartışması
Gelecek ayın sonunda sandık başına gitmeye hazırlanan İsrail halkı, 7 Ekim sonrası ilk ulusal seçimde oy kullanacak.
Seçim yarışı başa baş bir mücadeleye sahne olurken, BAE uyarısının ortaya çıkması Netanyahu’nun “başarısızlıktan tamamen ordu ve istihbarat sorumludur” yönündeki savunmasını zayıflattı.
Netanyahu ve siyasi müttefikleri, 7 Ekim öncesindeki güvenlik zafiyetlerini araştırmak üzere bağımsız bir Devlet Soruşturma Komisyonu kurulması yönündeki meclis girişimlerini engellemeye devam ediyor.
Muhalefet partileri ise yaptıkları ortak açıklamada, BAE uyarısına ilişkin bilgilerin Netanyahu’nun başarısızlıklar zincirine yeni bir halka eklediğini belirterek, hükümetin gerçeklerin kamuoyuna açıklanmasını önlemek için soruşturma komisyonunun kurulmasına direnç gösterdiğini vurguladı.
İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri ilişkilerinin seyri
BAE Devlet Başkanı’nın Netanyahu’yu doğrudan arayabilmesi, iki ülke arasında 2020 yılında imzalanan İbrahim Anlaşmaları ile diplomatik ilişkilerin kurulmasının ardından gelişen güvenlik ve istihbarat işbirliğinin seviyesini gösteriyor.
Ancak 7 Ekim sonrası İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik başlattığı ve on binlerce Filistinlinin yaşamını yitirmesine, bölgenin yıkıma uğramasına yol açan askeri operasyonlar, Tel Aviv ile Abu Dabi arasındaki ilişkilerin gerilmesine neden oldu.
İki ülke yönetimi, Gazze Şeridi’nin gelecekteki yönetimi ve Batı Şeria’nın olası ilhakı konularında derin görüş ayrılıkları yaşamayı sürdürüyor.
