İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu kapsamında New York’ta Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ve Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi ile ayrı ayrı görüştü. Görüşmelerde ABD ve İsrail ile İran arasındaki askeri gerilim, bölgesel güvenlik ve Hürmüz Boğazı’nda güvenli deniz ulaşımının yeniden sağlanmasına yönelik diplomatik girişimler ele alındı.
Arakçi ve bin Ferhan bölgesel güvenliği görüştü
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, BM Genel Kurulu kapsamında New York’ta bir araya geldi. Görüşmede İran-Suudi Arabistan ilişkilerinin yanı sıra ABD ve İsrail ile İran arasındaki askeri gerilim ve bölgesel güvenlik konuları ele alındı.
İran Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre taraflar, Tahran ile Riyad arasındaki ikili ilişkilerin geliştirilmesi ve ortak çıkar alanlarında iş birliğinin artırılmasının önemini vurguladı.
Arakçi, İran’ın bölge ülkeleri arasındaki etkileşime dayalı güvenlik mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik yaklaşımını aktardı. Ayrıca ABD ve İsrail’in son yedi ay içinde İran’a yönelik saldırılarında bölgedeki bazı ülkelerin topraklarını kullandığını belirterek, bölge ülkelerinin güvenliğin sağlanması konusunda iş birliği yapmasını umduğunu ifade etti.
Görüşmede Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımının güvenliği de gündeme geldi. Arakçi, Suudi mevkidaşına İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı’ndaki güvenli denizcilik rotaları konusunda yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi.
İran ve Umman güvenli deniz ulaşımını ele aldı
Arakçi, aynı kapsamda Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi ile de görüştü. İki bakan, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliği ve geçiş serbestisinin sağlanmasına yönelik çalışmaları değerlendirdi.
Umman Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre görüşmede, diplomatik temasların sürdürülmesi ve bölgesel gerilimin azaltılması vurgulandı. Hürmüz Boğazı’nda güvenli deniz ulaşımının sağlanmasının uluslararası ticaret ve enerji arzının sürdürülmesine katkı sağlayacağı belirtildi.
İki bakan ayrıca Orta Doğu ve Körfez’deki güncel gelişmeleri ve bölgedeki bazı anlaşmazlıkların giderilmesine yönelik diplomatik çabaları değerlendirdi.
Görüşmede güven inşası ve uzlaşıya dayalı çözümler üzerinde durulurken, mevcut sorunların pratik biçimde ele alınmasına katkı sağlayacak diplomatik girişim ve temasların sürdürülmesinin önemi vurgulandı. Taraflar, geliştirilecek çözümlerin tüm tarafların çıkarlarını gözetmesi ve bölgesel güvenlik ile istikrarın güçlendirilmesine katkı sunması gerektiğini belirtti.
Hürmüz için İran-Umman görüşmeleri sürüyor
Umman, Hürmüz Boğazı’nda güvenli ve serbest deniz ulaşımının sağlanması amacıyla İran ile aylardır diplomatik temas yürütüyor. İki ülke 11 Temmuz’da Maskat’ta gerçekleştirdikleri görüşmede, uluslararası hukuk çerçevesinde seyrüsefer güvenliği ve serbestisini sağlayacak düzenlemeler için siyasi ve teknik düzeyde görüşmelerin sürdürülmesi konusunda anlaşmıştı.
Ağustos ayında yapılan İran-Umman görüşmelerinde ise boğazda geçici bir ortak denizcilik koridoru oluşturulması ve mayın temizleme çalışmalarına yönelik ortak bir proje geliştirilmesi konusunda bir çerçeve üzerinde çalışıldığı açıklanmıştı. Taraflar, kalıcı bir denizcilik koridoru ve gelecekteki yönetim düzenlemeleri için teknik görüşmelerin sürdürülmesini kararlaştırmıştı.
İran yönetimi eylül ayında da Hürmüz Boğazı’nda yeni bir geçiş güzergahına ilişkin Umman ile yürütülen çalışmaların sürdüğünü açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Arakçi, söz konusu güzergahın oluşturulmasına ilişkin anlaşmanın haritalar ve ortak açıklamayla hazırlandığını bildirmişti.
Ancak diplomatik temaslara rağmen boğazdaki gemi geçişlerinde yaşanan aksaklıklar sürüyor. İran ayrıca ABD’nin askeri baskısını azaltması ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde Hürmüz Boğazı’nı bir hafta içinde yeniden açmaya hazır olduğunu açıklamıştı.
Hürmüz’deki kriz enerji taşımacılığını etkiliyor
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve enerji taşımacılığının başlıca geçiş noktalarından biri olmayı sürdürüyor. Ancak bölgede devam eden askeri gerilim nedeniyle boğazdaki deniz trafiği savaş öncesindeki seviyelerin gerisine düşmüş durumda.
Eylül ayındaki gemi takip verileri, 28 Şubat’ta ABD, İsrail ve İran arasında başlayan savaş öncesine kıyasla boğazdan geçen gemi sayısında önemli düşüş yaşandığını gösterdi.
İran ile Suudi Arabistan ve Umman arasında yürütülen diplomatik temaslar, bu nedenle yalnızca ikili ilişkiler açısından değil, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığının yeniden düzenlenmesi açısından da önem taşıyor.
