Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sona erdi, ama İran heyeti dönmedi. New York’ta ABD’li yetkililerle Katarlı arabulucular aracılığıyla görüşmeler gerçekleştirildi. İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık etti.
Müzakerelerin tam olarak ne zaman başladığı açıklanmadı ama günlerdir sürdüğü ve süreceği Amerikan basınında yer aldı.
Arakçi: Katarlı arabuluculara önerilerimizi ilettik
Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Katarlı arabulucular üzerinden ABD’ye sundukları önerilerin yanıtını beklediklerini belirterek, nükleer konuda herhangi bir taviz vermediklerini ve görüşmelerin yalnızca Hürmüz Boğazı’na odaklandığını söyledi.
İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre, New York’ta basına açıklama yapan Arakçi, ABD ile arabulucular üzerinden devam eden mesaj alışverişine ilişkin bilgi verdi.
Arabulucu Katarlı yetkililerle dün bir araya geldiklerini belirten Arakçi, İran’ın şartlarının karşılanmasına yönelik fikir alışverişinde bulunulduğunu ve ABD’nin nihai yanıtını beklediklerini ifade etti.
Arakçi, “Katar bu fikirleri ABD’ye sunacak ve yarına kadar bir yanıt umuyoruz. Kısa süre içinde Tahran’a dönüyorum, bir cevap iletildikten sonra kararlar Tahran’da verilecek.” dedi.
‘Nükleer konusunda herhangi bir konuşma yapılmadı’
Uluslararası basında yer alan ve “İran’ın nükleer meselede tavizler vereceği” yönündeki haberleri reddeden Arakçi, “İran’ın pozisyonu hiç değişmedi, bu konuda (nükleer mesele) herhangi bir konuşma yapılmadı. Mevcut tartışmalar Hürmüz Boğazı ile ilgilidir.” dedi.
Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın ancak ABD’nin İran’ın şartlarını yerine getirmesi halinde açılacağını ifade etti.
İran lideri Mücteba Hamaney’in şartları olduğunu ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasının bu şartların yerine getirilmesine bağlı olduğunu dile getiren Arakçi, “İran’ın şartları tamamen adil ve mantıklıdır. Eğer ABD’liler anlaşma taraftarı olduklarını iddia ediyor ya da barışçıl bir çözüm arayışında olduklarını söylüyorlarsa biz o çözüm yolunu sunarız.” ifadelerini kullandı.
Arakçi, bazı basın yayın kuruluşlarında çıkan haberlerin aksine ülkesinin tutumunda hiçbir değişiklik olmadığını ve Hürmüz Boğazı’nın açılması için sunulan şartların gayet açık olduğunu ve esneklik konusunda herhangi bir tartışma bulunmadığını söyledi.
İran’ın diplomasiye de savaşa da hazır olduğunu yineleyen Arakçi, “İran sürekli savaşa hazır ve onların eylemlerine askeri olarak karşılık veriyor. İran’ın söyleyecek sözleri var ve diplomasi alanında kendi mantığına uygun yol açıyor.” dedi.
AP’ye konuşan iki yetkili ise arabulucuların Hürmüz Boğazı’nın yeniden ulaşıma açılması, ABD ablukasının sona erdirilmesi ve ardından yaptırımların kaldırılmasını içeren kapsamlı bir taslak üzerinde çalışıldığını belirtti. Yetkililer, Trump’ın açıklamalarına rağmen ABD’nin öneriyi resmi olarak reddetmediğini ve bunun bir müzakere taktiği olabileceğine inanıyor.
Trump: İran savaşını kazanacağız
ABD Başkanı Donald Trump ise, “İran savaşını yakında kazanacağız, benzin fiyatları düşecek.” dedi.
Öte yandan Amerikan Axios haber sitesi Trump’ın, İran’ın dondurulmuş mal varlıklarının serbest bırakılması ve yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer programını durdurmasını istediğini yazmıştı. Trump, “İran’a yaptırımları kaldırmayı önermedim” ifadesiyle bu haberi yalanladı.
Axios, görüşmelerle ilgili bilgi sahibi bir Amerikan yetkiliye dayandırdığı haberinde görüşmelerin iyi geçtiğini yazdı. Ancak yetkili, “ABD’nin bu sefer İran’ın ciddi olduğuna ve sadece içinde bulundukları zor durumdan kurtulmaya çalışmadıklarına dair güvenceye ihtiyacı var,” dedi.
Müzakereler hakkında bilgi sahibi bir başka yetkili de Reuters haber ajansına konuştu. Yetkili, görüşmelerde İran’ın BM Genel Kurulu toplantıları marjında sunduğu 7 günlük önerinin değiştirilmiş versiyonuna odaklanacağı kaydedildi.
‘Tahran’ın iki haftası kaldı’
Öte yandan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent Fox News’e verdiği demeçte, İran’ın Çin’e gönderilmek üzere denizde yaklaşık 15 milyon varil petrolü kaldığını ve teslimatların ardından Tahran’ın muhtemelen iki hafta içinde ticaret yapacak hiçbir şeyi kalmayacağını öne sürdü. Bessent, ekonomik baskının İran’ı anlaşma aramaya ittiğini savundu. Tahran’ın “dünyadan izole” haline geldiğini belirten Amerikalı bakan “Bir dahaki sefere anlaşma yapılırsa buna uyacaklar, çünkü diz çökmüş durumdalar” dedi.
