Suriyeli Kürt siyasetçi Hevrîn Xelef’in katledilmesinin üzerinden 7 yıl geçti.
Suriye’nin Geleceği Partisi Yürütme Kurulu, “Barışın Yasmini” olarak andığı Genel Sekreter Hevrîn Xelef’in ölümünün 7. yıl dönümü nedeniyle yazılı bir açıklama yayımladı.
Açıklamada, 12 Ekim’in; parti genel sekreteri, mühendis Hevrîn Xelef ile Ferhad Ramazan’ın 2019 yılında M4 karayolunda suikastla katledildikleri gün olduğu hatırlatıldı.
Açıklamada, Hevrîn Xelef’in yalnızca geçmiş dönemin bir öncüsü olmadığı, aynı zamanda Suriyeli mücadeleci kadının sembolü olduğu ve olmaya devam edeceği vurgulanarak; onun barışın, ulusal birliğin ve işgal projelerini reddeden iradenin sesi olduğu ifade edildi.
Hevrîn Xelef’i hedef alan kurşunların, Suriye halkının tüm bileşenlerinin haklarını ve kaderini güvence altına alan demokratik, çoğulcu ve merkeziyetsiz bir sistemin inşası yönündeki kararlılıklarını daha da artırdığı kaydedildi.
Saldırıyı kınayan parti; uluslararası toplumdan, hukuki kuruluşlardan ve küresel yasal örgütlerden bu olayın sorumluluğunu üstlenmelerini ve suçluları cezalandırmalarını talep etti.
Parti, Suriye halklarının tüm bileşenlerinin haklarını güvence altına alan demokratik, çoğulcu ve merkeziyetsiz bir sistem inşa edilene kadar mücadele bilincini sürdüreceklerini belirtti.
Hevrin Xelef kimdir?
1984 yılında Kuzey ve Doğu Suriye’nin Derik kentinde doğan Hevrin Xelef, Halep Üniversitesi Ziraat Mühendisliği Bölümü’nde eğitim aldıktan sonra doğduğu kente geri döndü.
Gençlik yıllarından itibaren siyasi faaliyetlere katıldı ve Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde fiili olarak özerk yönetimde yer aldı.
Önce Cezire Kantonu’nun Enerji Bakanlığı’nda, sonra Ekonomi Bakanlığı’nda görev aldı. Elektrik temini, kadın hakları ve tarım reformu gibi alanlarda çalıştı.
Hevrin Xelef, 2018’de Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) Rakka’yı IŞİD’den kurtarmasından kısa bir süre sonra 27 Mart 2018’de kurulan Suriye’nin Geleceği Partisi’nin genel sekreterliğine seçildi.
Parti, Kürtlerin yanı sıra Araplar ve diğer toplulukları da kapsayan bir siyasi çerçeve sunmayı amaçlıyordu.
Kendisini tanıyanlar, Genel Sekreter Xelef’in son dönemde Batılı ülkelerle müzakerelere yoğun olarak katıldığı ve diplomatik ilişki becerileriyle tanındığını belirtiyor.
Üniversite yılları
Hevrîn Xelef, ilk ve orta öğreniminin ardından üniversite eğitimi için Halep’e gitti. Başlangıçta doktor olmak istiyordu. Ancak tıp eğitimi alamayınca mühendislik eğitimi aldı.
Halep Üniversitesi’nde beş yıl boyunca inşaat mühendisliği okudu ve 2009’da mezun oldu. Mezuniyetinin ardından bir süre devlet kurumunda çalıştı.
Halep’te geçirdiği yıllar Hevrîn Xelef’in yalnızca mesleki eğitim aldığı bir dönem olmadı. Üniversitede farklı çevrelerden öğrencilerle bir araya geldi; siyaset, toplum ve kadınların yaşam içerisindeki konumu üzerine tartışmalar yürüttü.
Üniversiteden mezun olduğunda elinde bir mühendislik diploması vardı. Ancak kısa süre içerisinde siyasete atıldı.
Suriye’de 2011’de başlayan ayaklanma ve ardından büyüyen savaş, Hevrîn Xelef’in de yaşamında yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
19 Temmuz 2012’den itibaren Kuzey ve Doğu Suriye’de gelişen siyasi ve toplumsal yapılanmalar içerisinde çeşitli görevler üstlendi.
Aynı yıl Bilim ve Özgür Düşünce Vakfı’nın kuruluşunda yer aldı. Ardından ekonomi ve enerji alanlarında çalışmaya başladı.
Bölgedeki enerji faaliyetlerinin örgütlenmesinde sorumluluk aldı ve bir dönem enerji kurumunda eşbaşkanlık yaptı.
Ekonomi ve yerel yönetim alanlarında yer aldı
Mühendislik eğitiminin sağladığı teknik birikimi, savaş nedeniyle ağır tahribat yaşayan bir bölgede, günlük hayatın yeniden kurulmasına ilişkin çalışmalarla birleştirdi.
Elektrik, ekonomi ve yerel yönetim gibi alanlar, Hevrîn Xelef’in siyasi faaliyetlerinin de bir parçası haline geldi.
Farklı etnik kimliklerin çalışmalarında bulundu
Ancak onun için siyaset yalnızca idari görevlerden ibaret değildi. Hevrîn Xelef, farklı halkların ve inanç gruplarının bir arada yaşayabileceği bir siyasi yapı oluşturulması gerektiğini savunuyordu.
Kürtlerin yanı sıra Araplar ve Süryanilerle yürütülen çalışmaların içinde yer aldı. Bu yaklaşım, ilerleyen yıllarda siyasi hayatının temel başlıklarından biri olacaktı.
Hevrîn Xelef’in özgür kadın mücadelesi
Hevrîn Xelef’in çalışmalarında kadınların toplumsal ve siyasi yaşama katılımı da önemli bir yer tuttu. Kuzey ve Doğu Suriye’de oluşturulan siyasi ve idari yapılarda kadınların karar alma mekanizmalarında yer alması için mücadele etti.
Eşbaşkanlık sistemini, kadınların yönetimde söz sahibi olmasını sağlayan mekanizmalardan biri olarak değerlendirdi.
Hevrîn Xelef’in kadın özgürlüğüne ilişkin yaklaşımı, yalnızca kadın örgütlenmeleriyle sınırlı değildi. Ekonomiden yönetime, yerel kurumlardan siyasi yapılara kadar kadınların karar mekanizmalarında bulunmasını savunuyordu.
Suriye’nin Geleceği Partisi’nin genel sekreteri oldu
2018 yılı Hevrîn Xelef’in siyasi yaşamında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. 27 Mart’ta Rakka’da Suriye’nin Geleceği Partisi kuruldu. Farklı etnik ve dini toplulukların temsilini savunan parti, demokratik ve çoğulcu bir Suriye fikrini öne çıkarıyordu.
Hevrîn Xelef, partinin genel sekreterliğine getirildi. Bu görevle birlikte Hevrîn Xelef’in çalışmaları bölgesel yönetim ve yerel kurumların ötesine geçti. Artık Suriye’nin geleceği üzerine siyasi söz söyleyen bir parti içerisinde ülke genelini ilgilendiren çalışmalar yürütüyordu.
Suriye’nin Geleceği Partisi’ndeki yeri neden önemli?
Partinin temel meselelerinden biri, Kürtler ile Araplar arasında siyasi bir zemin oluşturmak ve Suriye’deki farklı toplulukların aynı siyasi yapı içerisinde temsil edilmesini sağlamaktı. Hevrîn Xelef de bu çalışmaların içerisinde özellikle Arap toplumuyla ilişkilerin geliştirilmesine önem verdi.
Rakka, Tabqa ve çevresindeki temasları bu dönemde yoğunlaştı. Savaşın ağır izlerini taşıyan kentlerde siyasi çalışmalar yürütürken, bir yandan da farklı topluluklar arasında yeni bir siyasi ilişki kurulması için çalıştı. Onun siyasi çizgisinde kadınların katılımı ile farklı toplulukların bir arada yaşaması birbirinden ayrı başlıklar değildi.
Hevrîn Xelef , demokratik bir toplumun kadınların karar alma süreçlerine katılımı olmadan kurulamayacağını savunurken, aynı toplumun farklı halk ve inanç gruplarının birlikte yaşayabileceği bir yapıya sahip olması gerektiğini de vurguluyordu.
Savaş sonrası inşada yer aldı
Hevrîn Xelef’in siyasi faaliyet yürüttüğü yıllar, Suriye savaşının en yoğun dönemlerine denk geldi. 2019 baharında IŞİD’in, elinde kalan son toprak parçası olan Bağuz’dan çıkarılarak bölgedeki hâkimiyetinin sona ermesinin ardından siyasi mücadele farklı bir biçim aldı.
Kentlerin yeniden inşası, yerel yönetimler, farklı toplulukların bir arada yaşaması ve Suriye’nin gelecekteki siyasi yapısı tartışmaların merkezine yerleşti. Hevrîn Xelef bu tartışmaların içinde yer aldı.
2019’a gelindiğinde 35 yaşındaydı. Bir mühendis olarak başladığı çalışma hayatı, onu Suriye’nin Geleceği Partisi’nin genel sekreterliğine kadar taşımıştı.
Fakat aynı yıl savaş yeniden onun hayatına doğrudan girdi. 9 Ekim 2019’da “Barış Pınarı Harekatı” adıyla, Türkiye’nin Suriye’nin Kuzey ve Doğusu’na yönelik askeri operasyonu başladı.
Hevrin Xelef’in öldürülmesi: 12 Ekim 2019
Barış Pınarı Harekâtı’nın 4’üncü günü olan 12 Ekim 2019’da, Hevrin Xelef, SUV tipi siyah bir araçla M4 otoyolu üzerinde ilerliyordu. Ancak aracı Tel Tamir ve Ayn İsa arasındaki bir noktada durduruldu.
İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları İçin Gözlemevi (SOHR) ve Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşlar, Xelef’in Ahrar el Şarkiye militanları tarafından sürüklenerek arabasından çıkarıldığını, darp edildiğini ve infaz edildiğini bildirdi.
Derik kentindeki Uluslararası Malikiye Hastanesi’nde, adli tıp doktoru Tayseer El Makdisi tarafından hazırlanan ve Uluslararası Af Örgütü’nün kaynak olarak kullandığı tıbbi rapora göre, Hevrin Xelef’in vücudu ağır darbelere maruz kaldı.
Human Rights Watch, olayın ardından yaptığı araştırmada görgü tanıkları, görüntüler ve açık kaynak verileri üzerinden saldırıyı inceledi.
Örgüt, Hevrîn Xelef’in katledilmesiyle Ahrar el-Şarkiye adlı Suriye Milli Ordusu bileşeni arasında bağlantı bulunduğuna ilişkin bulguları aktardı, grubun sorumluluğu reddettiğini de belirtti.
Uluslararası Af Örgütü de tanık ifadeleri, görüntüler ve tıbbi belgeler üzerinden yaptığı incelemede Hevrîn Xelef’in katledilmesini Ahrar el-Şarkiye mensuplarıyla bağlantılı olduğu sonucuna vardı.
Bulgular tek bir faili gösteriyor: Ahrar el Şarkiye
Londra merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi‘ne göre de cinayetin faili Ahrar el Şarkiye adlı, selefi cihadist eğilimli örgüt.
Ebu Hatim Şakra’nın lideriliğindeki Ahrar el Şarkiye’nin adı, Kürt siyasetçi Hevrin Xelef’in öldürülmesi başta olmak üzere, sivillere yönelik infaz, kaçırma, işkence gibi savaş suçlarıyla anılıyor.
Uluslararası Af Örgütü de 2018 Ağustos ayında bir rapor yayınladı ve raporunda, aynı örgütün Afrin’de insanları kaçırarak kaybettiği, keyfi tutuklamalar gerçekleştirdiği ve yağma yaptığı belirtildi.
Bölgesel ve uluslararası medya kuruluşlarının çeşitli dönemlerde yaptıkları haberlere göre, Ebu Hatim Şakra’nın ve Ahrar Şarkiye’nin sicilinde pek çok suç bulunuyor. Bunlar arasında özellikle Êzidilere yönelik işledikleri suçlar dikkat çekiyor.
Ahrar Şarkiye, El Kaide kökenli Ahrar uş Şam’dan Ocak 2016’da ayrıldı. Suriye’nin doğu ve kuzeydoğusunda varlık gösteren örgütün çoğunluğu Deyrizor’un en büyük aşireti olan Şaytat kökenli. Selefi cihatçı çizgideki örgütün bünyesinde IŞİD kökenliler de yer alıyor.
Ebu Hatim Şakra adını kullanan Ahmed İhsan Fayyad El- Hays, Ahmed Şara’nın 29 Ocak 2025’te kendisini fiili olarak Suriye’nin ‘geçici devlet başkanı’ ilan etmesinin ardından 30 Ocak 2025’te düzenlenen törene katıldı. Şakra, törende bir konuşma da yaptı.
Hevrîn Xelef’in öldürülmesi olmak üzere, birçok insan hakları ihlaline karışmak ve BM tarafından ‘savaş suçu’ işlemekle suçlanan Şakra, 7 Mayıs 2025’te Suriye’de yeni kurulan orduda 86. Tümen’in başına getirildi.
ABD Hazine Bakanlığı Temmuz 2021 tarihinde, örgütü işlediği suçlardan dolayı yaptırım uygulananlar listesine aldı. Yaptırım uygulananlardan biri Ebu Hatim Şakra idi.
