İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Batı Kudüs’teki ofisinde İsrailli gazetecilerle bir araya gelerek 10 yıl aradan sonra yeni ulusal güvenlik doktrinini açıkladı. Netanyahu’nun sunum sırasında uluslararası kamuoyuyla paylaştığı harita, Türkiye’nin bölgesel ittifaklardaki konumunu ve Irak ile Suriye’de Kürtlerin yaşadığı bölgelerin nasıl sınıflandırıldığını göstermesi bakımından dikkat çekti.
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun açıkladığı yeni ulusal güvenlik doktrini kapsamında paylaşılan haritada Türkiye, “Sünni Elması” olarak adlandırılan ittifak içinde gösterildi.
Irak Federe Kürdistan Bölgesi, Şengal ve Kuzeydoğu Suriye’deki (Rojava) Kürtler ise ittifak ve karşıtlık ilişkilerinden ayrı bir kategoride yer aldı. Harita, Türkiye’nin bölgesel konumunu, Kürtlerin bulunduğu coğrafyaları ve İsrail’in müttefikleriyle İran öncülüğündeki güçleri ve bölgesel ittifakları da ele aldı.
Almanya merkezli Friedrich Ebert Stiftung Vakfı tarafından hazırlanan harita, 27 Ekim’deki kritik seçimler öncesinde yapılan sunumda paylaşıldı. Ülkeler ve bölgesel aktörler farklı renklerle sınıflandırılırken Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan “Sunni Diamond” (Sünni Elması) olarak adlandırılan ittifakın içinde gösterildi. Irak ve Suriye’de Kürtlerin yaşadığı bölgeler ise bu ittifakın ya da karşıt blokların parçası olarak işaretlenmedi.
Türkiye, Sünni Elması ittifakında
Haritada Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan koyu yeşil renkle gösterildi. Açık yeşil renk ise bu ittifakla dostane ilişkilere sahip ülkeleri temsil etti. Suriye, Ürdün, Sudan, Somali, Puntland ve Libya’nın batısını yöneten Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti de Sünni Elması ile aynı eksende sınıflandırıldı.
Suriye’nin Türkiye’ye kıyasla daha az belirgin bir yeşil tonuyla gösterilmesi, haritanın ittifak içindeki ilişkileri kendi renk sistemi üzerinden farklılaştırdığını ortaya koydu. Suriye, bu sınıflandırmada Türkiye ile aynı koyu yeşil renkte yer almadı.
Türkiye’nin haritadaki konumu, Orta Doğu’daki bölgesel ilişkilerin yanı sıra Irak ve Suriye’deki siyasi dengeler açısından da önem taşıyor. Harita, Türkiye’yi Mısır ve Suudi Arabistan’la birlikte belirli bir bölgesel ittifak içinde sınıflandırırken Kürtlerin yaşadığı bölgeleri bu yapılanmanın dışında tuttu.
Irak ve Suriye’deki Kürtler ayrı kategoride gösterildi
Haritada Irak’taki Federe Kürdistan Bölgesi, Şengal ve Kuzeydoğu Suriye’nin bulunduğu coğrafya “Kürtler” olarak adlandırıldı. Bu bölgeler, Sünni Elması ya da İran öncülüğündeki “Direniş Ekseni” gibi ittifakların içinde gösterilmedi. Kürtlerin yaşadığı alanlar, haritanın diğer bölgesel aktörleri sınıflandıran renk sisteminden ayrı tutuldu.
Irak’ta merkezi yönetim, Kürdistan Bölgesi ve Şii milislerin bulunduğu alanlar birbirinden ayrıştırıldı. Kürdistan Bölgesi ayrı bir alan olarak işaretlenirken bordo çizgilerle gösterilen Şii milisler ve Haşdi Şabi’nin bulunduğu bölgeler farklı bir kategoriye yerleştirildi.
Bu gösterim, Irak’taki siyasi ve askeri yapının tek bir merkezden ibaret olmadığını; merkezi yönetim, Kürdistan Bölgesi ve farklı silahlı aktörlerin ayrı alanlarda ele alındığını ortaya koydu. Şengal’in de Kürtler başlığı altında gösterilmesi, bölgenin haritadaki sınıflandırmada ayrıca yer bulmasını sağladı.
Kuzeydoğu Suriye’de Kürtlerin yaşadığı alanların aynı şekilde “Kürtler” olarak adlandırılması ise Suriye’deki siyasi ve bölgesel ayrışmalar açısından öne çıkan unsurlardan biri oldu. Harita, bu coğrafyayı Suriye devletinin genel sınıflandırması içinde eritmek yerine ayrı bir başlık altında gösterdi. Ancak bu gösterim, söz konusu bölgelerin belirli bir ittifakla ilişkili olduğu ya da herhangi bir güçle karşıtlık içinde bulunduğu anlamına gelmiyor.
İsrail’in bölgesel ittifakında BAE öne çıktı
Haritada Türkiye’nin yer aldığı Sünni Elması ekseninden ayrı olarak İsrail’in bölgesel müttefikleri de başka bir yapılanma içinde gösterildi. İsrail’in, bölgedeki müttefiklerinin merkezine İbrahim Anlaşmaları’nın önemli ortaklarından Birleşik Arap Emirlikleri’ni (BAE) yerleştirdiği görüldü.
“İsrail-BAE Altıgen İttifakı” başlıklı bölümde koyu mavi renk, İsrail yanlısı ülkeleri ve yapıları temsil etti. Yunanistan, Güney Kıbrıs ve Hindistan’ın yanı sıra BAE’nin etki alanındaki Güney Sudan ve Hızlı Destek Güçleri (RSF) gibi aktörler de İsrail’in müttefikleri arasında işaretlendi.
Somaliland da haritada İsrail’in müttefiklerine özgü bir işaretle gösterildi. Böylece İsrail’in bölgesel ilişkileri, devletlerin yanı sıra farklı siyasi ve askeri aktörleri de kapsayan bir çerçevede sınıflandırıldı.
Haritada Türkiye, Yunanistan, İsrail, Mısır, Suudi Arabistan, Ürdün ve BAE gibi NATO üyesi ya da “NATO Dışı Ana ABD Müttefiki” olarak adlandırılan konumdaki ülkelerin sınırları turuncu çizgilerle belirtildi. ABD’nin dost ve müttefik kabul ettiği Etiyopya, Cibuti, Somali, Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Umman gibi Doğu Afrika ve Körfez ülkeleri ile bölgeler ise sarı hatlarla çevrelendi.
İran ve Direniş Ekseni farklı renkle sınıflandırıldı
Haritada İran ve İran yönetimiyle bağlantılı güçler bordo renkle gösterildi. “Direniş Ekseni” olarak adlandırılan bu kategoride İran’ın yanı sıra Irak’taki Şii milisler ve Haşdi Şabi, Yemen’deki Husiler ve Lübnan Hizbullahı yer aldı.
Açık pembe renk ise Rusya gibi İran’a ve söz konusu eksene yakın görülen küresel ya da bölgesel aktörleri temsil etmek için kullanıldı. Bu sınıflandırma, haritanın bölgesel güçleri yalnızca ülkelerin sınırları üzerinden değil, farklı ülkelerdeki siyasi ve askeri aktörler arasındaki ilişkiler üzerinden de ele aldığını gösterdi.
Irak’ta Şii milislerin ve Haşdi Şabi’nin bordo çizgilerle gösterilmesi, Kürdistan Bölgesi’nin ayrı bir alan olarak işaretlenmesiyle birlikte ülkenin farklı siyasi ve askeri yapılarının haritada birbirinden ayrıldığını ortaya koydu.
Libya, Sudan ve Yemen’deki ayrışmalar
Harita, Irak ve Suriye’nin yanı sıra Libya, Sudan ve Yemen’deki siyasi ve askeri bölünmeleri de ayrıntılı biçimde gösterdi. İç savaşların ve bölgesel rekabetin sürdüğü bu ülkelerde farklı yönetimler ve silahlı aktörlerin kontrol ya da etki alanları birbirinden ayrıldı.
Libya’da Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti ile ülkenin doğusundaki Temsilciler Meclisi ve İstikrar Hükümeti, çizgili desenlerle ayrı yapılar olarak gösterildi.
Sudan’da mevcut hükümet ile Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (RSF) kontrol ve etki alanları farklı renklerle belirtildi. Böylece ülkedeki çatışmanın tarafları, haritada ayrı alanlar üzerinden sınıflandırıldı.
Yemen’de Husiler bordo renkle gösterilirken Suudi Arabistan’ın desteklediği Yemen Başkanlık Konseyi’nin kontrolündeki bölge, Sünni Elması için kullanılan açık yeşil renkle işaretlendi. Ülkenin güneyinde BAE’nin desteklediği Güney Geçiş Konseyi’ne bağlı unsurlar da diğer aktörlerden ayrı biçimde gösterildi.
