Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan üst düzey yetkililerin, bölgesel güvenlik ve koordinasyonu ele almak üzere bugün İran’ın başkenti Tahran’da İranlı yetkililerle görüşmesi bekleniyor.
Reuters’ın konu hakkında bilgi sahibi iki kaynağa dayandırdığı habere göre Suudi Arabistan’ı Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, Pakistan’ı ise Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir temsil edecek. Reuters’a göre Türkiye’den de Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın görüşmelere katılacak.
İran’ın en üst düzey güvenlik organı olan Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkan Yardımcısı Ali Bakıri Keni de devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, üç ülkeden yetkililerin Tahran’ı ziyaret edeceğini ve bölgesel güvenlik konularını görüşeceğini söyledi.
Suudi Arabistan, İran’la yakın ilişkileri bulunan Yemen’deki Husilerin artan saldırılarıyla karşı karşıya. Üç ülkenin bakanları bu ayın başında Riyad’da düzenlenen olağanüstü toplantıda, Suudi Arabistan’a askeri güç ve kapasitenin hızla konuşlandırılmasını sağlama konusunda anlaşmıştı. Suudi Arabistan, pazar günü de devam eden çatışmalar sırasında yeni bir füze ve insansız hava aracı saldırısı dalgasını engellediğini bildirdi.
İran Dışişleri Bakanlığından açıklama
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Mekke İttifakı üyesi Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye’den üst düzey yetkililerin Tahran’a gerçekleştireceği ziyarete ilişkin, “Tahran toplantısı, bölge iç güvenliğinin şekillenmesi için başlangıç olabilir.” dedi.
Bekayi, başkent Tahran’da düzenlediği haftalık basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Bölge ülkelerinin kendi güvenlikleri ve barış için bölgesel güvenlik mekanizmaları oluşturmaya çalıştığını söyleyen Bekayi, Mekke İttifakı üyesi ülkelerin üst düzey isimlerinin Tahran’a gerçekleştireceği ziyarete ilişkin, “Tahran toplantısı, bölge iç güvenliğinin şekillenmesi için başlangıç olabilir.” ifadelerini kullandı.
Bekayi, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye’den üst düzey yetkililerin İranlı yetkililerle yapacağı görüşmede, İsrail saldırganlığı ile Lübnan ve Filistin’deki gelişmelerin ele alınacağını belirtti.
Mekke Savunma Anlaşması
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, ağustos ayında Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzaladı. Anlaşmaya göre üyelerden birine yönelik silahlı saldırı, diğerlerine yönelik bir saldırı olarak kabul ediliyor. Anlaşma metninin ilk maddesinde tarafların birbirlerinin toprak bütünlüğüne, egemenliğine veya uluslararası alanda tanınan sınırlarına yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için “gerekli tüm araçları” kullanacağı belirtiliyor.
Pakistan anlaşmayı geçen hafta onayladı. Türkiye’de ise anlaşmanın TBMM’de onaylanmasına yönelik süreç geçen hafta başladı ve devam ediyor.
Pakistan, ABD-İran arasında arabuluculuk yapıyor
Pakistan, ABD ile İran arasındaki diplomatik temaslarda arabulucu rolü üstleniyor. Pakistan Genelkurmay Başkanı Münir, geçen hafta Tahran’ı ziyaret ederek İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve diğer üst düzey yetkililerle görüşmüştü. İranlı yetkililerin bu görüşmelerde, Tahran’ın talepleri karşılanana kadar Washington ile müzakere yapılmayacağını ilettiği İran medyasında yer almıştı.
Pakistan’ın önceki arabuluculuk girişimleri haziran ayında geçici bir barış anlaşmasının yapılmasına katkı sağlamış, ancak haftalar sonra ABD ile İran arasında çatışmaların yeniden başlamasıyla anlaşma bozulmuştu.
Reuters’a göre Tahran’daki toplantı, Suudi Arabistan’ın artan saldırılarla karşı karşıya kalmasından bu yana İran ile üç ülkeli blok arasındaki ilk üst düzey temas olacak.
İran-Pakistan sınırındaki sorunlar için görüşmeler sürüyor
Öte yandan Bekayi, gündeme dair diğer konularda da açıklamalarda bulundu.
Pakistan’ın bazı güvenlik endişeleri nedeniyle İran ile arasındaki sınır kapısını kapatmasına ilişkin Bekayi, Pakistanlı yetkililerin kendilerine sınırda teknik sorunlar yaşandığını bildirdiğini aktardı.
İran’ın da Pakistan sınırında bazı terör eylemlerinin gerçekleştirilebileceğine dair duyumlar aldığını belirten Bekayi, konuyla ilgili Pakistanlı yetkililerle görüşmelerin sürdüğünü ve sınırdaki sorunların kısa sürede çözüme kavuşturulmasını umduklarını dile getirdi.
Bekayi aynı şekilde Irak’ın Çezzabe (Şeyb) Sınır Kapısı’nı kapatmasına ilişkin de Iraklı makamlarla istişarelerin devam ettiğini söyledi.
Bekayi, Ukrayna’nın Irak Kürdistan Bölgesi’ne insansız hava aracı (İHA) birlikleri ve binlerce İHA konuşlandırdığı yönündeki iddialara ilişkin ise ilgili kurumların sınırlardaki gelişmeleri dikkatle izlediğini ve İran Silahlı Kuvvetlerinin tehdit olarak değerlendirdiği bir durumla karşılaşması halinde müdahalede bulunacağını kaydetti.
İsrail’deki seçimler
İsrail’deki seçimleri kimin kazanacağıyla ilgilenmediklerini belirten Bekayi, Filistinlilere yönelik saldırıların uzun yıllardır devam ettiğine dikkati çekti.
Bekayi ayrıca İsrail’in “sahte bayrak operasyonları” konusunda uzman olduğunu söyledi.
İsrail seçimlerden önce İran’a saldırma niyetlerinin olmadığını açıkladı
İsrail’den de seçim öncesi İran’a yönelik açıklamalar geldi. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, yarın düzenlenecek genel seçimler öncesinde İran’a saldırma niyetlerinin olmadığını belirterek, İran’ın İsrail’e saldırması halinde güçlü karşılık vereceklerini söyledi.
Katz, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran’a seçim öncesinde saldırmayı planladıklarına ilişkin iddiaları reddederek, “İran’ın İsrail’e saldırması halinde büyük bir güçle karşılık vereceğimizi açıkça belirtiyorum.” ifadelerini kullandı.
Katz, İsrail basınında yer alan Başbakan Binyamin Netanyahu ile Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir arasında İran’a yönelik olası saldırılar konusunda anlaşmazlık yaşandığına ilişkin haberlerin doğru olmadığını savunarak, şunları söyledi:
“Siyasi liderlik ile ordu arasında İran konusunda anlaşmazlık yaşandığına ilişkin haberler tamamen dayanaksız ve asılsızdır.”
İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun haberinde, Netanyahu’nun, yarın yapılacak genel seçim öncesinde orduya İran’a yönelik yeni bir saldırı talimatı verdiği öne sürüldü.
Haberde, Zamir’in ise söz konusu talimatın bir “hesap hatasına” yol açabileceği endişesiyle emre karşı çıktığı ve ıslak imzalı bir belge talep ettiği aktarıldı.
Netanyahu ile Zamir arasında İran konusunda yaşandığı ileri sürülen anlaşmazlık “eşi benzeri görülmemiş bir kriz” olarak nitelendirildi.
Financial Times gazetesi de Netanyahu’nun seçim öncesinde İran’da sivil altyapıyı hedef alan kapsamlı bir saldırı planı hazırladığını, ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın bu plana karşı çıktığını öne sürmüştü.
CNN: Trump’ın karar vermesi halinde ABD 96 saat içinde İran’a büyük saldırılar başlatabilir
Orta Doğu’daki ABD güçlerinin, Başkan Donald Trump’tan emir almalarının ardından 96 saat içinde İran’a karşı yeni ve potansiyel büyük saldırılar başlatmaya hazır olduğu iddia edildi.
CNN’nin isimlerini paylaşmadığı iki Amerikalı yetkiliye dayandırdığı haberde, Trump’ın karar vermesi halinde ABD’nin İran’a yönelik büyük saldırı planlarının bulunduğu ve 96 saat içinde bu saldırıları başlatabileceği öne sürüldü.
Olası saldırılar için bölgede yeterli güçlerin olduğu savunulan haberde, ABD’nin yeni saldırılarının kapsamının statükoyu korumaya yönelik çabaların ötesine geçebileceği iddiasına yer verildi.
Haberde, mevcut ve eski ABD’li yetkililerin bazılarının, Trump’ın saldırı emrinin yıl sonuna kadar herhangi bir zamanda gelebileceği, bunun büyük ihtimalle ara seçimlerden sonra olacağı tahmininde bulundukları belirtildi.
Yetkililerin Trump’ın ara seçimlerden sonra ne yapacağına henüz karar vermediği ancak “büyük bir eylem emrine eğilimli göründüğü” görüşünün aktarıldığı haberde, yetkililerin Trump’ın geçmişte de bazı eylemlere eğilimli görünmesine rağmen son anda geri adım attığı konusunda uyarıda bulundukları bildirildi.
Haberde, iki ABD’li yetkili ve bir İsrailli güvenlik kaynağına göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran’a karşı yeni saldırılar düzenlemek için baskı yaptığı ancak Amerikalı yetkililerin, Trump yönetimi ortak saldırılar düzenlemeye hazır hale gelene kadar Netanyahu’dan bunu ertelemesini istedikleri ileri sürüldü.
Haberde ayrıca, İsrailli güvenlik kaynağına dayandırılarak Netanyahu’nun seçimlerden önce İran’a karşı ortak saldırı için ikna etmeye çalıştığı ancak Trump’ın buna yeşil ışık yakmadığı iddiasına yer verildi.
İsrail’in geçen hafta İran’a saldırı başlatma ihtimaline hazırlandığı ve Amerikalı yetkililerden bunun için destek istediği anlatılan haberde, aralarında Trump’ın da bulunduğu üst düzey ABD’li yetkililerin İsrail’e beklemesini söyledikleri ve iki ülkenin yakında ortak saldırılar başlatacağının sinyalini verdikleri ileri sürüldü.
