ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerde Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalyenin tamamı ve Senato’daki 100 sandalyenin 35’i için oy kullanılacak. ABD Başkan Donald Trump’ın görev süresinin ortasında gerçekleştirilecek seçimlerim sonucu ile Kongre’nin hangi partinin kontrolünde olacağı belirlenecek.
Çıkacak sonuç; Trump yönetiminin yasa çıkarma, İran’a yönelik sürdürdüğü savaştaki hareket alanı ve Kongre’deki denetim mekanizmaları ile ilişkisi açısından büyük önem taşıyor.
Her 2 yılda bir ara seçim
ABD’de başkanlık seçimleri dört yılda bir, Kongre seçimleri ise iki yılda bir yapılıyor. Başkanlık seçimlerin ikinci yılında gerçekleştirilen seçimler ise “ara seçimler” olarak adlandırılıyor.
Ara seçimler, Temsilciler Meclisi ve Senato olmak üzere Kongre’nin iki kanadındaki sandalyeleri kapsıyor. Temsilciler Meclisi üyeleri iki yıllık görev süresi için seçildiğinden dolayı, 435 sandalyenin tamamı her 2 yılda bir seçime giriyor. Öte yandan Kongre’nin bir diğer kanadı olan Senato’da görev yapan Senatörler ise altı yıllık görev sürelerine sahip. Senato’da görev süreleri farklı zamanlarda sona erdiği için 100 sandalyenin yaklaşık üçte biri her 2 yılda bir yenileniyor.
Ara seçimlerde hangi makamlar için oy kullanılacak?
3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerde Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalyenin tamamı için oy kullanılacak. Meclis’te Cumhuriyetçiler 218, Demokratlar ise 214 sandalyeye sahip. İki sandalye boş bulunurken bir bağımsız üye de Meclis’te görev yapıyor. Demokratların Temsilciler Meclisi’nde kontrolü ele geçirebilmesi için net dört sandalye kazanması gerekiyor.
Senato’daki 35 sandalye de seçim gündeminde yer alıyor. Olağan seçimlerde 33 sandalye için oy kullanılacak. Florida ve Ohio’da ise görev süreleri normalden önce sona eren senatörlerin kalan görev sürelerini tamamlamak üzere iki özel seçim yapılacak. Senato’da Cumhuriyetçiler 53 sandalyeye sahipken, Demokratlar ve onlarla birlikte hareket eden bağımsızların toplam sandalye sayısı 47. Demokratların Senato’da çoğunluğu elde edebilmesi için net 4 sandalye kazanması gerekiyor.
Kongre seçimlerinin yanı sıra 36 eyalette valilik seçimleri yapılacak. Bunlarla birlikte yerel yönetim makamları ve yargı organlarına yönelik seçimlerin yanı sıra vergiler, kürtaj hakları ve oy kullanma kuralları gibi konularda da oylamalar gerçekleştirilecek.
Trump için ara seçimlerin önemi
3 Kasım’da yapılacak ara seçimler, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminin kalan iki yılında nasıl bir siyasi ortamda görev yapacağını belirleyecek. ABD’de yasaların kabul edilebilmesi için genel olarak hem Temsilciler Meclisi’nin hem de Senato’nun aynı yasa metnini onaylaması gerekiyor. Bu nedenle Kongre’deki çoğunluk, ABD başkanının yasa tekliflerinin hayata geçirilmesinde önemli rol oynuyor. Cumhuriyetçilerin çoğunluğu koruması, Trump yönetiminin yasama gündemini ilerletmesini kolaylaştırabilir.
Öte yandan Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk elde etmek, Demokratlara Trump yönetiminin faaliyetlerini daha yakından denetleme olanağı sağlayabilir. Meclis komiteleri, kendi yetki alanları kapsamında soruşturmalar yürütebilir ve belge talep edebilir.
Senato’daki çoğunluk ayrıca ABD başkanının federal yargıç, kabine üyesi ve büyükelçi olarak görevlendirmek istediği kişilerin göreve gelip gelmeyeceğini belirlemede de önemli rol oynuyor. Dolayısıyla Demokratların Senato’da çoğunluğu kazanması, Trump’ın göreve getirmek istediği isimlerin kabul edilmesini zorlaştırabilir veya atamaların gecikmesine yol açabilir.
Seçimin ana gündemleri
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılarla başlayan savaş, 3 Kasım’daki ara seçimler öncesinde Trump yönetimi açısından hem ekonomik hem de siyasi bir başlık haline geldi. Hürmüz Boğazı’ndaki enerji sevkiyatının aksaması ve petrol arzındaki daralma, ABD’de yakıt fiyatlarını yükseltti.
Savaşın maliyeti de seçim öncesindeki tartışmaların bir parçası. ABD Kongresi Araştırma Servisi’nin (CRS) açıkladığı verilere göre, İran savaşının ABD’ye maliyeti 43,6 milyar dolara ulaştı. Toplamda 81 askeri hava aracı hasar görürken, mühimmatlarda ise önemli ölçüde azalma tespit edildi.
Ayrıca ABD’de askeri güç kullanma yetkisi ABD Başkanı ile Kongre arasında paylaştırılmış durumda. 1973 tarihli Savaş Yetkileri Kararı (War Powers Resolution), ABD Başkanının Kongre onayı olmadan silahlı kuvvetlerini çatışmalara dahil etmesini sınırlamayı amaçlıyor. Kongre, bu çerçevede askeri operasyonları yetkilendirmeye veya sınırlandırmaya yönelik adımlar atabiliyor. Dolayısıyla Kongre’deki olası bir değişimin de etkileyebileceği alanlar yalnızca ekonomiyle kalmayarak, karar alma yetkilerine dek uzanıyor. (MA)
