Şengal’de 26 Ekim 2026 tarihinde YBŞ-YJŞ güçleri ile Irak Federal Hükümeti yetkililerinin katılımıyla bir tören düzenlenmiş, bu törende 4 bin 165 YBŞ-YJŞ üyesinin federal güvenlik sistemine dahil olacağı açıklanmıştı.
Bu adımı olumlu karşılayan Ezidi halkı, Irak devletinin Şengal savunma güçlerini tanımasından memnun olduklarını ve Ezidi haklarının ilerleyen süreçlerde Irak anayasasında güvence altına alınması gerektiğini bildirmişti.
Irak Kürdistan Bölgesi İçişleri Bakanlığı dün akşam bir açıklama yaptı.
Ekim 2020’de Birleşmiş Milletler gözetiminde imzalanan Şengal Anlaşması’nın hatırlatıldığı açıklamada, tek taraflı adımların anlaşmaya aykırı olduğu ifade edildi.
‘İstenmeyen bir güvenlik ve idari yapı dayatılmamalı’
Açıklamada, bölgedeki meşru kurumların dışında istenmeyen bir güvenlik ve idari yapının dayatılmasının Şengal’deki sorunları derinleştireceği ve normalleşme sürecine zarar vereceği savunuldu.
Bakanlık, “Doğru olan tek çözüm, Şengal Anlaşması’nın eksiksiz uygulanmasıdır” açıklamasında bulundu.
Anlaşmanın; bölgenin gerçek temsilcileri tarafından meşru bir yönetim oluşturulmasının, yeniden imar çalışmalarının başlatılmasının ve güvenliğin sağlanmasının temel güvencesi olduğu belirtildi.
Açıklamada, bu koşulların yüz binlerce Ezidi’nin kendi topraklarına gönüllü ve onurlu biçimde dönebilmesi için gerekli olduğu ifade edildi.
Bağdat’a anlaşmaya bağlılık çağrısı
Irak Kürdistan Bölgesi İçişleri Bakanlığı, Irak Federal Hükümeti’ne Şengal Anlaşması’na ve önceki federal hükümetlerin idari işler, güvenlik ve yeniden imar alanlarında yaptığı siyasi anlaşmalara bağlı kalma çağrısında bulundu.
Açıklamada, anlaşmaların uygulanması zor görülüyorsa kararın Şengal halkına, özellikle de Ezidilere bırakılması gerektiği ifade edildi.
Bakanlık, “Şengal halkının ne istediğine kendilerinin karar vermesi sağlanmalı ve herkes bu tercihe saygı göstererek destek vermelidir. Bölgenin istikrarı ve halkının huzuru, diğer bütün çıkar ve hedeflerin üzerindedir” değerlendirmesinde bulundu.
2020 anlaşması neden yeniden gündemde?
Bağdat ile Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi, 9 Ekim 2020’de Şengal’in güvenliği, yönetimi ve yeniden imarı için bir anlaşma imzalamıştı.
Birleşmiş Milletler Irak Yardım Misyonu, anlaşmayı olumlu karşılamış; yerinden edilenlerin dönüşü, kamu hizmetleri ve yeniden imar için istikrarlı güvenlik ve yönetim kurumlarının zorunlu olduğunu belirtmişti.
2020 düzenlemesi, ilçe güvenliğinin resmi kurumlara bırakılmasını, diğer silahlı oluşumların çıkarılması öngörüyordu.
Ezidilerden anlaşmaya tepki
Şengal siyasetindeki en kritik konulardan biri de 9 Ekim 2020 tarihli Şengal Anlaşması’ydı. Bölgenin geleceğine ilişkin alınan kararlar, Ezidilerin yerel meclisleri ve Şengal’i en karanlık günlerinde savunan güçlerin gerçek temsilcilerinin katılımı olmadan alındı.
Ezidilerin yoğun tepki gösterdiği bu anlaşmanın gözden geçirilmesi ve Ezidilerin üçüncü taraf olarak kabul edilmesi istendi.
Öcalan’ın mesajı: Irak ordusuna katılsınlar, Şengal’de kalsınlar
Öcalan’ın mesajı, 30 Eylül’de Şengal’de Ezidi sivil toplum temsilcileri, bölge halkı ve YBŞ-YJŞ temsilcilerinin katıldığı toplantıda okundu. Öcalan, YBŞ’nin Irak ordusu içinde yer almasını desteklerken bu güçlerin Şengal’de kalması gerektiğini belirtti.
Mesajda Ezidilerin hukuki güvenceden yoksun olduğu hatırlatıldı; yerel demokrasi ve toplumun korunması vurgulandı. Öcalan, PKK’nin feshi kararını da bölgesel sorunların çözümünün önünü açma yaklaşımıyla ilişkilendirdi.
Türkiye’nin tutumu
Türkiye’nin konuya ilişkin yaklaşımı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 26 Eylül 2026’da New York’ta yaptığı açıklamada açık biçimde ortaya konuldu.
Fidan, Irak’ın bütün silahlı grupları silahsızlandırma hedefini desteklediklerini belirtti. Bu kapsamda özellikle Şengal’deki silahlı gruplara işaret etti.
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi de 24 Ekim’de basına yansıyan açıklamasında YBŞ ile anlaşmaya varıldığını, Irak ordusunun Şengal Dağı’nı ve ardından Türk askerlerinin bulunduğu Başika üssünü devralmasının öngörüldüğünü belirtti.
26 Ekim’de ise Bağdat hükümeti ile Şengal’i kontrol eden Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ) arasındaki entegrasyon müzakerelerinde yeni bir döneme girildi. Yürütülen görüşmelerin olumlu sonuç vermesi süreci üst aşamaya taşıdı.
YBŞ ve YJŞ güçlerinin Irak ordusuna entegrasyonunun ayrıntıları, Irak hükümetinin güvenlik yetkililerinin de katıldığı bir törenle Şengal’de açıklandı.
