Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD Başkanı Donald Trump’a İran’daki savaşın seyri ve süren deniz ablukası hakkında brifing verdi. ABD basını, görüşmenin 3 Kasım ara seçimlerinin ardından İran’a yönelik askeri saldırıların yeniden başlatılması ihtimaline ilişkin hazırlıkların konuşulduğu bir dönemde gerçekleştiğine dikkat çekti.
ABD merkezli Axios’un iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre Cooper, dün Trump’a İran’daki savaşın güncel durumunu aktardı. Görüşmede özellikle ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının etkileri ele alındı.
Cooper, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerinin küresel enerji piyasalarına ulaşmasını güvence altına almayı amaçlayan operasyonlar hakkında da Trump’a bilgi sundu. Brifingde, ABD ordusunun Hazine Bakanlığı ile koordineli biçimde yürüttüğü ekonomik baskı kampanyası da değerlendirildi.
Toplantıya Savunma Bakanı Pete Hegseth, Hazine Bakanı Scott Bessent, Genelkurmay Başkanı Dan Caine, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Beyaz Saray Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un aralarında bulunduğu üst düzey yetkililer katıldı. Beyaz Saray ile CENTCOM, toplantıyla ilgili yorum yapmadı.
Trump savaş ve diplomasi seçeneklerini birlikte yürütüyor
Axios, Trump’ın İran konusunda iki seçeneği aynı anda sürdürdüğünü yazdı. Habere göre Washington bir yandan müzakerelerin yeniden başlamasının önünü açacak bir anlaşma arıyor, diğer yandan ara seçimlerin ardından geniş çaplı askeri operasyonların yeniden başlaması ihtimaline hazırlanıyor.
Ara seçimlerin ardından geniş çaplı saldırı ihtimali
Axios, önceki gün yayımladığı haberde ise ABD, İsrail ve bölgeden üç kaynağa dayanarak, anlaşmaya varılamaması halinde İran’a yönelik saldırıların ara seçimlerden kısa süre sonra yeniden başlamasının olası göründüğünü bildirmişti. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in de hafta başında Cooper ile olası saldırılar öncesindeki koordinasyonu görüştüğü aktarılmıştı.
ABD’li ve İsrailli yetkililere göre gündemdeki olası operasyon, yaklaşık bir hafta sürecek geniş çaplı saldırıları kapsayabilir. Bu saldırıların hedefleri arasında İran’ın yönetim kadrosu, enerji tesisleri, nükleer tesisleri ve diğer altyapı unsurları yer alıyor.
Trump ise İran’la arabulucular aracılığıyla görüşmelerin sürdüğünü, ancak bunların sonuç verip vermeyeceğini bilmediğini söyledi. Trump, “İşi bitirmemiz gerekiyor, ya bir anlaşmayla ya da başka bir yolla. Müzakerelerin başarılı olup olamayacağını göreceğiz” ifadelerini kullandı.
Türkiye de arabuluculuk girişimine destek veriyor
Yeni bir çatışmanın önüne geçmek ve ABD ile İran arasındaki müzakereleri yeniden başlatmak amacıyla Katar öncülüğünde yürütülen diplomatik girişim de devam ediyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın da desteklediği girişim kapsamında Katar’ın, İran’a yönelik bazı ABD yaptırımlarının hafifletilmesi karşılığında Birleşmiş Milletler (BM) denetçilerinin saldırılarda zarar gören nükleer tesislere yeniden erişimine izin verilmesini öngören bir formül üzerinde çalıştığı bildirildi.
Arabulucular ayrıca, ABD’nin İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesi yönündeki talebi ile İran’ın deniz ablukasının kaldırılması ve dondurulan varlıklarının serbest bırakılması yönündeki talepleri arasındaki görüş ayrılıklarını gidermeye yönelik öneriler üzerinde çalışıyor.
Axios’a göre Katar, Vance’ın İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai’ye gönderdiği mektubu da Tahran’a iletti. Vance, mektubunda müzakerelerin yeniden başlatılmasını önerirken görüşmelerin İran’ın nükleer programını da kapsaması gerektiğini vurguladı.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da dün ABD merkezli CNN’e verdiği demeçte, ABD ile İran’ın gerilimi düşürecek bir anlaşmaya “çok yakın” olduğunu söyledi. Barrack, kapsamlı bir çözümün hemen sağlanamayabileceğini, ancak tarafların bir “mola” noktasına ulaşabileceğini belirtti.
