ABD’de 3 Kasım Salı günü yapılacak ara seçimler yaklaşırken gözler Kongre’deki sandalye yarışına çevrildi. Seçimlerin sonuçları, Cumhuriyetçi Parti ile Demokrat Parti arasındaki güç dengesini belirleyecek. Aynı zamanda Başkan Donald Trump’ın görev süresinin geri kalanında yasama faaliyetlerini yürütme ve bütçeleri geçirme kapasitesini de doğrudan etkileyecek.
ABC News’ün aktardığına göre seçimlerin nasıl yapılacağı, sonuçların ne zaman açıklanmaya başlayacağı ve Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğu kaybetmesi durumunda yaşanabilecek gelişmeler gündemdeki yerini koruyor.
ABD ara seçimleri nasıl yapılıyor?
Amerikalılar dört yılda bir başkanlık seçimi için sandık başına gidiyor. Ancak ülkenin yasama organı olan Kongre’nin iki kanadında, Temsilciler Meclisi ve Senato’da hangi partinin çoğunluğu sağlayacağı daha sık aralıklarla belirleniyor.
Başkanlık seçimleriyle aynı dönemde Kongre’nin iki kanadındaki bazı sandalyeler için de seçim yapılıyor. Başkanlık döneminin ortasına gelindiğinde ise seçmenler, Kongre’deki siyasi dengeleri yeniden belirlemek üzere oy kullanıyor. Bu seçimler “ara seçimler” olarak adlandırılıyor.
Ara seçimler, seçmenlere Kongre’nin bulunduğu Capitol Hill’deki siyasi dengeleri değiştirme olanağı sunuyor.
Temsilciler Meclisi’nin tamamı, Senato’nun üçte biri yenilenecek
3 Kasım’da Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalyenin tamamı için seçim yapılacak. Senato’daki sandalyelerin ise yaklaşık üçte biri yenilenecek.
İki kanatta görev sürelerinin farklı olması, seçim takvimini de belirliyor. Temsilciler Meclisi üyeleri iki yıllığına seçilirken senatörlerin görev süresi altı yıl. Senato’daki sandalyeler bu nedenle kademeli olarak yenileniyor.
Cumhuriyetçiler iki kanattaki çoğunluğunu kaybedebilir
Başkan Donald Trump bu seçimlerde aday olmayacak. Ancak seçim sonuçları, görev süresinin geri kalanında siyasi nüfuzunu ne ölçüde koruyabileceğini belirleyecek.
Kongre; federal yasaları çıkarma, bütçeyi kontrol etme ve başkanın faaliyetlerini denetleme yetkilerine sahip. Cumhuriyetçi Parti şu anda Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu elinde bulunduruyor. Ancak parti, hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da bu çoğunluğu kaybetme ihtimaliyle karşı karşıya.
Demokratların iki kanattan yalnızca birinde kontrolü ele geçirmesi bile Trump’ın yasa ve bütçeleri geçirmesini zorlaştırabilir. Böyle bir durumda Trump, siyasi rakipleriyle müzakere etmek zorunda kalabilir. Başkanın icraatları ve ticari işlemleri üzerindeki Kongre denetiminin de sıkılaşması bekleniyor.
Demokratların her iki kanadı da kontrol etmesi halinde ise Trump yönetiminin farklı alanlardaki faaliyetlerini incelemek üzere Kongre komitelerini kullanmaları mümkün olacak. Bu kapsamda yolsuzluk iddiaları, yeni Beyaz Saray balo salonu projesi ve göçmenleri yakalayıp sınır dışı eden Göç ve Gümrük Muhafaza Kurumu’nun (ICE) uyguladığı yöntemler inceleme konusu yapılabilir.
Demokrat Parti içinde Trump’ın görevden alınmasına yönelik bir tartışma da bulunuyor. Bu yönde bir girişim, Kongre’de siyasi nitelikli bir yargılama sürecinin başlatılması ve başkana yönelik suçlamaların gündeme getirilmesi anlamına gelecek.
Bununla birlikte Trump, partisinin Kongre’deki desteğinden bağımsız olarak da güç kullanabileceği yollar buldu. Cumhuriyetçi Parti’nin iki kanattaki kontrolünü koruması halinde ise Trump, görev süresinin geri kalanında planlarını uygulamayı sürdürebilecek.
Halihazırda ABD Kongresi’nin iki kanadından biri olan Temsilciler Meclisi’nde Cumhuriyetçiler 219, Demokratlar 214 sandalyeye sahip. Salt çoğunluk 218 sandalye ile sağlanıyor. Ara seçim, 435 sandalyenin tümü için yapılıyor. Kongre’nin diğer kanadı olan ve salt çoğunluk için toplam sandalye sayısının yarısından bir fazlası olan 51 sayısının arandığı Senato’da ise Cumhuriyetçiler 53, Demokratlar 45 sandalyeye sahip.
Senato’da 100 sandalyenin 35’i için seçim yapılıyor.
Seçim sonuçları ne zaman açıklanacak?
Sonuçların ABD yerel saatiyle 3 Kasım Salı akşamı açıklanmaya başlaması bekleniyor. Eyaletlerdeki sandıkların kapanış saatlerine bağlı olarak sonuçlar çarşamba gününün ilk saatlerinde de gelmeye devam edecek.
Yetkililer, her eyalette sandıkların kapanmasının ardından oy sayımına başlayacak. İlk sonuçların birkaç saat içinde ortaya çıkması mümkün. ABD’de kullanılan oyların büyük bölümünün seçim gecesi sayılması bekleniyor.
Ancak eyaletlerin oy pusulalarını sayma ve sonuçları açıklama kuralları birbirinden farklı. Bu nedenle bazı bölgelerde sonuçların açıklanması gecikebilir. Oy sayımı kısa sürede tamamlansa bile adaylar arasındaki farkın çok az olduğu yarışlarda kazananın resmen ilan edilmesi günler sürebilir.
Trump’ın seçim sonuçlarına ilişkin tutumu gündemde
Trump’ın 2020 başkanlık seçimlerini kazandığı yönündeki gerçeği yansıtmayan iddiasını sürdürmesi, bazı yorumcuların ara seçim sonuçlarına da itiraz edilebileceği değerlendirmesinde bulunmasına yol açıyor.
Bu durum, Cumhuriyetçi ve Demokrat partilerden bazı siyasetçilerin hem kendi partilerindeki hem de karşı partideki çalışma arkadaşlarından seçim sonuçlarını kabul edeceklerine ilişkin güvence almaya çalışmasına neden oldu.
Öte yandan The Hill gazetesinin haberine göre Trump, hafta sonu Iowa ve Kansas eyaletlerinde düzenlenmesi beklenen seçim mitinglerine katılmayacak. İsmi açıklanmayan bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump’ın Kansas’ta yüz yüze katılacağı mitingin iptal edildiğini doğruladı. Cumhuriyetçi Ulusal Komite (RNC) de Iowa’daki mitingin iptal edildiğini duyurdu.
Beyaz Saray yetkilisi, iptallerin ardından Trump’ın seçim gününe kadar 20’den fazla çevrim içi tele-miting aracılığıyla ülke genelindeki seçmenlerle doğrudan iletişim kurmayı sürdüreceğini açıkladı.
Yetkili, yüz yüze etkinliklerin neden iptal edildiğine ilişkin ayrıntı vermedi. Çevrim içi etkinliklerin Trump’a ülke genelindeki erişimini genişletme olanağı sağlayacağını belirtti.
Trump’ın 3 Kasım öncesinde Teksas, Kansas, Iowa, New York, Pensilvanya, Michigan, Montana ve Güney Carolina gibi eyaletlerde tele-mitingler düzenlemesi bekleniyor.
NBC News’ün haberine göre Trump, Kansas’a gitmesi gerektiğini düşünmediğini belirterek Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall’ın iyi bir performans sergilediğini söyledi. İptal edilen etkinliklerin ardından Trump’ın seçim öncesinde gerçekleştireceği tek yüz yüze mitingin, Florida’da bugün düzenlenecek etkinlik olduğu belirtiliyor.
CBS News’ün haberine göre ABD Adalet Bakanlığı’ndan bir yetkili de Başkan Yardımcısı JD Vance’in bugün Minnesota eyaletinin St. Cloud kentinde dolandırıcılıkla ilgili düzenlemesi planlanan basın toplantısının iptal edildiğini doğruladı. Etkinliğin neden iptal edildiği veya başka bir tarihte yapılıp yapılmayacağı konusunda bilgi verilmedi.
İran’a yönelik olası saldırılarla ilgili gelişmeler de gündemde
Bazı internet siteleri ve sosyal medya hesapları, seçim öncesinde planlanan etkinliklerin iptal edilmesinin ABD’nin İran’a yönelik olası yeni saldırı planlarıyla aynı döneme denk gelmesine dikkat çekti.
Associated Press’in (AP) ABD’li iki diplomata dayandırdığı haberinde, Washington yönetiminin Orta Doğu’daki müttefiklerini, gelecek hafta yapılacak ara seçimlerin ardından İran’a yönelik saldırıların yeniden başlayabileceği konusunda uyardığı aktarıldı. Haberde, müttefiklerden Tahran yönetiminin olası misillemelerine karşı hazırlıklı olmalarının istendiği belirtildi.
Wall Street Journal (WSJ) gazetesi de ABD’nin Körfez ülkelerini daha önce İran’la yaşanabilecek askeri tırmanışa karşı hazırlıklı olmaları konusunda uyardığını duyurmuştu.
Ara seçimler 2028 başkanlık yarışı için de işaret olacak
Başkanın adı ara seçimlerde oy pusulasında yer almayacak. Ancak Trump, Cumhuriyetçi seçmenlere bugüne kadarki icraatlarını onaylamak amacıyla kendisine oy veriyormuş gibi sandığa gitme çağrısı yaptı.
Seçim sonuçları, Kongre’deki sandalye dağılımının yanı sıra seçmenlerin Trump yönetiminin ülkenin gidişatına ilişkin politikalarına yönelik değerlendirmelerinin de göstergesi olarak ele alınacak.
Trump, ABD Anayasası gereği üçüncü kez başkanlık için aday olamayacak. Ara seçimlerin ardından 2028’de Cumhuriyetçi Parti’nin başkan adayı olarak kimin Trump’ın halefi olabileceği ve Demokrat Parti adına kimin yarışabileceği üzerine tartışmaların başlaması bekleniyor.
